"Иртыш" түзөтүүлөрүнүн айырмасы

Jump to navigation Jump to search
no edit summary
м (+ links)
 
{{Дарыя
[[Файл:Irtish v Omsk.JPG|thumb|Иртыш ([[Омск]]).]]
|Аталышы = Иртыш
|Расмий аталышы =
|Сүрөт = Irtish v Omsk.JPG
|Сүрөттүн аталышы = Иртыш ([[Омск]])
|Узундугу = 4248
|Бассейндин аянты = 1643000
|Бассейн =
|Суу чыгымы =
|Өлчөө жери =
|Башаты =
|Башаттын орду =
|Башаттын бийиктиги =
|s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec =
|s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec =
|Аягы = Обь
|Аягынын орду =
|Аягынын бийиктиги =
|m_lat_dir = |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec =
|m_lon_dir = |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec =
|Дарыянын агымы =
|Өлкө = Казакстан, Урусия
|Област =
|Район =
|Түрмөктөр Уикиказынада =
}}
[[Файл:Ob watershed.png|thumb|[[Обь]] менен Иртыш.]]
'''Иртыш''', Эртиш – [[Казакстан]] менен [[Россия|Россиянын]] аймактары аркылуу аккан дарыя, [[Обь]] дарыясынын сол куймасы Башаты [[Кытай|Кытайдагы]] Моңгол Атлай тоолорунан башталат. Узундугу 4248 км, алабынын аянты 1643 миң км<sup>2</sup>. Жогорку агымы тоо дарыясы, Зайсаң көлүнөн Усть-Каменогорск шаарына чейин Буктурма суу сактагычы жана Усть-Каменогорск ГЭСи аркылуу агымы жөнгө салынат. Семей шаарынан төмөн, чатына чейин Батыш Сибирь түздүгү аркылуу агат. Төмөнкү бөлүгүндө өрөөнү 35 кмге чейин кеңийт. Башкы куймалары: [[Ишим]], Вагай, [[Тобол]], Конда (сол), Омь, Тара, Демьянка (оң). Орточо чыгымы Тобольск шаары тушта 2150 м<sup>3</sup>/сек (чатында 2830 м<sup>3</sup>/сек), эң чоң чыгымы 12 100 м<sup>3</sup>/сек, эң азы 297 м<sup>3</sup>/сек. Төмөнкү агымы майдан сентябрга, жогорку агымы апрелден октябрга чейин кирет. Ноябрдан апрелдин аягына чейин тоңот. Чатынан жогору карай 3784 кмге чейин кеме жүрөт. Эл чарбасын суу менен камсыз кылып, сугатка пайдаланылат. Иртыш Караганды каналы сууну Иртыштан алат. Боюндагы негизги шаарлар жана порттор: Усть-Каменогорск, Семей, [[Павлодар]], [[Омск]], Тобольск, Ханты-Мансийск. Тарыхый даректер боюнча алгачкы жолу «Худуд ал-аламда» Итиль менен Артуш дарыясынын ортолорунда кимактар, ал эми кимактардын чыгышында кыргыз уруулары турары айтылган.
173

edits

Навигация менюсу