Экологиялык факторлор

Экологиялык факторлор - сырткы чөйрөнүн түрдүү факторлорунун тирүү организмге тийгизген таасирлери. Экологиялык факторлордун келип сыгышы боюнча үчкө бөлүп карайбыз:

• Абиотикалык — сырткы факторлордун организмге тийгизген таасири:
  • климаттык: температуранын жылдык суммасы, нымдуулук, абанын басымы
  • эдафикалык (эдафогендик): топурактын механикалык курамы, аба өткөргүчтүгү, кычкылдуулугу жана химиялык курамы
  • орографикалык: кокту колоттор (рельеф), деңиз денгээлинен бийиктиги, зоолордун бийиктиги
  • химиялык: абанын газдык курамы, суунун туздуулугу, концентрациясы, кычкылдуулугу
  • физикалык: ызы-чуу, магниттик талаалар, жылуулукту өткөргүчтүүлүгү жана кармашы, радиоактивдүүлүк, күндүн радиациясы
• Биотикалык — тирүү организмдердин бири-бирине тийгизген таасири:
  • фитогендик — өсүмдүктөрдүн таасири
  • микогендик — козу-карындардын таасири
  • зоогендик — жаныбарлардын таасири
  • микробиогендик — микроорганизмдердин таасири
• Антропогендик:
  • физикалык: атомдук энергияны колдонушу, поезд жана учактарда жылып жүрүү, толкундун жана ызы-чуунун таасири
  • химиялык: минералдык жер семирткичтерди жана уу химикаттарды колдонуу, өнөр жай жана транспорттун эсебинен Жер бетинин булганышы
  • биологиялык: азык-түлүк; организмдер
  • коомдук — адамдардын коомдогу көз карашы жана өзүлөрүн алып жүрүүлөрү