Амбагай-хан

Википедия дан
Jump to navigation Jump to search

Амбагай хан 1148 / 1150-1156-жылдары чоң урук союзун жетектеген, кээде азыркы изилдөөчүлөр тарабынан "Хамаг Монгол Улус" мамлекети үчүн кабыл алынган монгол башкаруучусу.

Амбагай уруу Сеңгун Билге уулу Тайжиут жана чөбөрөсү болгон Хайду, губернатор Хабул Хан экинчи тууганы түзгөн. Хабул өз уулдарын кыйгап өтүп, Амбагайга бийликти өткөрүп берген.

Амбагай кызын Колен менен Буир көлдөрүнүн ортосундагы Уршүн өрөөнүндө кыдырып жүргөн татарлардын — Айриуттар менен Буйруддардын башчысына күйөөгө берет. Кызы менен күйөө балага бара жатканда татар уруусу Чжуинге кол салып, кармап алып, Чжүндүгө алып келишет. Бийликтеги Цзинь Хайлин-ван Амбагайды жыгач эшекке кадап өлтүрүүнү буйруган. Амбагай өлөр алдында Хутулеге (Кабул уулу) жана алардын балдарына чабарман (балагачи бесут тукумунан) жиберүүгө аргасыз болгон.

Жарым кылымдан кийин Чыңгыз хан Амбагайдын Джиндин өлүм жазасына тартылышын жиндерге каршы согуштун себептеринин бири катары колдонгон.