Мазмунга өтүү

Бернулли үй-бүлөсү

Википедия дан

 

Ал эми Бернуллилердин үй-бүлөсү ( ,[lower-alpha 1]  ) Базель патрициялык үй-бүлө, математикалык жактан таланттуу сегиз окумуштууну чыгарган, алардын арасында математика жана физиканын өнүгүшүнө олуттуу салым кошкон.

Тарых[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Бернуллилердин герби

Алгач антверпенден келген үй-бүлөнүн бир бутагы 1620-жылы Базельге көчүп барган. Антверпендеги алардын келип чыгышы белгисиз болсо да, борнуилла (Бернулли) деп аталган италиялык тектүү голландиялык үй-бүлө же Кастилиялык де Бернуй (Бернуй, Бернуй) үй-бүлөсү менен байланышы бар деп божомолдонууда.

Үй-бүлөнүн биринчи белгилүү мүчөсү Леон Бернулли (1561-ж. каза болгон), антверпендеги дарыгер, ал кезде испан нидерланддарынын бир бөлүгү болгон. Анын уулу Джэйкоб 1570-жылы испандардын протестанттарды куугунтукташынан качып, Франкфурт-на-Майнеге көчүп барган. Джэйкобтын, татымал сатуучу, ошондой эле Джэйкоб 1620-жылы Швейцариянын Базель шаарына көчүп барып, 1622-жылы жарандык алган. Анын уулу Никлаус Бернулли (Николаус, 1623-1708), Леондун чөбөрөсү, Маргарет Шенауэрге үйлөнгөн

Белгилүү окумуштуулар[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Никлаустун төрт уулу болгон, Алардын ичинен Джон менен Иероним үй-бүлөнүн "улуу" жана "кичи" бутактарынын ата-бабалары болушкан. "Улуу" тармак кийинчерээк Джон Бернулли (1667-1748) аркылуу белгилүү француз академиялык династиясы Curie family менен никеден улам байланышкан.

Никлаустын төрт уулу:[lower-alpha 2]

  • Жакып Бернулли (1654-1705; ошондой эле Джеймс же жак деп белгилүү), математик,Bernoulli numbers анын атынан аталган жана алгачкы ыктымалдуулук текстинин автору Ars Conjectandi
  • Николаус Бернулли (1662-1716), Базель шаарынын сүрөтчүсү жана кеңешчиси
  • Иоганн Бернулли (1667–1748; ошондой эле Jean деп белгилүү), математик
  • Иероним Бернулли (1669-Ж.)–1760), М. Катарина Эбнетер

Мындан тышкары Jacob

  • Даниел Бернулли (1700–1782), Джондун уулу, Бернуллинин принциби жана концепциянын негиздөөчүсү күтүлгөн пайдалуулук Санкт-Петербург парадоксун чечүү үчүн
  • Johann II Bernoulli(1710–1790; ошондой эле Джэйн деп да белгилүү), Джондун уулу, математик жана физик

Фамилиялары Швейцарияда сакталып калган, 2024-жылга карата Базель шаарынын ак барактарында 11 жазуу бар.[4]

Үй-бүлө мүчөлөрүнүн атынан аталган[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Эскертүүлөр[түзөтүү | булагын түзөтүү]

a.Манголд тилинен немисче айтылышы (1990) 18-кылымга таандык салт боюнча,Аты Францияда Бернулли деп жазылып, ошого жараша французча айтылышы [bɛʁnuˈji].] берилген.Бул эми андай эмес, жана аты азыр түп нускасында жазылат Бернулли ошондой эле француз тилиндеги контекстте. Париждеги Бернулли көчөсү 8 1867 жылы Бернулли көчөсү деп аталып 1994 жылы туура жазылышына өзгөртүлгөн. Bernoulli crater ай атласында Бернуилли деп жазылып, Beer & Mädler тарабынан (1836), ошондуктан 1935-жылы IAU тарабынан расмий аталыш катары кабыл алынган; Мау 2003-жылы расмий аталышын Бернулли деп өзгөрткөн. French submarine Bernouilli (1906) Daniel Bernoulliнин урматына аталган.

b.Бернуллинин атактуу үй-бүлөсүнүн академик мүчөлөрү көп тилдүү өлкөдө жашашкан жана өздөрү немис жана француз тилдеринде сүйлөгөндөр менен үзгүлтүксүз кат алышып, кесиптик жана расмий эмес байланышта болушкан. Бернуллинин мурунку бир туугандары Джэйкоб мененДжонн экөө тең латын тилинде жарык көрүшкөн. Алардын көпчүлүгү үч тилде тең эркин сүйлөчү, ошондой эле кээде Италия жана Швейцарияда жергиликтүү эмес башка тилдерде сүйлөшчү.мисалы, Nicolaus менен анын жээни Johann экөө тең Англис тилинде сүйлөшчү. Алардын баары өз аттарынын ошол кездеги тилге ылайыкташтырылган ар кандай варианттарын ыңгайлуу жана көп колдонушкан окшойт (мисалы, Jacob Bernoulli, "Джеймс" жана "Jacques".

Шилтемелер[түзөтүү | булагын түзөтүү]

  1. René Bernoulli-Sutter: Bernoulli family in German, French and Italian in the online Historical Dictionary of Switzerland, 2004.

Тышкы шилтемелер[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Калып:Bernoulli family

  1. Калып:Cite dictionary
  2. du Coudray, Tronson (1773). L'artillerie nouvelle. p. 195. 
  3. 0906 nom..
  4. tel.search.ch


Цитатанын катасы: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found