Ирандын эң ири шаарларынын тизмеси
Иранда шаар калкынын өсүшү дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүчтөрдүн бири. Ички көчмөндөр негизинен Тегеранга, Исфаханга, Кережге, Ахвазга, Мешхедге жана Кумга келип отурукташкан.
Тегеран 2024-жылы 14,1 миллион калкы менен өлкөдөгү эң чоң шаар жана мамлекеттин борбору[1]. Калктын болжол менен 11%ы ушул шаарда жашайт. Тегеран өлкөнүн байланыш жана транспорт тармактары чогулган негизги борбор болуп эсептелет.
Калкынын саны боюнча өлкөдөгү 80 шаар ичинен экинчи орунда турган Мешхед шаары. 2025-жылга карата Ирандын Мешхед шаарынын калкы 3,46 миллион адамга жеткен[2][3]. Мешхед — Разави Хорасан провинциясынын борбору. Бул шаар дүйнөдөгү эң ыйык шииттик шаарлардын бири болуп, Имам Реза мазары жайгашкан жер катары белгилүү.
Ирандагы калкы боюнча үчүнчү ири шаар — Исфахан болуп, 2025-жылы калкы 2,5 миллион адамды түзгөн[4]. Исфахан — Ирандагы эң көп барылуучу шаарлардын бири. Бул жер өзүнүн байыркы тарыхы менен 16-кылымдан бери өзүнө тартып, кооздугу менен таанылган жана өлкөнүн борбордук аймагындагы чыныгы «жакут» деп эсептелет. Бул шаар Ирандагы эң өнөр жайлуу шаарлардын бири болуп, ири заводдор жайгашкан жана бир нече ЮНЕСКОнун Бүткүл дүйнөлүк мурастар объектилерин камтыйт. Шаар тарыхый эстеликтердин түрдүү жыйнагы, сүрөт өнөрү, тарыхы жана архитектурасы менен белгилүү[5].
Башка ири шаарларга: Тебриз (калкы 1,7 миллион), Кум (калкы 1,4 миллион) жана Ахваз (калкы 1,3 миллион) кирет[6].
Ири шаарлар тизмеси
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Калкынын саны миллиондон ашкан 10 эң ири шаарлар.
| № | Шаар | Калк[7] |
|---|---|---|
| 1 | Tегеран | 9,729,740 |
| 3 | Мешхед | 3,460,660 |
| 2 | Исфахан | 2 563 000 |
| 5 | Шираз | 1 934 000 |
| 4 | Кереж | 1 757 000 |
| 6 | Тебриз | 1 855 000 |
| 7 | Кум | 1 530 000 |
| 8 | Ахваз | 1 452 000 |
| 9 | Керманшах | 1 230 000 |
| 10 | Урмия | 946 000 |
Калкы 100 000 ден ашкан шаарлар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]| № | Шаар | Персче аталышы | Калк[7] |
|---|---|---|---|
| 1 | Тегеран | تهران — техро́н | 8 693 706 |
| 2 | Мешхед | مشهد — машха́д | 3 001 184 |
| 3 | Исфахан | اصفهان — эсфахо́н | 1 961 260 |
| 4 | Кереж | كرج — кара́ж | 1 592 492 |
| 5 | Шираз | شيراز — широ́з | 1 565 572 |
| 6 | Тебриз | تبريز — табри́з | 1 558 693 |
| 7 | Кум | قم — ком | 1 201 158 |
| 8 | Ахваз | اهواز — оһво́з | 1 184 788 |
| 9 | Керманшах | كرمانشاه — кермоншо́х | 946 651 |
| 10 | Урмия | اروميه — оруми́йе | 736 224 |
| 11 | Решт | رشت — рашт | 679 995 |
| 12 | Захедан | زاهدان — зохидо́н | 587 730 |
| 13 | Хамадан | همدان — хамодо́н | 554 406 |
| 14 | Керман | كرمان — кермо́н | 537 718 |
| 15 | Йезд | يزد — йазд | 529 673 |
| 16 | Ардебил | اردبيل — ардаби́л | 529 374 |
| 17 | Бендер-Аббас | بندر عباس — банда́р або́с | 526 648 |
| 18 | Эрак | اراک — эро́к | 520 944 |
| 19 | Исламшехр | اسلامشهر — эсламша́хр | 448 129 |
| 20 | Зенжан | زنجان — занжо́н | 430 871 |
| 21 | Сенендеж | سنندج — сананда́ж | 412 767 |
| 22 | Казвин | قزوين — газви́н | 402 748 |
| 23 | Хорремабад | خرم آباد — хоррамобо́д | 373 416 |
| 24 | Горган | گرگان — горго́н | 350 676 |
| 25 | Сари | ساری — со́ри | 347 102 |
| 26 | Шехрияр | شهريار — шахрийо́р | 309 607 |
| 27 | Годс | قدس — годс | 309 605 |
| 28 | Кашан | كاشان — кошо́н | 304 487 |
| 29 | Малард | ملارد — мало́рд | 281 027 |
| 30 | Дизфул | دزفول — дизфу́л | 264 709 |
| 31 | Нишапур | نيشابور — нейшобу́р | 264 375 |
| 32 | Бабол | بابل — бобо́л | 250 217 |
| 33 | Хомейнишехр | خميني شهر — хоме́йниша́хр | 247 128 |
| 34 | Себзевар | سبزوار — сабзаво́р | 243 700 |
| 35 | Гулистан | گلستان — голисто́н | 239 556 |
| 36 | Амол | آمل — омо́л | 237 528 |
| 37 | Пакдешт | پاكدشت — покда́шт | 236 319 |
| 38 | Нежефабад | نجف آباد — нежафобо́д | 235 281 |
| 39 | Боружер | بروجرد — боруже́рд | 234 997 |
| 40 | Абадан | آبادان — ободо́н | 231 476 |
| 41 | Гарчак | قرچک — гарчо́к | 231 075 |
| 42 | Божнурд | بجنورد — божну́рд | 228 931 |
| 43 | Варамин | ورامين — вароми́н | 225 628 |
| 44 | Бушир | بوشهر — буше́хр | 223 504 |
| 45 | Саве | ساوه — со́ве | 220 762 |
| 46 | Каэмшехр | قائم شهر — гаэмша́хр | 204 953 |
| 47 | Биржен | بيرجند — биржа́н | 203 636 |
| 48 | Насимшахр | نسيم شهر — насимша́хр | 200 393 |
| 49 | Сиржан | سيرجان — серджо́н | 199 704 |
| 50 | Хой | خوی — хой | 198 845 |
| 51 | Илам | ايلام — ило́м | 194 030 |
| 52 | Букан | بوكان — буко́н | 193 501 |
| 53 | Шехре-Корд | شهر كرد — шахр-е ко́рд | 190 441 |
| 54 | Семнан | سمنان — самно́н | 185 129 |
| 55 | Фердис | فردیس — ферди́с | 181 174 |
| 56 | Мераге | مراغه — маро́га | 175 255 |
| 57 | Шахиншехр | شاهين شهر — шохинша́хр | 173 329 |
| 58 | Малайер | ملاير — малойе́р | 170 237 |
| 59 | Мехабад | مهاباد — махобо́д | 168 393 |
| 60 | Саккез | سقز — сакки́з | 165 258 |
| 61 | Бендер-Махшехр | بندر ماهشهر — бенде́р-бахше́хр | 162 797 |
| 62 | Рафсанжан | رفسنجان — рафсанжо́н | 161 909 |
| 63 | Гомбеде-Кавус | گنبد کاووس — гонба́д-е кову́с | 151 910 |
| 64 | Шахруд | شاهرود — шохру́д | 150 129 |
| 65 | Марвдешт | مرودشت — марвда́шт | 148 858 |
| 66 | Кемальшехр | کمالشهر — кемальшехр | 141 669 |
| 67 | Жехром | جهرم — жахро́м | 141 634 |
| 68 | Торбете-Хейдерие | تربت حيدريه — торба́т-е хайдари́йе | 140 019 |
| 69 | Мериван | حاشیه مریوان — мерива́н | 136 654 |
| 70 | Андимешк | انديمشك — ондима́шк | 135 116 |
| 71 | Шехреза | شهرضا — шахреза́ | 134 952 |
| 72 | Заболь | زابل — зобо́л | 134 950 |
| 73 | Ясуж | ياسوج — йосу́ж | 134 532 |
| 74 | Миандоаб | مياندوآب — миондуо́б | 134 425 |
| 75 | Хорремшехр | خرمشهر — хоррамша́хр | 133 097 |
| 76 | Меренд | مرند — мара́нд | 130 825 |
| 77 | Джирофт | جيرفت — джирофтр | 130 429 |
| 78 | Бам | بم — бэм | 127 396 |
| 79 | Бехбехан | بهبهان — бахбахо́н | 122 604 |
| 80 | Доруд | دورود — дору́д | 121 638 |
| 81 | Назарабад | نظرآباد — назараба́д | 119 512 |
| 82 | Мохаммадшахр | مُحَمَّدشَهر — мохаммадшяхр | 119 418 |
| 83 | Изе | ايزه — изе́ | 119 399 |
| 84 | Бендер-Энзели | بندر انزلی — банда́р-е-анзали́ | 118 564 |
| 85 | Андише | اندیشه — андише | 116 062 |
| 86 | Ираншехир | ايرانشهر — иронша́хр | 113 750 |
| 87 | Феса | فسا — феса́ | 110 825 |
| 88 | Боразжан | برازجان — боразжа́н | 110 567 |
| 89 | Бане | بانه — бане́ | 110 218 |
| 90 | Чехбехар | چابهار — чехбеха́р | 106 739 |
| 91 | Робаткарим | رباطکریم — робаткарим | 105 393 |
| 92 | Кашмер | کاشمر — кашме́р | 102 282 |
| 93 | Шуштер | شوشتر — шуште́р | 101 878 |
| 94 | Кучан | قوچان — гучо́н | 101 604 |
| 95 | Лахижан | لاهیجان — лахижан | 101 073 |
| 96 | Ахар | اهر — ахар | 100 641 |
| 97 | Мечит-Сулайман | مسجد سليمان — масджи́д-е солеймо́н | 100 497 |
| 98 | Торбете-Жам | تربت جام — торбете-джам | 100 449 |
Булактар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- ↑ Население Ирана сколько? (орусча). Tradeway21. Текшерилген күнү 17 -ноябрь (жетинин айы) 2025. Түп булактан архивделген күнү 22 -ноябрь (жетинин айы) 2024.
- ↑ Население Мешхед (орусча). chislennost.com. Текшерилген күнү 17 -ноябрь (жетинин айы) 2025.
- ↑ Mashhad, Iran Metro Area Population (1950-2025) (англ.). macrotrends.net. Текшерилген күнү 17 -ноябрь (жетинин айы) 2025.
- ↑ Esfahan, Iran Metro Area Population (1950-2025) (англ.). macrotrends.net. Текшерилген күнү 17 -ноябрь (жетинин айы) 2025.
- ↑ Город Исфахан (орусча). iranmag.ru. Текшерилген күнү 17 -ноябрь (жетинин айы) 2025. Түп булактан архивделген күнү 8 -ноябрь (жетинин айы) 2025.
- ↑ Iran Cities by Population 2025 (англ.). worldpopulationreview. Текшерилген күнү 17 -ноябрь (жетинин айы) 2025.
- 1 2 Iran Cities by Population 2025 (англ.). worldpopulationreview. Текшерилген күнү 17 -ноябрь (жетинин айы) 2025.