Кыргыз тили
Wikipedia дан
| {{{official_name}}} | |
| — ' — | |
| {{{official_name}}} |
Кыргыз тили – Кыргызча же Кыргыз Түркчөсү. кыргыздардын эне тили.Кыргызча, Түрк тилинин эн байыркы бир тили.
К.т. 1924-1927 жж. реформаланган араб алфавитинин негизиндеги, 1927-1941 жж. латын алфавитинин негизиндеги жазууда болгон. 1939-жылы кыргыз тилинин алфавитин кириллицага өткөрүү боюнча катуу талкуу жүрүп, 1941 жылдан тартып орус графикасынын негизиндеги жазууда. Жазуу системааларынын өзгөрүшү менен бирге К.т. орфоргафиялык эрежелери да улам такталып келе жатат. Азыр колдонулуп жаткан эрежелер «Кыргыз тилинин орфографиясынын жаңы редакциясы жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу жыйынын 2002-жылдын 28 июнундагы 3 № 380-11 токтому менен бекитилген.
- кыргыз тилинин грамматикасы;
- кыргыз тилинин диалектилери;
- кыргыз тилинин лексикасы;
- кыргыз тилинин орфографиясы;
- кыргыз тилинин тарыхы;
- кыргыз тилинин жазуу эрежелери;
- кыргыз тилинин фонетикасы;
Кыргыз алфавити:
| Letter | Name | IPA | Letter | Name | IPA |
|---|---|---|---|---|---|
| А а | а | /a/ | П п | пe | /p/ |
| Б б | бе | /b/ | Р р | эр | /r/ |
| В в | ве | /v/ | С с | эс | /s/ |
| Г г | ге | /g~ʁ/ | Т т | те | /t/ |
| Д д | де | /d/ | У у | у | /u/ |
| Е е | e | /je/, /e/ | Ү ү | ү | /y/ |
| Ё ё | ё | /jo/ | Ф ф | эф | /ɸ/ |
| Ж ж | же | /dʒ/ | Х х | ха | /χ/ |
| З з | зе | // | Ц ц | це | /ts/ |
| И и | и | /i/ | Ч ч | че | /tʃ/ |
| Й й | й | /j/ | Ш ш | ша | /ʃ/ |
| К к | кa | /k~q/ | Щ щ | ща | /ʃtʃ/ |
| Л л | эл | /l/ | Ъ ъ | ажыратуу белгиси | " |
| М м | эм | /n/ | Ы ы | ы | /ɯ/ |
| Н н | эн | /n/ | Ь ь | ичкертүү белгиси | ' |
| Ң ң | ың | /ŋ/ | Э э | э | /e/ |
| О о | о | /o/ | Ю ю | ю | /ju/ |
| Ө ө | ө | /ø/ | Я я | я | /ja/ |
A a - А а B b - Б б C c - Ч ч D d - Д д E e - Е е, Э э F f - Ф ф G g - Г г H h - Х х I i - И и J j -Ж ж K k - К к L l - Л л M m - М м N n - Н н ñ - ң O o - О о Őö- Ө ө Pp - П п Rr -Р р S s - С с T t -Т т U u -У у Űü -Ү Ү Ww -В в Y y - Ы ы Ýý - Й й Z z - З з Sh - Ш
[оңдоо] Саха, Кыргыз жана азыркы заман Түрк тилиндеги сөздөрдүн салыштырмасы
| 'Азыркы Түрк тили(Y) | Кыргыз Түркчөсү (C) | Саха тили (S) | Кыргызстан Наречиесинде | Саха Наречиесинде | Стамбул Наречиесинде |
| yıl | Cıl | Sıl | жыл | сыл | йыл |
| yağmur | camğır | Samıır | жамгыр | самыыр | |
| Yaka | caka | Sağa | жака | саҕа | |
| yalamak | caloo | Salaa | жалоо | салаа | |
| Yaş | caş | Saas | жаш | саас | |
| yaşdaş | caştaş | Saastas | жашташ | саастас | |
| Yat | cat | Sıt- | жат | сыт | |
| yedi | ceti | Sette | жети | сэттэ | |
| Yel | cel | Siel | жел | сиэл | |
| yeni | cañı | Saña | жаңы | саҥа | |
| Yeniden | cañıdan | Sañattan | жаңыдан | саҥаттан | |
| yer | cer | Sir | жер | сир | |
| Yumak (yıkamak) | cuu- | Suuy- | жуу | сууй | |
| Yıldız | cıldız | Sulus | жылдыз | сулус | |
| Yirmi | cıyırma | Süürbe | жыйырма | сүүрбэ | |
| Yok (hayır) | cok | Suoh | жок | суох | |
| Yol | col | Suol | жол | суол | |
| Yumurta | cumurtka | Sımmııt | жумуртка | сымыыт | |
| Yumşak | cumşak | Sımnağas | жумшак | сымнаҕас | |
| Yüz | cüz | Süüs | жүз | сүүс |
