Каракалпакстан Республикасынын Жогорку Кеңеши
| Каракалпакстан Республикасынын Жогорку Кеңеши | |
| каракалп. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi өзб. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘korg‘i Kengesi | |
 | |
| Азыркы чакырылыш | |
|---|---|
| Түрү |
Суверендуу Каракалпакстан Республикасынын бир палаталуу парламенти |
| Жетекчилик | |
| Төрага |
Орынбаев Аманбай Тлеубаевич [1] |
| Түзүмү | |
| Мүчөлөрү |
65 |
| Шайлоо | |
| Шайлоо тутуму |
Мажоритарлык |
| Акыркы шайлоо |
2019-жылдын 22-декабры жана 2020-жылдын 5-январы |
| Жыйындар залы | |
|
| |
|
Өзбекстандын Либералдык-демократиялык партиясы: 19 мандат Өзбекстандын «Миллий тикланиш» демократиялык партиясы: 14 мандат Өзбекстан Элдик демократиялык партиясы: 16 мандат Өзбекстандын экологиялык партиясы: 10 мандат «Адолат» социал-демократиялык партиясы: 6 мандат | |
| https://joqargikenes.uz/ru/ | |
Каракалпакстан Республикасынын Жогорку Кеңеши (каракалп. Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi, өзб. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘korg‘i Kengesi) — Өзбекстандын курамындагы Каракалпакстан Республикасынын мыйзам чыгаруу бийлигин жүзөгө ашыруучу эң жогорку мамлекеттик өкүлчүлүктүү органы[2].
Тарыхы
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Жогорку Кеңештин депутаттарын алгачкы шайлоо 1994-жылдын 25-декабрында Өзбекстандын Олий Мажлисине шайлоо менен бир убакта өткөрүлгөн. Шайлоодо Өзбекстандын Элдик-демократиялык партиясынан жана жергиликтүү өкүлчүлүк органдардан 86 депутаттык орун үчүн 172 талапкер катышкан[3].
Шайлоонун жыйынтыгы боюнча өкүлчүлүк органдардан 43 депутат жана Элдик-демократиялык партиядан 41 депутат шайланган[3].
Иш тартиби жана ыйгарым укуктары
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Жогорку Кеңеш Каракалпакстандын Конституциясынын жана анын ишмердүүлүгүнүн укуктук негизи болуп саналган «Каракалпакстан Республикасынын Жогорку Кеңеши жөнүндөгү» Конституциялык мыйзамдын негизинде түзүлгөн. Ал аймактык шайлоо округдары боюнча көп партиялуулук негизинде 5 жылдык мөөнөткө шайланган депутаттардан турат. Шайлоо күнүнө карата 25 жашка толгон Каракалпакстандын жарандары Жогорку Кеңешге шайлануу укугуна ээ[2].
Жогорку Кеңештин өзгөчө ыйгарым укуктарына төмөнкүлөр кирет:
- Каракалпакстандын Конституциясын жана мыйзамдарын кабыл алуу, аларга өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү;
- Каракалпакстан Республикасынын жогорку кызмат адамы — Жогорку Кеңештин Төрагасын жана Министрлер Кеңешинин Төрагасын шайлоо;
- Министрлер Кеңешинин Төрагасынын орун басарларын жана мүчөлөрүн кызматка дайындоо жана бошотуу;
- Министрликтерди жана башка мамлекеттик органдарды түзүү жана жоюу;
- Республиканын прокурорун, райондук жана шаардык соттордун судьяларын, жаратылышты коргоо боюнча мамлекеттик комитетинин төрагасын дайындоо;
- Экономикалык жана социалдык өнүктүрүүнүн мамлекеттик программаларын кабыл алуу;
- Бюджетти бекитүү жана анын аткарылышын көзөмөлдөө;
- Административдик-аймактык түзүлүш маселелерин мыйзамдык жактан жөнгө салуу.
Жогорку Кеңештин төрагасы
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Жогорку Кеңештин Төрагасы Каракалпакстан Республикасынын жогорку кызмат адамы болуп саналат. Ал депутаттардын арасынан жашыруун добуш берүү жолу менен Жогорку Кеңештин ыйгарым укуктарынын мөөнөтүнө, катары менен эки мөөнөттөн ашык эмес убакытка шайланат.
Төраганын негизги милдеттери:
- Мыйзам чыгаруучу жана аткаруучу бийликтин жогорку органдарынын өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылуу;
- Өзбекстан Республикасынын Президенти менен макулдашуу боюнча Министрлер Кеңешинин Төрагасынын талапкерлигин сунуштоо;
- Министрлер Кеңешинин Төрагасынын сунушу боюнча райондордун жана шаарлардын акимдерин дайындоо жана кызматтан бошотуу;
- Соттордун талапкерлерин Жогорку Кеңешке сунуштоо жана Жогорку Кеңешке жалпы жетекчилик кылуу.
Төрага Конституцияны жана мыйзамдарды бузган учурда, депутаттардын жалпы санынын кеминде үчтөн эки бөлүгүнүн добушу менен кызматынан четтетилиши мүмкүн. Ошондой эле, ал жеке арызы же ден соолугуна байланыштуу өз каалоосу менен кызматтан кете алат. Мындай учурда жаңы Төраганы шайлоо он күндүк мөөнөттө өткөрүлүшү керек.