Экологиялык факторлор

Wikipedia дан

Экологиялык факторлор - сырткы чөйрөнүн түрдүү факторлорунун тирүү организмге тийгизген таасирлери. Экологиялык факторлордун келип сыгышы боюнча үчкө бөлүп карайбыз:

  • Абиотикалык — сырткы факторлордун организмге тийгизген таасири:
    • климаттык: температуранын жылдык суммасы, нымдуулук, абанын басымы
    • эдафикалык (эдафогендик): топурактын механикалык курамы, аба өткөргүчтүгү, кычкылдуулугу жана химиялык курамы
    • орографикалык: кокту колоттор (рельеф), деңиз денгээлинен бийиктиги, зоолордун бийиктиги
    • химиялык: абанын газдык курамы, суунун туздуулугу, концентрациясы, кычкылдуулугу
    • физикалык: ызы-чуу, магниттик талаалар, жылуулукту өткөргүчтүүлүгү жана кармашы, радиоактивдүүлүк, күндүн радиациясы
  • Биотикалык — тирүү организмдердин бири-бирине тийгизген таасири:
    • фитогендик — өсүмдүктөрдүн таасири
    • микогендик — козу-карындардын таасири
    • зоогендик — жаныбарлардын таасири
    • микробиогендик — микроорганизмдердин таасири
  • Антропогендик:
    • физикалык: атомдук энергияны колдонушу, поезд жана учактарда жылып жүрүү, толкундун жана ызы-чуунун таасири
    • химиялык: минералдык жер семирткичтерди жана уу химикаттарды колдонуу, өнөр жай жана транспорттун эсебинен Жер бетинин булганышы
    • биологиялык: азык-түлүк; организмдер
    • коомдук — адамдардын коомдогу көз карашы жана өзүлөрүн алып жүрүүлөр