Ичкерия Чечен Республикасы

Википедия дан
Jump to navigation Jump to search

Ичкерия Чечен Республикасы, ИЧР (чечен. Nóxçiyn Paçẋalq Içkeri), 1994 - жылдын 14-январына чейин - Чечен Республикасы (Нохчичоь) [1], ЧРН (чечен. Nóxçiyn Paçẋalq Noxçiyçö) — СССР кулагандан кийин РСФСРдин курамындагы мурдагы Чечен-Ингуш АССРинин аймагынын бир бөлүгүндө болгон өзүн-өзү жарыялаган мамлекеттик уюм . 1993-жылдын 9-январынан тартып Россия Федерациясынын бийлиги бул аймакты Россия Федерациясынын курамындагы Чечен Республикасы деп эсептеген [2] .

Ичкерия Чечен Республикасы (ИЧР)
(чеч. Nóxçiyn Paçẋalq Noxçiyçö)

республика, таанылбаган мамлекет
8 июнь 1991 — февраль 2000


Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Chechen Republic of Ichkeria variant of arms 2.svg
Желек Герб
Ураан
«Marşo ya Joƶalla!»
которулганда: «Эгемендүүлүк же өлүм!»
Гимн
«Marşo ya Joƶalla!»
Europe Location Chechen Republic of Ichkeria.svg
Борбор калаа Жохар
Тил Чечен тили
Дин Ислам
Акча бирдиги нахар
Аянт 15 000 км²
Калк 1,3 млн (1992)
865,000 (1996)
Өтүүчүлүк
Чечен-Ингуш Автономиялуу Кеңештик Республика
Чеченстан

1991-жылы июлда эгемендүүлүгүн жарыялаган [1] ; биринчи президент Жохар Дудаев болгон. Чеченстандын көз карандысыздыгын бир тараптуу жарыялоосу орус өкмөтү менен козголоңчулардын ортосунда узакка созулган аскердик кагылышууга алып келди, бул олуттуу жоготууларга жана кыйроого алып келди жана акырындык менен Түндүк Кавказда чыңалууну жана аскердик кагылыштарды пайда кылды. 1994-1996-жылдардагы согуштук аракеттердин натыйжасында орус армиясы КРИди күч менен Россия Федерациясына кайтарууга аракет кылган, бирок бул аракети ийгиликсиз болгон [3] . 1996-жылы боло турган президенттик шайлоого байланыштуу орус жетекчилиги Чеченстандан аскерлерин чыгарып кетүүгө жана анын статусу боюнча чечимди 2001-жылга чейин жылдырууга аргасыз болгон, муну менен козголоңчулардын жетекчилигин де-факто тааныган [3] . 1999-жылы Экинчи Чечен согушу башталып, 2000-жылдын жазында CRI мамлекет катары де-факто жоюлган.

Дипломатиялык таануу[оңдоо | булагын оңдоо]

Чеченстан Ичкерия Республикасын БУУга мүчө мамлекеттердин бир дагы мыйзамдуу өкмөтү тааныган эмес [4], бирок Ичкериянын өкүлчүлүктөрү бир катар постсоветтик мамлекеттерде - Азербайжанда, Литвада, Эстонияда, Грузияда, ошондой эле Түркияда болгон., Катар жана дагы онго жакын мамлекеттер [5] . Бул өкүлчүлүктөрдүн көбү 2000-жылдардын башында жабылган. [5]

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]

  1. 1.0 1.1 Черкасов А. В., Орлов О. П. Хроника вооружённого конфликта // Мемориал
  2. Закон Российской Федерации от 10 декабря 1992 г. № 4071-I «О внесении изменений в статью 71 Конституции (Основного Закона) Российской Федерации — России» // «Российская газета», 29 декабря 1992 года, № 278 (614), с. 5. Данный закон вступил в силу 9 января 1993 года по истечении 10 дней со дня официального опубликования.
  3. 3.0 3.1 Операция по восстановлению конституционного порядка в Чечне. Текшерилген күнү 6 Февраль (Бирдин айы) 2022.
  4. Чеченская Республика
  5. 5.0 5.1 Меньше Ичкерии! — Известия