Корей Эл-Демократиялык Республикасы

Wikipedia дан

Корей Эл-Демократиялык Республикасы

Flag of North Korea.svg Герб
Мамлекеттик Желеги Мамлекеттик Герби
Мамлекеттик Гимни
North Korea (orthographic projection).svg
Эгемендүүлүк күнү 9-сентябрь 1948-жылы
Расмий тилдери {{{Тилдери}}}
Ири шаарлар {{{Ири шаарлар}}}
Башкаруу формасы Социалистик республика
{{{Башчыларынын милдеттери }}} {{{Башчылары}}}
ИДП
  • Бардыгы (2007)
   • Ар бир жанга

40,0 млрд. $
{{{ИДП ар бир жанга}}} $
Акча бирдиги КЭДР вонасы
ISO коду KP
ЭОК коду PRK
Телефон коду +850

Корей Эл-Демократиялык Республикасы (корейче: 조선 민주주의 인민 공화국, 朝鮮民主主義人民共和國), Түндүк КореяЧыгыш Азиядагы Корей жарымаралчагынын түндүгүндө жайгашкан мамлекет. Түндүктө Кытай, түндүк-чыгышта Орусия, түштүктө Корей Республикасы (Түштүк Корея) менен чектешет. Батышта Сары деңизге, чыгышта Жапон деңизине чыгат. Борбор - Пхеньян калаасы.

1948-жылдын Аяк оона айынын 9 кеңештер басып алган жерде КЭДР курулган. Мамлекеттин расмий башкы ою (идеологиясы) - Ким Ир Сен менен Ким Чен Ир ойлоп-тапкан чучхе ою ("көңүл борборунда адам турган философиялык башкы ой"). Өлкөдөгү бийлик Корей эмгек партиясынын, Ким Чен Ир атту Улуу Башкарманын колунда.

Акимчилик (административдик) бөлүнүшү[оңдоо | булагын оңдоо]

2004-жылга караганда, Түндүк Корея 9 дубанга (провинция, корейче: 도, 道 [то]), 2 мамлекеттик маанидеги шаар (корейче: 직할시, 直轄市 [чикхальси]) жана 3 атай акимчилик аймак. Борбор калаа - Пхеньян.

Калкы[оңдоо | булагын оңдоо]

Корейдер - гомогендик улут. КЭДРда ири улуттук аздыктар жок, жалгыз эле кытай (божомолчо 50,000) жана жапон (божомолчо 1800 киши) улуттардын өкүлдөрү бар.

Калктын саны: 23,113,019 (2006) Өмүрдүн узундугу: Жалпыча - 71,65 жыл (эркектер - 68,92 жыл, айымдар - 74,51 жыл (2006)) Төрөлүштүн деңгели: бир айымга 2,1 наристе (2006). Тилдер: корей тили; билимдүүлүк - 99%

Тарыхы[оңдоо | булагын оңдоо]

1945-жылына чейин Жапониянын көз карандыгынын астында болгон. 2-Дүйнөлүк Согуштун бүткөндөн кийин 38-паралелден түндүгүрөөк Корейдин жери Кеңештик Бирдигинин астында калган, түштүштүрөөк жакта - Кошмо Штаттардын. КСРБ менен АКШнын ортосунда бир мамлекет куруу боюнча келишпестиктин айынан 1948-жылында эки бөлүк өкмөттөр, түндүк (КСРБге багытталган) жана түштүк (АКШга багатталган), түзүлгөн. Экөөсү баардык Кореянын башкарууга талаптанган.

1948-жылынын Аяк оонанын 9 Корей жарымаралчагынын түштүгүндө Корей Республикасы курулганына жооп катары КЭДР уюштурулган. Башындан бери өлкөдөгү бийлик КЭПтин (Корей Эмгек Партиясынын) колунда болгон. Чарба тармагында пландык үнөм (экономика) орнотулган; божомолчо 1949-жылындан тарта болгон өнөр жай, ички жана тышкы соодалашуу тармактар өкмөттүн көзөмөлүндө болууда.

Мамлекеттик түзүлүшү[оңдоо | булагын оңдоо]

КЭДРдин азыркы Башкы мыйзамы (конституция) 1972-жылдын Бештин айынын 27 кабыл алынган; 1992-жылдын Чын куран айынын 9 жана 1998-жылдын Аяк оонанын айынын 5 ага өзгөртүүлөр киргизилген. Баш мыйзамдын 1-беренеси КЭДРди бүткүл корей калкынын кызыкчылыгын коргогон, эгемен социалистик мамлекет катары аныктайт. КЭДРдин Баш мыйзамына таянганда мамлекеттеги бийлик эмгектегендер, дыйкандар, эмгек интелегенция жана жалпыча эмгектенген эл-журтта.