Алихан (ысым)
Алихан – бул терең мааниге ээ болгон мусулманча ысым. Ал эки бөлүктөн турат:
- "Али" – араб тилинен келип чыккан сөз, “бийик”, “урматтуу”, “асыл” деген маанини берет. Ислам тарыхында "Али" – Пайгамбарыбыз Мухаммаддын (с.а.в.) жакын тууганы жана күйөө баласы, Ислам дүйнөсүндөгү төрт чоң халифанын бири болгон урматтуу сахабанын ысымы.
- "Хан" – түрк, кыргыз, казак жана башка элдерде башкаруучу, лидер, эл башчысы деген түшүнүктү билдирет. Орто кылымдарда “хан” деген наам эң жогорку бийликти туюндурган.
Бириккенде Алихан – “урматтуу хан”, “бийик даражадагы жетекчи” деген күчтүү жана асыл маанини берет. Бул ысым көбүнчө лидерликке, күч-кубатка, адилеттүүлүккө жана жоопкерчиликке байланыштуу сапаттарды билдирет.
Алихан ысымынын мүнөзгө таасири
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Элдик ишенимдерде Алихан ысымын алып жүргөн адам:
- Өз сөзүнө бекем, жоопкерчиликтүү болот;
- Лидерлик сапаттары күчтүү, башкаларга дем берүүчү;
- Акылдуу жана чечкиндүү;
- Максат коюп, ага жетүүгө аракетчил.
Мындай адамдар айланадагылардан урмат көрөт жана ишеним жаратат.
Алихан ысымын алып жүргөн белгилүү адамдар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- Алихан Бөкейхан – казак элинин чыгаан коомдук ишмери, Алаш Орда өкмөтүнүн жетекчиси, илимпоз жана жазуучу.
- Алихан Смайылов – Казакстандын премьер-министри (2022-жылдан бери).
- Алихан Туржанов – спортчу, күрөш боюнча эл аралык турнирлердин жеңүүчүсү.
Бул ысым Борбор Азия өлкөлөрүндө, Түркияда жана мусулман дүйнөсүндө кеңири тараган.
Кыргыз коомунда Алихан ысымы
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Кыргыз элинде Алихан ысымы өзгөчө жылуу кабыл алынат. Себеби “хан” сөзү ата-бабаларыбыздын тарыхы менен байланыштуу, ал эми “Али” исламдык маданияттагы урматтуу ысымдардын бири. Бул эки сөздүн айкалышы күч менен асылдыкты бириктирет.