Дюверже, Морис

Wikipedia дан

Дюверже, Морис (фран. Maurice Duverger. Кулжа айынын 5-чи күнү 1917 жылы, Ангулем, Шаранта департаменти) – француз саясат таануучусу.

Дюверже, Морис саясатты «эки жүздүү Янус» менен салыштырган. Саясат бир жагынан – бул жаңжал, ким бийликке ээ болсо, анда ал ага пайда табууга жана коомду башкарууга мүмкүнчүлүк берет. Экинчи жагынан, саясат – бул жеке кызыкчылыктардын басымына каршы жалпы кызыкчылыкты жана бүткүл жыргалчылыкты кепилдеген бийлик негизги болгон тартиптин жана адилеттүүлүктүн эрежелерин коомдук турмушка киргизүүгө карата жасалган аракет. Биринчисине ылайык саясат көпчүлүктүн үстүнөн болгон азчылыктын артыкчылыгын жоюуга кызмат кылса, экинчисинде саясат коомдогу бардык жарандын биригишинин жана адилет мамлекет куруунун каражаты катары чыгат.

Дюверже, Мориснин ою боюнча саясий жаңжал вертикалдуу жана горизонталдуу болушу мүмкүн. Бийлиги барлардын жана бийлиги жоктордун ортосундагы жаңжал. Ал эми башкаруучу таптын ичинде: башкаруучу аппаратты көзөмөлгө алган азчылык менен бул таптын калган көпчүлүгүнүн ортосундагы жаңжал. Саясий жаңжалдын формалары баалуулуктар системасынан, жамияттык түшүнүктөрдүн, саясий институттардан көз каранды болот.

Дюверже, Морис саясий күрөштөн – саясий режимдер, партиялар, басым көрсөтүү топтору, стратегия жана тактика сыяктуу формаларын изилдеген. Жаңжал – Дюверже, Мориснин ою боюнча, интеграция менен коомду гармониялуу жана легитимдүү кылуучу процесстер менен тыгыз байланыштуу. Бул процесстин уюмдашылган күчкө, өкмөт жана мамлекетке тиешелүү жагын Дюверже, Морис саясий интеграция деп атаган. Ал мындай интеграциянын негативдүү (жаңжалдарды басуу) жана позитивдүү (тилектештикти өнүктүрүү) жактарына көңүлүн бурган. Негизги эмгеги: «Саясаттын идеясы. Бийликти коомдо колдонуу» (1966).


Колдонулган адабияттар[оңдоо]

  • Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Саясат таануу (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004,ISBN 9967-14-020-8