Атуулдук коом

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Атуулдук коом -

  • 1) коомдун жашоо ишмердүүлүгүнүн экономикалык, саясий, социалдык жана руханий чөйрөсүндө ыктыярдуу түрдө түзүлгөн мамлекеттик эмес структураларды камтыган, өнүгүүнүн белгилүү бир тепкичиндеги адамдардын жалпылыгы;
  • 2) мамлекеттик эмес - экономикалык, саясий, социалдык, үй-бүлөлүк, улуттук, руханий, диндик, үрп-адаттык ж.б. мамилелердин жыйындысы;
  • 3) эркин индивиддердин жана ишмердүүлүгү мамлекеттик бийлик органдарынын кийлигишүүсүнөн мыйзам аркылуу корголгон, атуулдардын ыктыярдуу түрдө түзүлгөн уюмдарынын жана ассоциацияларынын чөйрөсү.

Атуулдук коом. мамлекеттен мурда түзүлгөн. Ал эми мамлекет болсо Атуулдук коом өнүгүшүнүн белгилүү бир тепкичинде, таптар пайда болгон мезгилде калыптанган. Атуулдук коомдун андан ары өнүгүшү, аны менен мамлекеттин ортосундагы мамилелердин мыйзамдуу түрдө иреттелип, такталышына жана адамдын эркиндик, укук, экономикалык көз каранды эместиги сыяктуу баалуулуктарга негизденген консенсустун болушуна ыңгайлуу шарттарды түзгөн. XX к. аягында Атуулдук коомдун жогорку өнүгүү деңгээлинин аркасында жашоонун индивидуалдык жана коомдук чөйрөсүнө мамлекеттин кийлигишүүсү өзүнүн эң төмөнкү чегине жеткен жана ушунун өзү өлкөдөгү саясий режимдин туруктуулугуна негиз түзгөн. Атуулдук коом - өзүн-өзү уюштурган жана өз алдынча өнүккөн система болуп эсептелет.

Атуулдук коомдун жашоо ишмердүүлүгүнүн эң башкы шарты болуп анын ар бир мүчөсүнүн конкреттүү менчикке ээ болуу же ага ээ болууга катышуу, аны пайдалануу жана өз каалоосундай буйрук берүү укугу эсептелет. Ар түрдүү топтордун жана катмарлардын өкүлдөрүнүн кызыкчылыктарын чагылдырган, өнүккөн жана көп кырдуу социалдык структуранын болушу Атуулдук коомдун жашоосунда маанилүү шарты катары чыгат. Такталбаган, ачык эмес социалдык структуранын учурунда индивид мамлекет менен түздөн-түз байланышта болот, мунун өзү адамдын жеке укуктарынын жана эркиндиктеринин ишке ашырылуусун олуттуу түрдө чектейт. Инсандын социалдык, интеллектуалдык, психологиялык өнүгүүсүнүн жогорку деңгээлде болуусу, тигил же бул коомдун институтун ишине катышканда инсандын ички эркиндигинин жана толук өз алдынчалыкка жөндөмдүүлүктүн болуусу Атуулдук коомдун ишмердүүлүгүнүн зарыл өбөлгөсү болуп эсептелет. А. к-дун экономикалык чөйрөдөгү структуралары: кооперативдер, арендалык бирикмелер, акционердик коомдор ж.б. чарбачылык кылууда жарандардын өз демилгелери менен түзгөн ыктыярдуу бирикмелери.

Атуулдук коомдун социалдык-саясий чөйрөдөгү структуралары: үй-бүлө, коомдук, саясий кыймылдар жана уюмдар; жашаган же иштеген жери боюнча түзүлгөн коомдук өзүн-өзү башкаруу органдары; мамлекеттик эмес массалык маалымат каражаттары. Атуулдук коом руханий чөйрөдө ой жана сөз эркиндигин, өз оюн ачык билдирүүнүн чыныгы мүмкүнчүлүктөрүн шарттайт; чыгармачылык, илимий ж.б. бирикмелердин мамлекеттен жана саясий структуралардан өз алдынчалыгын жана көз каранды эместигин өбөлгөлөйт.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]

Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8