Гориция
| Отурукташкан жай
Гориция
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Гориция (итал. Gorizia, словен. Gorica, нем. Görz) — Италиянын түндүк-чыгышындагы Фриули-Венеция-Джулия автономиялуу регионундагы шаар. Ал өзүнөн аталган провинциянын административдик борбору болуп саналат.
Шаар Словения менен чек арада, Изонцо дарыясынын жээгинде жайгашкан. Шаардын аянты 41 км², калкы 2024-жылдагы маалымат боюнча 33 506 адамды түзөт.
Жайгашуусу
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Гориция Италиянын түндүк-чыгыш бөлүгүндө, Словения менен чек арада, деңиз деңгээлинен 84 метр бийиктикте жайгашкан. Шаардын чыгыш тарабында словениялык Нова-Горица (Nova Gorica) шаары менен чектешет. Эки шаар бири-бирине жакын жайгашып, "эгиз шаарлар" деп аталышат. 2011-жылдан бери эки шаар бирдиктүү эуробумдун (Eurocity) "Трансграничтуу шаар" (Gorizia/Nova Gorica) статусуна ээ.
Тарыхы
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Гориция орто кылымдарда негизделген. 1500-жылдан баштап Габсбургдардын бийлиги астында болгон. 1754-жылы Гориция герцогдугунун борбору болуп калган.
Биринчи дүйнөлүк согуш учурунда Гориция Италия менен Австро-Венгриянын ортосундагы катуу салгылашуулардын (Изонцо согуштары) борбору болгон. Согуштан кийин шаар Италиянын курамына кошулган.
Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин (1947) Париж тынчтык келишими боюнча шаар Италияга калтырылган, бирок анын чыгыш четиндеги аймактар Югославияга берилген. Ошентип, Горициядан 4 км чыгыш тарапта жаңы шаар — Нова-Горица ("Жаңы Гориция") негизделген.
2004-жылы Шенген келишимине ылайык Италия менен Словениянын ортосундагы чек ара көзөмөлү алынып салынган. 2025-жылы Гориция жана Нова-Горица биргеликте Европанын Маданият борбору (European Capital of Culture) статусун алышты.
Калкы
[түзөтүү | булагын түзөтүү]2024-жылдагы маалымат боюнча Горициянын калкы 33 506 адамды түзөт. Калктын жыштыгы — 693 адам/км². Шаарда италиялыктардан тышкары 7% словен улутундагы жарандар жашайт.
Маданият
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Европанын Маданият борбору 2025
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Гориция жана Нова-Горица 2025-жылы биргеликте Европанын Маданият борбору болуп шайланды. Бул эки мамлекеттин аймагында жайгашкан биринчи трансграничтуу маданият борбору болуп саналат. 2025-жыл үчүн "GO! 2025" деп аталган ири маданий программа даярдалган.
Фестивалдар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- ГустаРиУм фестивалы — тамак-аш жана шарап фестивалы
Архитектуралык эстеликтер
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- Гориция сепили (Castello di Gorizia) — шаардын үстүндөгү дөбөдө жайгашкан орто кылымдык сепил
- Сант'Иньяцио иезуиттер чиркөөсү (Chiesa di Sant'Ignazio) — барокко стилиндеги башкы чиркөө
- Санта-Кьяра чиркөөсү (Chiesa di Santa Chiara)
- Борго-Кастелло (Borgo Castello) — орто кылымдык тарыхый борбор
Булактар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Тышкы шилтемелер
[түзөтүү | булагын түзөтүү]| Викиказынада Гориция жөнүндө категория бар |

