Дарбаза (Аймак)

Википедия дан
Jump to navigation Jump to search
Дарбаза, Тажикстан.

Дарваз (фарс. دروازтаж. Дарвоз ) - географиялык- тарыхый аймак, Пянж дарыясынын орто агымында, анын аймагы учурда эки бөлүккө бөлүнгөн: оң жээги Тажикстандын Сангвор, Дарваз жана Ванж райондоруна, сол жээги Маймайга карайт., Афганистандын Нусай, Куф-Аб, Хвахан, Шикай аймактары ...

Тарыхы[оңдоо | булагын оңдоо]

Орто кылымдарда Дарваз Карран деп аталып, борбору азыркы Калайхум (Калайкум)аймагындагы байыркы Карон шаарында жайгашкан. Жергиликтүү фольклордо провинциянын эң байыркы аталышы - Махистон ( фарс. مهستان

Дарвазанын азыркы аты ( фарс. دروازه‎ ‎ "дарбаза") IX-X кылымдарда пайда болгон жана дарбаза аймакта, жеке жана өлкөбүздүн өзгөчөлүктөрдү чагылдырып Бвдахшан жана Памир .

Дарваз тарыхый-географиялык аймагы Ахемениддер империясынын курамына кирген (VI-IV кк. BC д. ).

III-II кылымдарда. BC д. Дарваз 1-3-кылымдарда Ахемениддердин мурдагы Бактрия сатрапиясынын курамында Грек-Бактрия падышалыгына көз каранды болгон. п. д. - Кушан падышалыгынан, IV-VI кылымдарда. - Эфталит мамлекетинен . 6-кылымда Батыш Түрк каганатынан эфталиттер талкалангандан кийин. Дарваз, эфталиттердин бардык мурдагы ээликтери сыяктуу эле, номиналдуу түрдө түрк башкаруучуларына баш ийген. 718-жылы түрктөрдүн Тохаристандык «ябгусуна» баш ийген ээликтердин арасында Кытайдын тарыхый жылнаамаларында Ше-хан-на, башкача айтканда, Шугнан, анын курамына Кю-лан округу, б.а. Куран кирет.

VIII кылымда. Дарвазды мусулман арабдар басып алган, IX кылымда. Тахириддерге көз каранды болгон, X кылымда. Саманиддер мамлекетинин курамына кирет, XI-XII к. киргизилген Газневидтер мамлекеттердин, андан кийин Гуридтер.

XIII кылымда. Дарваз бардык тажик жерлериндей эле монгол баскынчыларынын карамагына өтүп, XIV—XV кылымдарда. - Тимуридтердин башкаруучулары, бирок Дарваздын борбордук бийликке көз карандылыгы номиналдуу болгон.

18-кылымдын ортосунда. Дарваз (Дарбаза) Бадахшандын башкаруучуларына каршылык көрсөткөн алдыңкы күч болгон. Ошентип, 1748-жылы Дарваз менен Шугнандын бириккен күчтөрү Шива көлүндөгү салгылашта Бадахшандын эмири Султан шахтын аскерлерин талкалаган.

XVIII кылымда. Ага вассалдык көз каранды болгон Шугнан , Рушан, ошондой эле Вахан Бадахшан менен Дарваздын саясий көз карандылыгына каршы тынымсыз күрөш жүргүзүшкөн. Рушан менен Шугнандын ээлери жана Вахандын башкаруучулары Дарваз шахтарынын вассалдары болуп, аларга салык төлөшкөн.

XIX кылымда. Баласагын менен Куштусабдын мал заманбап аймактарын камтыган Тавил-Дарыя, Баласагын жана ВАнх аймактарында Тажикстан, ошондой эле Khakhan жана Баласагын Ооганстандын областынын аймактарын Бадахшан .

Баласагын шахтын капитал салуу болду Калай-Хумб туура жээгинде жайгашкан аты уйкаш чебине менен Пянж .

1877-жылы Бухара эмири Дарваз шахын басып алуу үчүн өз аскерин жөнөтөт. бухаралыктар менен айыгышкан, анын аскерлери Баласагын таштап Калай-Khumb жана Kevron айылында алышты. Бул жерде чечүүчү салгылашуу болуп, ал дарвазиялыктардын жеңилүүсү менен аяктаган. Шах Дарваза Абулфайзхан үй-бүлөсү менен Ферганага, андан соң Ооганстанга көчүп кеткен. Дарваз шахтын уулу Мухаммад Валихан кийинчерээк белгилүү афган дипломаты болгон.

Дарвазды өзүнө кошуп алган Бухара эмирлиги аны атайын бекствого айландырган . Ал болжол менен 386 чарчы метрди ээлеген. км, калкы 35 000ге жакын. Түндүгүндө Бекствону Каратегинден Петр I бийик тоо кыркалары бөлүп турган, чыгышта Шугнан менен, түштүгүнөн Ооган ээликтери ( Бадахшан ), батышта Бухара бектери Балжуван жана Куляб.

Сол жээк Дарваз, орус-англис келишимине ылайык 2 февраля (11 марта1895 , өткөрүп Ооганстан, ордуна укук банктын , улуй, Шугнан жана Рушан, өткөрүлүп Бухара эмиратынын.

Бир бөлүгү болуп Right-банк Баласагын, жана Гарм районунун тажик Мухтар ССРинин 1924-жылы , үч районго бөлүнүп , 14-декабрда, 1930-: Тавилдарыя, Калайкум жана Ванх . Акыркы эки облус 1965- жылы Тоолуу Бадахшан автономиялуу облусунун курамына кирген.

Тажик ССР Жогорку Советинин 1991- жылдын 26- июнундагы № 318 Указы менен тарыхый аталышы Дарваз ( таж. ноҳияи Дарвоз; фарс. ناحیۀ درواز

Дарваз облусунун административдик борбору шаар тибиндеги Калаи-Хумб ( таж. Қалъаи Хумб ; фарс. قلعۀ خمبХорог шаарынан 241 км түндүктө жайгашкан.