Вельс

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Уэльс (валл. Cymru [ˈkəmrɨ] ,англ. Wales [ˈweɪlz], эски орус уктуруусунда - Валлис) - Улуу Британия жана Түндүк Ирландиянын Бириккен Королдугунун төрт административдик жана саясий бөлүктөрүнүн , өткөндө - көз карандысыз кельт падышалыктарынын конгломераты. Уэльс Улуу Британиянын түштүк-батышында жайгашкан, чыгышында Англиянын Чешир, Шропшир, Герефордшир жана Глостершир оодандары менен чектешет, үч тарабынан деңиз менен курчалган: түштүгүндө Бристоль булуңу (оозу). Северна ), түштүк-батышта - Сент-Джордж кысыгы, түндүгүндө жана батышында - Ирландия деңизи, түндүк-чыгышта - Ди дарыясынын оозу ( валл. Afon Dyfrdwy ).

Вельс
Flag of Wales.svg


Royal Badge of Wales.svg

Уэльс тарыхта эч качан азыркы заманбап чек араларында суверендүү мамлекет болгон эмес. Ырас, болжол менен 1057-жылдан 1063-жылга чейин падыша Гвинедд Груффидд ап Лливелин азыркы Уэльсти түзгөн дээрлик бардык жерлерди убактылуу ээлеп алган. Gruffydd өлгөндөн кийин, бул дагы болгон жок, жана 1282-жылы Батыш Уэльс нормандар басып алган учурда, өлкө буга чейин бир нече падышалыктардын ортосунда кайрадан бөлүнгөн болчу. 1400-жылы Уэльстин эки байыркы королдук үй-бүлөсүнөн чыккан Оуэн Глиндур британиялыктарга каршы көтөрүлүшкө чыгып, Уэльстин падышасы деп жарыяланган, бирок 1410-жылы колдоодон таптакыр ажырап, жашынууга аргасыз болгон. Уэльс мыйзамдары толугу менен 1542-жылга чейин англис мыйзамдары менен алмаштырылган эмес. 1955-жылы гана ханыша Кардиффти расмий түрдө Уэльстин борбору деп жарыялаган (ага чейин өлкөнүн жөн эле борбору болгон эмес), бирок Уэльс ханзаадасы адатта Карнарвондо инвестициядан өтөт.

1997- жылы Улуу Британиянын парламенти тарабынан кабыл алынган мыйзамдарга өзгөртүүлөрдү киргизүү укугу менен Уэльс үчүн Улуттук Ассамблея (Cenedd) түзүлгөн. 2006 жана 2013-жылдары Ассамблеянын ыйгарым укуктары кеңейтилген.

Уэльстин картасы

География[оңдоо | булагын оңдоо]