Мэрлердин Келишими

Wikipedia дан

Мэрлердин Келишими – өз аймактарында энергиянын үзүрлүүлүгүн жогорулатуу жана калыбына келүүчү энергия булактарын колдонууга ыктыярдуу милдет алган жергиликтүү жана чөлкөмдүк бийликтерди бириктирүүчү Европа Бирлиги баштаган негизги демилге. Алган милдеттенмелерине ылайык, Келишимге кол коюучулар 2020-жылга карата көмүр кычкыл газын бөлүп чыгарууну кеминде 20%га кыскартуу менен жашыл экологиялык өсүш жана жашоо сапатын жогорулатууга салым кошууну көздөшөт.

Мэрлердин Келишими жергиликтүү бийликтердин ЕБнин климат жана энергия максаттарын өнүктүрүү жана ишке ашырууда көрүп жаткан аракеттерин бекемдөө жана колдоо үчүн алгач Европа Комиссиясы тарабынан 2008-жылы башталган. Анын мамилеси жана ыкмалары кийин ЕБ чектеринен тышкары да таасирге ээ болуп, Аргентина же Жаңы Зеландияга чейинки алыстан жаңы кол коюучулар кошулган.

Уникалдуу мүнөздөмөлөрү – жергиликтүү, чөлкөмдүк жана улуттук ишкерлерди климат жана энергия максаттарын ишке ашыруунун тегерегине бириктирген жападан жалгыз кыймыл болгону – үчүн Мэрлердин Келишими Европа Бирлигинин Уюмдары тарабынан көп деңгээлдүү башкаруунун көрүнүктүү үлгүсү катары сүрөттөлөт.

Мэрлердин Келишимине Кол койгондор[оңдоо]

Бардык өлчөмдөгү - чакан кыштактардан Киев, Лондон, Париж же Тбилиси сыяктуу борбор шаарларга жана эбегейсиз метрополитан аймактарына чейинки - жергиликтүү бийликтер Мэрлердин Келишимине Кол койгондор катары кошула алышат.

Жергиликтүү бийликтер климаттын өзгөрүшүнүн таасирин жумшартууда чечүүчү милдетти аткарышат, анын үстүнө энергия керектөөнүн жана CO2 бөлүп чыгаруунун 80%ы шаарлардын иш-аракетине байланышкан. Улуттук өкмөттөрүнүн колдоосуна ээ болгон жергиликтүү бийликтер да жарандардын жүрүм-турумун өзгөртүп, климат жана энергия маселелери менен өзгөчө коомдук жана жеке кызыкчылыктарды келиштирүү жана туруктуу энергия көйгөйлөрүн жергиликтүү өнүгүүнүн жалпы максаттарына киргизүүгө жең түрүп киришүү үчүн эң жакшы орунду ээлейт.

Мэрлердин Келишимине кошулуу жергиликтүү бийликтер үчүн жарандарына айлана-чөйрө, социалдык жана экономикалык жактан туруктуу чөйрө камсыз кылууга, өз аймагында ишке киргизилген көмүр кычкыл газын азайтуу аракеттерин күчөтүүгө жана Европадан жана башка өлкөлөрдөн колдоо, таануу жана мыкты тажрыйбаларын алууга мүмкүнчүлүк болуп саналат.

Формалдуу милдеттенмелер[оңдоо]

Мэрлердин Келишиминин чабыттары жөн гана ниеттерин билдирүүдөн алыс кетет. Чындыгында эле, энергия жана CO2 бөлүп чыгарууну кыскартуу боюнча алар өздөрүнүн алдына койгон дымактуу максаттары аткарылышы үчүн, кол коюучулар бир катар кадамдарды аткарууга милдеттенет жана өз иш-аракеттери боюнча баяндама тапшырып жана текшерилип турууга макул болот. Алдын ала аныктап алган убакыт алкагында алар төмөнкүлөрдү аткарууга формалдуу милдеттенме алышат:

  • Базалык линия боюнча Бөлүп чыгаруу Тизмесин даярдоо, жергиликтүү туруктуу энергия саясатын иштеп чыгуу жана кабыл алуу;
  • Тиешелүү административдик түзүмдөрдү иштеп чыгуу, анын ичинде зарыл иш-чараларды аткаруу аркылуу саясатты ишке ашыруу үчүн жетиштүү адамдык ресурстарын дайындоо;
  • Мэрлердин Келишими демилгесине кошулгандан тарта бир жыл ичинде CO2 бөлүп чыгаруунун 2020-жылга карата негиз катары алынган тандалган жылдагы деңгээлдерге салыштырмалуу кеминде 20%га кыскарууга алып бара турган айкын чараларды камтыган Туруктуу Энергия боюнча Иш-аракеттер планын тапшыруу.;
  • Туруктуу Энергия боюнча Иш-аракеттер планын тапшыргандан баштап жок дегенде 2 жыл сайын аны аткаруу баяндамасын баалоо, көзөмөлдөө жана тастыктоо максатында тапшырып туруу

Абдан зарыл болгон талаптарды – өз энергияны башкаруу мүмкүнчүлүктөрүн өнүктүрүүнү жана Туруктуу Энергия боюнча Иш-аракеттер пландарын иштеп чыгууда жергиликтүү кызыкдар тараптарды мобизизациялоону – ишке ашыруу үчүн кол коюучулар буларга да милдеттенме алышат:

  • Өз тажрыйбасын жана билимин башка жергиликтүү бийликтер менен бөлүшүү;
  • Туруктуу өнүгүү жана энергиянын натыйжалуулугу тууралуу элдин эсине салуу үчүн Жергиликтүү Энергия Күндөрүн уюштуруу;
  • Мэрлердин Келишиминин жыл сайын өтүүчү салтанатына, тематикалык мастер класстарга жана талкуу топторунун жолугушууларына катышуу же салым кошуу;
  • Тиешелүү форумдарда Мэрлердин Келишиминин билдирүүсүн таратуу, атап айтканда, башка мэрлерди Келишимге кошулууга шыктандыруу.

Туруктуу Энергия боюнча Иш-аракеттер Пландары[оңдоо]

Энергия жана климат боюнча дымактуу максаттарына жетүү жана андан ары баруу үчүн, Мэрлердин Келишимине кол койгондор демилгеге кошулгандан тарта бир жыл ичинде Туруктуу Энергия боюнча Иш-аракеттер планын (ТЭИП) иштеп чыгууга милдеттенет. Муниципалдык кеңеш жактырган бул иш-аракеттер планы кол койгондор өз милдеттенмелерин аткаруу иретинде алдын ала айткан иш-чараларды ар биринин убакыт алкагы жана дайындалган жоопкерчиликтери менен бирге жалпы аныктайт.

Ар кандай техникалык жана методологиялык колдоо материалдары (анын ичинде "ТЭИП колдонмосу" жана үлгүлөр, болгон методологиялар жана куралдар боюнча баяндамалар ж.у.с.) ТЭИП иштеп чыгуунун бүтүндөй процесси боюнча иштиктүү жетек жана так сунуштамаларды берет. Жергиликтүү бийликтердин турмуш тажрыйбасынын негизинде Европа Комиссиясынын Биргелешкен Изилдөө Борбору менен тыгыз кызматташтыкта иштелип чыккан бул колдоо топтому Келишимге кол койгондорго негизги принциптерди жана кадам сайынкы так ыкманы камсыз кылат. Документтердин баарын www.eumayors.eu вебсайтынын китепканасынан түшүрүп алса болот.

Координация жана колдоо[оңдоо]

Келишимдин Координаторлору жана колдоо көрсөткөндөр[оңдоо]

Келишимге Кол койгондордун баарынын эле Базалык линия боюнча Бөлүп чыгаруу Тизмесин даярдоо, жергиликтүү туруктуу энергия саясатын иштеп чыгуу, ага байланыштуу Туруктуу Энергия боюнча Иш-аракеттер Планын түзүү, анда айтылган иш-чараларды каржылоо жана анын натыйжаларын көзөмөлдөөгө жана кабыл алуу милдеттенмелерин аткарууга зарыл мүмкүнчүлүктөрү (уюшулуу түзүмү, кесипкөй кызматкерлер, каражат, маалымат базасы, статистика, методологиялар, куралдар жана ресурстар) боло койбойт. Ошондуктан, улуттук жана аймактык мамлекеттик органдар, муниципалитеттердин тармактары жана топтору, ошол сыяктуу эле каржы берүүчүлөр кол коюучуларга алардын милдеттенмелерин аткарууга жардам берүүдө чечүүчү орунга ээ.

Келишимдин Координаторлору - бул кол коюучуларга Туруктуу Энергия боюнча Иш-аракеттер Пландарын даярдоодо жана ишке ашырууда стратегиялык жетек, ошондой эле каржылык жана техникалык колдоо көрсөтүүчү башкаруунун ар кандай деңгээлдериндеги (улуттук, дубандык, оодандык) мамлекеттик башкаруу органдары. Комиссия дубандар, оодандар же жергиликтүү бийликтердин топтору сыяктуу борбордук эмес бийликтерди – “Аймактык Координаторлорду” жана жергиликтүү энергиянын өнүгүшү үчүн жооптуу улуттук энергия мекемелери жана/же министрликтер сыяктуу улуттук мамлекеттик органдарды камтыган “Улуттук Координаторлорду” айырмалайт.

Келишимге колдоо көрсөткөндөр - бул Мэрлердин Келишиминин демилгесин жайылтуу жана кол коюучуларынын милдеттенмелерин колдоо үчүн өз лобби, байланыш жана тармактык мүмкүнчүлүктөрүн жумшаган жергиликтүү бийликтердин эл аралык, улуттук жана чөлкөмдүк тармактары жана бирикмелери.

Мэрлердин Келишиминин Кеңсеси[оңдоо]

Мэрлердин Келишиминин Кеңсеси Келишимдин кол коюучуларына жана кызыкдар тараптарга күн сайын жарнактык, техникалык жана административдик жардам көрсөтүп турушат. Негизги катчылык Брюсселде (Бельгия) жайгашкан, ал эми Львовдо (Украина) жана Тбилисиде (Грузия) жайгашкан эки кошумча бөлүмү Чыгыш Өнөктүктөгү өлкөлөрдүн жергиликтүү бийликтерине жардам көрсөтөт. Брюсселдеги катчылыкты да, Львов жана Тбилиси бөлүмдөрүн да жергиликтүү жана чөлкөмдүк бийликтердин тармактарынын жана мамлекеттик мекемелердин консорциуму тескейт. Брюсселдеги Мэрлердин Келишиминин Кеңсеси демилгени баарынын үстүнөн тескөө үчүн жооптуу.

Европа Бирлигинин мекемелери[оңдоо]

Кол коюучулардын Туруктуу Энергия боюнча Иш-аракеттер пландарынын дыкат иштелип чыгышына жана ишке ашырылышына колдоо көрсөтүү үчүн Европа Комиссиясы баарынан мурда Мэрлердин Келишимине Кол койгондорго арналган каржы кызматтарын иштеп чыгууга өз салымын кошкон, алардын катарында – ири көлөмдүү долбоорлор үчүн Европа Инвестиция Банкы менен кызматташтыкта негизделген Европалык Жергиликтүү Энергияга Жардам (ELENA - European Local Energy Assistance) кызматы; ал эми Германиялык KfW Тобу менен өнөктөштүктө уюшулган ELENA-KfW Европадагы кичине жана орто муниципалитеттердин туруктуу инвестицияланышын мобилдештирүүгө кошумча ыкма сунуш кылат. Жакында ишке киргизиле турган ELENA-Чыгыш кызматы Украина, Молдова, Грузия, Армения жана Азербайжандан кол койгондор үчүн ушундай жардам көрсөтмөкчү.

Европа Комиссиясы менен катар, Келишим мекеменин толук колдоосуна ээ, анын ичинде Чөлкөмдөр Комитети демилгени башынан колдоп келген; Европа Парламентинде Келишимге Кол койгондордун жылдык жыйындары жана кол коюу салтанаттары өткөрүлүп келген; жана Европа Инвестиция Банкы жергиликтүү бийликтерге инвестициялык потенциалдарын ачууда жардам берет.

Биргелешкен Изилдөө Борбору[оңдоо]

Европа Комиссиясынын Биргелешкен Изилдөө Борбору демилгеге техникалык жана илимий колдоо көрсөтүү үчүн жооптуу. Ал кол коюучуларга Мэрлердин Келишими боюнча милдеттенмелерин аткарууга, ошондой эле ишке ашырылышын жана натыйжаларын көзөмөлдөөгө жардам берүү үчүн ачык-айкын техникалык жетектер жана үлгүлөр менен жабдууда Мэрлердин Келишиминин Кеңселери менен тыгыз кызматташтыкта иштешет.

Мындан тышкары караңыз[оңдоо]

Кайрылуулар[оңдоо]


Тышкаркы шилтемелер[оңдоо]

  1. Covenant of Mayors official Website
  2. Directorate-General for Energy
  3. Joint Research Centre
  4. Energy Cities
  5. Climate Alliance
  6. Council of European Municipalities and Regions
  7. Eurocities
  8. Fedarene