Плеснер, Хельмут

Wikipedia дан

Плеснер, Гельмут (1892—1985) — немец философу, ал философиялык антропологияны өз алдынча философиялык дисциплина катарында негиздөөгө аракет жасаган.

Философиялык антропология[оңдоо]

Анын эмгектеринде философиялык антропология иликтей турган проблемалардын чөйрөсү каралат. Философиялык антропология «Адам деген эмне» деген суроого жооп берет. Анын пикири боюнча, философиялык антропология адамдын өз бытиесинин көз карашынан алганда адам жөнүндөгү окуу болуп саналат. Философиялык антропология — Плеснердин көз карашы боюнча, өзүндө адамды жана дүйнөнү обьективдүү-илимий жана баалуулук жаатта кароону бириктирип турган дисциплина. Философиялык антропология өзүнүн спецификалык чектеринде адамдын бытиесин, адамдын индивидуалдуулугун, адамдын чыгармачылык мүмкүнчүлүгүн жалпы баяндап көрсөтүүгө умтулат.
Плеснер адамды дүйнөдө борбордук орунду ээлеп турган жан катарында көрсөтөт. Плеснер адамдын биологиялык тарабын тангандарга да каршы, ошондой эле бихевиоризм үчүн мүнөздүү болгон адамга карата биологизатордук тенденцияларды артыкча баалоого да каршы чыккан.
Плеснер үчүн адам өзүндө өзүнүн маңызынын биофизикалык аспектилеринин жана маданият жөнүндөгү илимдер тарабынан ачылып көрүнө турган руханий жагынын синтезин камтып турат. Адамдын жүрүм-туруму жана бул жүрүм-турум көрүнө турган ар түрдүү каражаттар менен формалар адамдын маңызы чагылып көрүнө турган чөйрө болуп саналат деп эсептейт Плеснер. Муну менен бирге бул жүрүм-турумда, адаттагыдан тышкары актыларда көрүнө турган жүрүм-турумда ал негизги басымды адамдын денесине ыйгарат. Булардан ал адамдын өзүнүн өзүнө жана аны курчап турган дүйнөгө карата болгон мамилесин көрөт. Адамдын өзү жана жүрүм-туруму үчүн философия чоң мааниге ээ, ал адамга анын дүйнөдөгү абалын сүрөттөп берет, анын алдында турган жана ал дайыма чечип турууга тийиш болгон маселелерди ачып-аныктап берет.
Өзүнүн ойлорун Плеснер «Органикалыктын баскычтары жана адам. Философиялык антропологияга кириш сөз» (1928) деген эмгегинде баяндайт.


Колдонулган адабияттар[оңдоо]

Л. В. Блинников.Философтордун кыскача сөздүгү. - Б.: 1997, ISBN 5-900162-16-8