Гайана

Wikipedia дан

Гайана Кооперативдик Республикасы
англ. Co-operative Republic of Guyana

Flag of Guyana.svg Герб
Мамлекеттик Желеги Мамлекеттик Герби
Урааны: «One People, One Nation, One Destiny (Бир эл, бир улут, бир тагдыр)»
Мамлекеттик Гимни
Guyana (orthographic projection).svg
Эгемендүүлүк күнү 26-май 1966-жыл

Улуу Британиядан)

Расмий тили аңглисче
Борбор шаары Жоржтаун
Ири шаарлар Жоржтаун
Башкаруу формасы Парламенттик республика
Президент
Премьер-министр
Доналд Рамотар
Самуэл Хайндс
Аянты
• Жалпы
• Суу бетинин %.
81 - дүйнөдө
214 970 км²
3,2
Калкы
• Бааланган (2002)
Жыштыгы

751 223[1] адам (160-орун)
3,49 ад./км²
ИДП
  • Бардыгы (2008)
   • Ар бир жанга

3,082 млрд[2] $ (159-орун)
4029[2] $
Этнохороним гайаналык,
гайаналыктар
Акча бирдиги Гайана доллары
Домени .gy
ISO коду GY
ЭОК коду GUY
Телефон коду +592
Убакыт аралыгы UTC −4

Гайа́на (англ. Guyana [ɡaɪˈænə]) (расмий аталышы Гайана Кооперативдик Республикасы [3]), 1966-жылга чейинки Брита́н Гвиа́насыТүштүк Американын түндүк-чыгыш жээгиндеги өлкө. Түндүктө Атлантика океаны менен жуулуп, батышта Венесуэла менен, түштүктө — Бразилия менен, чыгышта — Суринам менен чектешет. Гайана —Түштүк Америка континенти боюнча Улуттар шериктештигине кирген жалгыз өлкө, жана континенттеги жалгыз аңглистилдүү өлкө болуп саналат.

Географиясы[оңдоо]

Гайана Гвиана бөксө тоосунун чыгыш жагында жайгашкан. Өлкөнүн батышында өлкөдөгү эң бийик тоо — Рорайма тоосу (2772 м) орун алган.

Климаты субэкваториалдуу, ысык жана нымдуу келет. Жээктеги абанын орточо температурасы — 26-28 °C. Жамгырдын эки мезгили бар — апрелден августка жана ноябрдан январга чейин.

Өлкөдө дарыялар, көлдөр, шаркыратмалар көп кездешет, алардын ичинен эң ириси — Кайетур шаркыратмасы — Ниагара шаркыратмасынан 5 эсе бийик.

Өлкө аймагынын дээрлик 90 % нымдуу жуңглилер менен капталган.

Жаныбарлар дүйнөсү бай жана ар түрдүү. Сүт эмүүчүлөрдүн 100дөн ашык түрү бар. Ар кандай маймылдардын, балыктардын,куштардын жана чымын-чиркейлердин түрлөрү кездешет.

Тарыхы[оңдоо]

Гайананын азыркы аймагында европалыктар келгенге чейин араваки индейлери жашаган. XV-кылымдын аягында Гайананын жээгин испандар ачышат, бирок аларды начар климаттуу саздуу жер кызыктырбай коёт. Бирок Гайана башка европалыктарды кызыктар кылат.

Колониялык доор[оңдоо]

Мамлекеттик түзүлүшү[оңдоо]

Республика. Өлкө башчысы — президент. Кезектеги парламенттик шайлоодон жеңип чыккан партиянын лидери президент боло алат. Акыркы убакыттан бери президенттик мөөнөттүн мезгили 5 жылдан эки мөөнөт башкаруу менен чектелген. 2011-жылдын ноябрынан тартып — Доналд Рамотар.

Парламенти — 5 жылдык мөөнөткө калк аркылуу шайлануучу, 65 депутаттан турган бирпалаталуу Мамлекеттик жыйын.

Эскертүүлөр[оңдоо]

Шилтемелер[оңдоо]

Калып:Гайана темаларда Калып:Навигациялык жадыбал