Мазмунга өтүү

Дамаск

Шилтемелерди түзөтүү
Википедия — ачык энциклопедия
Борбор шаар
Дамаск
Желек Герб
Желек Герб
МухафазаДамаск
Тарыхы жана Географиясы
Негизделген күнүб.з.ч. 2500-жылда
Аянты118 км²
Борборунун бийиктиги600 м
Калкы
Калкы2 503 000[1] адам
Сандык идентификаторлор

Дамаск (ар. دِمَشْق‎, Димашк [diˈmaʃq][2], же ар. الشَّام‎, Эш-Шам[2]) — Сириянын борбору жана эң чоң шаары[3][4]. Бул дүйнөдөгү эң байыркы борбор шаар. Сирияда ал көбүнчө аш-Шам (aš-Šām) деп аталат жана поэтикалык түрдө "Жасмин шаары" (مَدِيْنَةُ الْيَاسْمِينِ Madīnat al-Yāsmīn) деп аталып[5] , Леванттын жана Араб дүйнөсүнүн негизги маданий борбору болуп саналат.

Дамаск Сириянын түштүк-батыш бөлүгүндө, чоң метрополия аймагынын борборунда жайгашкан. Ал Антиливан тоо кыркаларынын чыгыш этектеринде, Жер Ортолук деңизинин чыгыш жээгинен 80 километр ичкериде, деңиз деңгээлинен 680 метр бийиктиктеги платодо орун алган. Жаан-чачындын көлөкөсү эффектинен улам Дамаск кургак климатка ээ. Барада дарыясы Дамаск аркылуу агып өтөт.

Дамаск — дүйнөдө эл үзгүлтүксүз жашаган эң байыркы шаарлардын бири[6]. Алгачкы жолу биздин заманга чейинки 3-миң жылдыкта эл отурукташкан. 661-жылдан 750-жылга чейин Уммейяд Халифатынын борбору болуп тандалган. Аббасид династиясы жеңгенден кийин, Ислам бийлигинин орду Багдадга жылдырылган. Айрым маалыматтарга караганда, Дамаск Исламдагы төртүнчү ыйык шаар болуп эсептелет[7][8][9] . Аббасиддер доорунда шаардын мааниси төмөндөгөн, бирок Айюбид жана Мамлюк мезгилдеринде кайрадан чоң мааниге ээ болгон.

Бүгүнкү күндө шаар Сириянын борбордук өкмөтүнүн орду болуп саналат. Глобалдык жашоо жөндөмдүүлүгүн рейтинги боюнча Дамаск 140 глобалдык шаардын ичинен жашоого ыңгайлсыз шаар деп аталган[10] . 2023-жылдын июнь айына карата, ошол эле рейтингде 173 глобалдык шаардын ичинен эң акыркы орунда турган. 2017-жылы согуштан кийинки кайра курууну символдоштуруу максатында Дамаскта жаңы турак жай райондорун куруу боюнча эки жаңы Марота Сити жана Басиллиа Сити долбоору ишке киришкен[11].

Билим берүү тармагы

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
Дамаск Университети

Дамаск — Сириядагы билим берүүнүн негизги борбору. Ал Сириянын эң эски жана эң чоң университети болгон Дамаск Университетинин мекени. Жеке жогорку окуу жайларына уруксат берген мыйзамдар кабыл алынгандан кийин, шаарда жана анын айланасында бир нече жаңы университеттер ачылган, алардын ичинде:

Төмөнкү институттар билим берүүдө маанилүү ролду ойнойт:

  • Жогорку Бизнес Башкаруу Институту (Higher Institute of Business Administration)
  • Жогорку Колдонмо Илим жана Технология Институту (Higher Institute of Applied Science and Technology)
  • Жогорку Драмалык Өнөр Институту (Higher Institute of Dramatic Arts)
  • Улуттук Башкаруу Институту (National Institute of Administration)
  • Сирия Араб Республикасындагы жогорку билим берүү Дамаск Университети аркылуу туруктуу өнүгүү кадамдары менен башталган[14] .

Кошумча:

  • Сирия Эл аралык Тренинг жана Өнүгүү Академиясы (Syrian International Academy for Training and Development)

Боордош шаарлары

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
  1. ↑ Damascus Population 2022.
  2. 1 2 Инструкция по передаче на картах географических названий арабских стран. — М.: Наука, 1966. — С. 22.
  3. ↑ Constitutional Declaration of the Syrian Arab Republic - Article 5: "Damascus is the capital of the Syrian Arab Republic, and the state emblem and national anthem are determined by law."
  4. ↑ 2004 official census. Текшерилген күнү 20 -ноябрь (жетинин айы) 2025. Түп булактан архивделген күнү 1 -август (баш оона) 2012.
  5. ↑ Biggest Cities In Syria (25 April 2017).
  6. ↑ Bowker, John (2003-01-01), "Damascus", The Concise Oxford Dictionary of World Religions (in англисче), Oxford University Press, doi:10.1093/acref/9780192800947.013.1793 (inactive 3 July 2025), ISBN 978-0-19-280094-7, archived from the original on 7 April 2022, retrieved 2021-01-15 Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  7. ↑ Dumper, Michael R. T.; Stanley, Bruce E. (2007). "Damascus". In Janet L. Abu-Lughod. Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. pp. 119–126. ISBN 978-1-5760-7919-5. Archived from the original on 2 April 2023. Retrieved 12 May 2021. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  8. ↑ Birke, Sarah (2013-08-02), Damascus: What's Left, New York Review of Books, archived from the original on 4 December 2018, retrieved 12 May 2021 Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  9. ↑ Totah, Faedah M. (2009). "Return to the origin: negotiating the modern and unmodern in the old city of Damascus". City & Society 21 (1): 58–81. doi:10.1111/j.1548-744X.2009.01015.x.
  10. ↑ JuliaBuckley World's most livable city revealed (англ.) (4 September 2019).
  11. ↑ A luxury city shows blueprint for Syria's rebuilding plans (англ.) (5 November 2018).
  12. ↑ Syrian Private University (en-EN).
  13. ↑ Aljazeera Private University.
  14. ↑ Al-Raeei, Marwan (2023-05-22). "Analysing of the sustainable development goals in Damascus University during Syrian crisis using the strategy in the university and the bibliometrics data from SciVal" (in en). Discover Sustainability 4 (1). Bibcode 2023DiSus...4...24A. doi:10.1007/s43621-023-00140-y. ISSN 2662-9984. PMC 10201509. PMID 37251498.
  15. ↑ Ankaranın Kardeş Şehirleri (түрк.). Ankara. Текшерилген күнү 20 -ноябрь (жетинин айы) 2025. Түп булактан архивделген күнү 25 -октябрь (тогуздун айы) 2020.
  16. ↑ Care-i cel mai... înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara... (рум.). Banatul Azi (6 -август (баш оона) 2016).
  17. ↑ Convenios Internacionales (исп.). Buenos Aires.
  18. ↑ Las 12 hermanas de Córdoba (исп.). Diario Córdoba (10 Febrero 2020).
  19. ↑ Internationale samenwerking (ар.). Ajman News (16 -декабрь (бештин айы) 2019).
  20. ↑ Sister Cities of Istanbul. Istanbul.
  21. ↑ Toledo's sister cities. Destino Toledo (17 -май (бугу) 2016).
  22. ↑ Sister cities. Yerevan.
"https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=Дамаск&oldid=589188" булагынан алынды