Кыргыздар катышкан согуштардын тизмеси

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Бул Кыргыз Республикасы, Кыргыздардын жана Кыргызстандын мурунку мамлекеттери катышкан согуштардын бүгүнкү күнгө чейинки тизмеси. Ага кыргыз аскерлеринин Кыргызстандын чегинен тышкары жердеги согуштары да кирет.

Биздин заманга чейин согуштардын тизмеси[оңдоо | булагын оңдоо]

Кыргыздардын көчмөн тарыхындагы согуштардын көбү мамлекеттердин Улуу Талаага үстөмдүк кылууга умтулуусуна байланыштуу. Улуу Талаа – Кара деңизден Сибирге чейин созулган аймак, негизинен көчмөн элдер жашаган . Ошол себептен кыргыздар катышкан согуштар Улуу Талаада айрым элдер үстөмдүк кылган мезгилдерге бөлүнөт.

Хунну доору (201 б.з.ч - 89 б.з)[оңдоо | булагын оңдоо]

Биздин заманга чейинки 209-жылы Хан Кытай негизделгенден үч жыл мурун, хуннулар жаңы чаньюй Моду Шаньюй астында күчтүү конфедерацияга чогулган. Ошондон кийин Улуу Талаа Хунну бийлигинин жаңы доору башталган..

Биздин заманга чейинки 201-жылы Хунну кыргыз урууларын басып алган. Ошондон тартып алсыраганга чейин кыргыздар Хань империясына каршы согуштарында хунну менен жанаша салгылашкан. Андан соң Хунну жарандык согушу учурунда Кыргыздар кыска мөөнөткө эгемендүүлүккө ээ болгон. Кытайлар көчмөн империясын талкалагандан кийин Сюнну нун кыргыздар үстүнөн бийлиги акыры аяктаган.

Хунну доору
Согуш Биринчи жак Экинчи жак Жыйынтыгы
Биринчи Кыргыз-Хунну Согушу (201 б.з.ч) Кыргыз уруулары Хунну Утулуу
  • Хунну Кыргыз жерин басып алат.
Хань-Хунну согушу (133 б.з.ч - 89 жыл) Гао-Цзу императордун согуш кампаниясы (200 б.з.ч) Хунну Империясы

Кыргыз уруулары (Хуннунун курамында)

Han Chinese flag.svg Хань династиясы Хунну утушу
  • Хунну Кытай армиясын басып алат.
Майи согушу (133 б.з.ч) Хунну утушу
Түндүк чек арадагы салгылашуулар (129-127 б.з.ч) Такталбаган
Ордостогу согуштар (127 б.з.ч) Хань династиясы утат.
Гобидеги согуш (123 б.з.ч) Хань династиясы утат.
Хэсидеги согуш (121 б.з.ч) Хань династиясы утат.
Мобейдеги согуш (119 б.з.ч) Хань династиясы утат.
Тянь-Шаньдагы согуш (99 б.з.ч) Хунну утат.
  • Хунну Ханьдын ааскерлигин өлтүрөт.
Жушидеги согуш (67 б.з.ч) Хань династиясы утат.
Хуннуга каршы көтөрүлүш (71 б.з.ч) Хунну

Кыргыз уруулары

Козголооңчулар Хунну утат.
  • Көтөрүлүш токтотулду.
Экинчи Кыргыз-Хунну согушу (57 б.з.ч)

(Хунну Жарандык Согушунун жарымы)

Кыргыз уруулары Хунну Империясы УТУШ
Үчүнчү Кыргыз-Хунну согушу (49 б.з.ч)

(Хунну Жарандык Согушунун жарымы)

Кыргыз уруулары Түндүк Хунну УТУЛУШ
Жижи согушу (36 б.з.ч) Түндүк Хунну

Кыргыз уруулары (Түндүк Хуннунун курамында) Каңгүй

Han Chinese flag.svg

Хан Империясы Усундар

Батыш Региондордун Протектораты

Хань утат.
  • Жижи'нин мамлекеттүүлүгү жок.
Алтай тоолорундагы согуш (89 жыл) Түндүк Хунну

Кыргыз уруулары (Түндүк Хуннунун курамында)

Han Chinese flag.svg

Хан Империясы Түштүк Хунну

Хань утат.

Биздин замандагы согуштардын тизмеси[оңдоо | булагын оңдоо]

Түрктөр доору (89 жыл - 744 жыл)[оңдоо | булагын оңдоо]

Биринчи көчмөн империясынын урандыларында Улуу Талаа жаңы доордун башталышын белгилеген кубаттууБиринчи Түрк Кагандыгы пайда болгон.

Хуннудан эгемендүүлүккө ээ болгондон кийин Кыргыздар мамлекеттүүлүгүн өнүктүрүп келген, бирок Жужандар басып алган. Жужандар ошол кезде болгон. Андан кийин Жужандар жок кылынып, кыргыздар көтөрүлүп Биринчи Түрк каганатына кошулган. 603-жылы Каганат кулагандан кийин кыргыздар эгемендүүлүккө ээ болуп, Барсбек каган акылман жетекчилиги астында Экинчи Түрк каганатынын басып алуусунан качып, Кыргыз каганаты түзүлгөнүн жарыялаган. Каган титулу бүтүндөй Улуу Талаа доосун билдирген жана күчтүү Биринчи Түрк каганатына ачык каршы чыккан. акырында Түрк каганаты Кыргыз каганатын басып алып, Улуу Талаадагы өзүн жалгыз Каганат деп жарыялашкан.

Түрктөр доору
Согуш Биринчи жак Экинчи жак Жыйынтыгы
Жужан каганаты менен каршы согуш (5 кылым) Кыргыз уруулары

Теле

Жужан каганаты УТУЛУШ
Биринчи Түрк каганатына каршы согуш (6 кылым) Кыргыз уруулары Ashina Tribe Tamga.svg Биринчи Түрк Каганаты УТУЛУШ
Экинчи Түрк Каганатына каршы коалициялык согуш (688) Коалиция: Ashina Tribe Tamga.svg Экинчи Түрк Каганаты УТУЛУШ
  • Коалиция утулган.
Экинчи Түрк Каганатына каршы согуш (695) C86ae9bf9d69e790910600aa8bced4fe XL.jpg

Кыргыз каганаты

Ashina Tribe Tamga.svg Экинчи Түрк Каганаты УТУУ
Экинчи Түрк Каганатына каршы Экинчи Согуш (710-711) C86ae9bf9d69e790910600aa8bced4fe XL.jpgКыргыз Каганаты Ashina Tribe Tamga.svg Экинчи Түрк Каганаты УТУЛУШ

Улуу Кыргыз Дөөлөт Убакыты (744-1207)[оңдоо | булагын оңдоо]

744-жылы Экинчи Түрк каганатынын күлүндө эки чоң империя: Кыргыз Каганаты жана Уйгур каганаты кагандыктары пайда болгон. Бир кылымга жакын кагылышуудан кийин Кыргыз Каганаты Уйгур каганатын талкалап, Улуу Талаа боюнча тез экспансиясын баштаган. Кийин советтик тарыхчы Василий Бартольд бул мезгилди «Кыргыздын улуулугу» деп атаган.

Улуу Кыргыздар убакыты
Согуш Биринчи жак Экинчи жак Жыйынтыгы
Биринчи Кыргыз-Уйгур согушу (751-758) C86ae9bf9d69e790910600aa8bced4fe XL.jpgУлуу Кыргыз дөөлөтү

Карлуктар

Uyghur Khganate Flag.jpg Уйгур каганаты УТУЛУШ
Уйгур каганатындагы көтөрүлүш (795) Энесай кыргыздары Uyghur Khganate Flag.jpg Уйгур каганаты УТУЛУШ
  • Көтөрүлүш токтотулган.
Экинчи Кыргыз-Уйгур согушу (820-840) Улуу Кыргыз дөөлөтү Uyghur Khganate Flag.jpg Уйгур каганаты УТУУ
Калган уйгур күчтөрү каршы өнөктүк (840-843) Уйгурлар УТУУ
  • Калган уйгур күчтөрү, жок кылынган.
Улуу Кыргыз дөөлөтүнүн экспансиясы (843-924)
Kyrgyz Khaganate
Улуу Кыргыз дөөлөтү Байыркы түрктөр жана Моңголдор уруулары УТУУ

Кыргыздар көчүү убакытындагы согуштардын тизмеси[оңдоо | булагын оңдоо]

Моңголдор доору (1207-1293)[оңдоо | булагын оңдоо]

1206-жылы Улуу Талаа да Чыңгыз хан жетекчилиги астында Талаадан алда канча ары кеңейген кубаттуу Монгол империясы пайда болгон.

1207-жылы Кыргыздар жаңы империяга өз каалоосу менен баш ийген. Бирок аларга моңголдордун ысымы өтө чоң болгон. Бир катар көтөрүлүштөр чыгып, алар ырайымсыз басылган. Ар бир көтөрүлүш моңгол аскерлери тарабынан кыргыздар массалык түрдө жок кылынган. Төртүнчү чоң көтөрүлүштөн кийин Хубилай хан өз армиясына кыргыздарынын көбүн кырып, калганын Монголия жана Кытай га көчүрүүнү буйруган. бирок муну билип калган кыргыздар Сибир Борбордук Азияга качып кетишкен. Алар Чагатай хандыгы нын Кайду хан менен жакшы мамиледе болгон, ошондуктан аларды өз камкордугуна алган.

Моңголдор заманы
Согуш Биринчи жак Экинчи жак Жыйынтыгы
Моңгол империясындагы көтөрүлүүлөр Биринчи көтөрүлүш (1218) Кыргыз уруулары Mn emp.jpgМонгол империясы УТУЛУШ
  • Көтөрүлүш токтотулган
  • Кыргыздарды монголдор массалап өлтүрүшкөн.
Экинчи көтөрүлүш (1261) УТУЛУШ
  • Көтөрүлүш токтотулган.
Үчүнчү көтөрүлүш (1273) УТУЛУШ
  • Көтөрүлүш токтотулган.
Төртүнчү көтөрүлүш (1293) УТУЛУШ

Монголдор менен тирешүү (1293-1760)[оңдоо | булагын оңдоо]

Чагатай улусу, Транссоксиана жана Моголстан болуп бөлүнгөндөн кийин, кыргыздар акыркыларынын курамына кирген. Алар Сибирден качкандан кийин сакайып, күчүн толтуруп кетишкендиктен, Моголстанга каршы кайрадан өз мамлекеттүүлүгү үчүн күрөшө башташкан. Тагай бий баштаган алар 16-кылымдын орто ченинде жеңиш менен өз мамлекетин камсыз кылышкан.

Монгол империясы кулагандан кийин көптөгөн монголдор уруулары кайрадан биригүүгө аракет кылышкан. Бирок муну 1634-жылы өздөрүнүн Жунгар хандыгы уюштуруп, Улуу Талаа на үстөмдүк кылуу боюнча жаңы дооматтарды койгон Жунгарлар гана ийгиликке жетишти. Бирок аларга Борбордук Азия мамлекеттеринин, анын ичинде кыргыздар бириккен күчтөрү каршылык көрсөткөн. Бир кылымга созулган тирешүүдөн кийин бириккен күчтөр жуңгарларды кайра Кытайдын чек арасына сүрүп чыгара алышкан.

Моңголдор менен бирге
Согуш Биринчи жак Экинчи жак Жыйынтыгы
Моголстанга каршы көтөрүлүш(1504-1508) Кыргыз уруулары Моголстан УТУЛУШ
  • Көтөрүлүш токтотулган.
Моголстанга каршы согуштар (16th century) Кыргыз уруулары Моголстан УТУУ
  • Моголстандын көп аянтын Кыргыз уруулары башкарат.
Шейбанидтерге каршы согуш (16th century) Кыргыз уруулары

камсыздагандар:

Flag of the Kazakh Khanate.svg Казак хандыгы

War flag of Khanate of Bukhara.svg Шейбанидтер УТУУ
Кыргыз-Ойрот согуш кампаниясы (16th century) Кыргыз уруулары Төртүнчү Ойрот УТУУ
Бухарага каршы согуш (1598) Flag of the Kazakh Khanate.svg Казак хандыгы

камсыздагандар:

Кыргыз уруулары

War flag of Khanate of Bukhara.svg

Бухара хандыгы

УТУУ
  • Кыргыз уруулары Борбордук Азиядагы таасирин күчөтөт.
Кыргыз уруулары Анжиянга каршы согушу(1642-1643) Түндүк Кыргыз уруулары Анжиян такталган эмес
Орбулактагы согуш (1643-1644) Flag of the Kazakh Khanate.svg Казак хандыгы

Кыргыз уруулары

Жуңгар хандыгы УТУУ
  • Жуңгарлардын Борбордук Азияга басуусу токтотулган.
Жуңгар хандыгына каршы биринчи согуш (1653) Flag of the Kazakh Khanate.svg Казак хандыгы

Кыргыз уруулары

Жуңгар хандыгы ТАКТАЛГАН ЭМЕС
Жуңгар хандыгына каршы экинчи согуш (1658) War flag of Khanate of Bukhara.svg Бухара хандыгы

Кыргыз уруулары

Flag of the Kazakh Khanate.svg Казак хандыгы

Жуңгар хандыгы ТАКТАЛГАН ЭМЕС
Жуңгар хандыгына каршы үчүнчү согуш (1678-1684) War flag of Khanate of Bukhara.svg Бухара хандыгы

Кыргыз уруулары

Kazakh Khanate.svg Казак хандыгы (1683)

Жуңгар хандыгы УТУУ
Жуңгар хандыгына каршы төртүнчү согущ (1727) Кыргыз уруулары

Kazakh_Khanate.svg | 24px Казак хандыгы

Жуңгар хандыгы УТУЛУШ
Кыргыздардын Жуңгарларга каршы согуш кампаниясы (1747) Кыргыз уруулары Жуңгар хандыгы УТУУ
Жуңгар хандыгына каршы бешинчи согуш (1748-1749) Кыргыз уруулары Жуңгар хандыгы УТУУ
  • Кушчудан чыккан Кубат бий, Жуңгарлардын акыркы калган аскерлерин жок кылган.
  • Кыргыздардын чечүүчү утушу.
  • Кыргыз-Жуңгар согуштарынын аяктоосу.
Цин империясына каршы согуш (1759) Кыргыз уруулары Flag of the Qing dynasty (1889-1912).svg Цин империясы УТУУ
  • Баян-Бату кытайлык генералы өзүн өлтүрөт.
  • Кыргыздардын Адыгене уруусунан чыккан лидери Ажы бий, 9000 кытайдык аскерлерин өлтүргөн.

Кыргыз хандык доору(1760-1855)[оңдоо | булагын оңдоо]

Аскердик союзда турган кыргыздар менен казактар жунгарларды талкалагандан кийин касташа башташкан. Бул кыргыз жана казак хандыктарынын ортосунда бир катар аскердик жортуулдарга алып келип, кокондуктар кыргыздарга согуш жарыялашкан. 70 жылдык согуштан кийин Кокон хандыгы акыры кыргыз урууларынын үстүнөн көзөмөл орноткон, бирок бул узакка созулган кагылышуу мамлекеттин ички саясий абалына терс таасирин тийгизген. Кокон хандыгы ыдырай баштады, бул кыргыздарга кайрадан хандыгын тикелөөсүнө шарт түздү. Ал ортодо орус империясы казак урууларын тездик менен басып алгандыктан, казак ханы Кенесары кыргыздардан колдоо талап кылууну чечет. Бирок, четке кагылгандыктан, ал аларга согуш жарыялап, анда ал өлтүрүлгөн. Бул Оруссия империясынын Казак хандыгын толук көзөмөлдөөгө мүмкүндүк берди.

Казактарды жеңип чыккандан кийин эки ири кыргыз урууларынын башчылары бийлик үчүн ички саясий күрөшкө киришкен. Бул жарандык согушка чейин жетип, кыргыздардын башчысы, сарыбагыш уруусунун башчысы Ормон хан өлтүрүлгөн. Кыргыз каганаты кулап, андан кийин Оруссия империясынын чабуулу башталган.

Кара-кыргыз хандыгы
Согушу Биринчи жак Экинчи жак Жыйнтыгы
Кыргыз-Казак согуш компаниясы (1760-1779) Кара-кыргыз хандыгы Калып:Flagicon image Kazakh Khanate ТАКТАЛГАН ЭМЕС
Кыргыз-Кокон согушу (1764-1831) Кара-кыргыз хандыгы One of the 3 flags of the Kokand khanate.png Кокон хандыгы УТУЛУШ
Жахангир Кожонун көтөрүлүшү (1820-1828) Уйгурлар

камсыздагандар:

Кыргыз уруулары

One of the 3 flags of the Kokand khanate.png Кокон хандыгы

Flag of the Qing dynasty (1889-1912).svg УТУЛУШ
Бычандагы согуш (1831) Кыргыздар Flag of the Khanate of Kokand.svg Кокон хандыгы УТУУ
  • Арап каза болот
  • Бычан өрөөнүнүн атын Арап-Ашуу алмаштырат
Кыргыз-Казак согушу (1847) Кара-Кыргыз хандыгы Kazakh Khanate.svg Кара-Кыргыз хандыгы УТУУ
Былкыдам согушу (1852) Анжияндык кыргыздар

Анжияндык кыпчактар

Кокондук сарбазылар

Ташкенттик Кыпчактык феодалдар

УТУЛУУ
Кыргыздардын жараандык согушу (1854) Сарыбагыш, уруу

Ормон-Хан жана анын аскерлери

Бугу (уруу)

Боромбай бий жана анын аскерлери

ЖАРААНДЫК СОГУШ ТОКТОТУЛГАН
  • Кыргыз хандыгы кулаган.
  • Ормон-ханды өлтүрүшкөн.
  • Эки чоң кыргыз урууларынын ортосундагы кагылышуулар Орус падышалыгы кыргыздарды басып алганга чейин уланат.

Колониялык доор (1855-1916)[оңдоо | булагын оңдоо]

Биринчи дүйнөлүк согуш башталышы менен Падыша Борбордук Азия калкын фронтко чакырууга буйрук берген. Көптөр буга макул болбой, козголоңду башташты, ал ырайымсыз басылды. Ошондон кийин Орус падышасы аймактын калкын кырып жок кылууга жана жерди айыл чарба муктаждыктарына пайдаланууга буйрук берген. Жүз миңдеген кыргыздар жана казактар кырылып, калгандары Кытайга качып кетишкен. Этникалык тазалоо Совет бийлигинин келиши менен гана аяктаган.

Колониялык доор
Согуш Биринчи жак Экинчи жак Жыйынтыгы
Орус империясы Борбордук-Азияны басып алуусу (1855-1876) Кыргыз уруулары Flag of Russian Empire (1914-1917) common.svg Орус падышалыгы УТУЛУУ
Лейлек көтөрүлүүсү (1870) Кыргыз уруулары: Flag of the Khanate of Kokand.svg Кокон хандыгы КӨТӨРҮЛҮҮ ТОКТОТУЛГАН
Аксы көтөрүлүшү (1873-1874) Көтөрүлүүчүлөр: One of the 3 flags of the Kokand khanate.png Кокон хандыгы такталбаган
Анжиян көтөрүлүшү (1898) Көтөрүлүүчүлөр: Flag of Russian Empire (1914-1917) common.svg Орусия империясы УТУЛУУ
  • Көтөрүлүш токтотулган.
Борбордук Азиядагы көтөрүлүш (1916) Көтөрүлүүчүлөр: Flag of Russian Empire (1914-1917) common.svg Орусия империясы УТУЛУУ
  • 50.000 чейин жакын Кыргыздар каза болгон.
  • 150,000 - 200,000 Кыргыз менен Казактар Кытайга качышкан.

Мылтык кармаган кездеги согуштардын тизмеси[оңдоо | булагын оңдоо]

Совет убакыты (1916-1991)[оңдоо | булагын оңдоо]

Кеңештер Бирлиги пайда болушу менен массалык репрессиялар, тез индустриялаштыруу жана таптык теңсиздикке каршы күрөш башталган. Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы түзүлдү. 1941-жылы Ата-мекен согушу башталып, агаКыргыз ССРнин ар бир үчүнчү тургуну согушка чакырылган. Жеңиштен кийин аймак активдүү өнүгүүсүн улантты. Инфраструктура, билим берүү, илим жана маданият болуп көрбөгөндөй жогорку деңгээлде болгон.

Советтик доор
Согушу Биринчи жак Экинчи жак Жыйынтыгы
Басмачылык кыймылы (1916-1934) Flag of Russian SFSR Blue variant.svg Оруссия КФСР Bandera del Turquestan.svg Басмачылык кыймылы УТУУ
Кызыл кыргыны (1933) Flag of the First East Turkestan Republic.svg Кыргыздар жана Уйгурлар. Тайвань Кытай Республикасы УТУУ
Сегиз-Таштагы согуш (1933) Flag of the First East Turkestan Republic.svg Кыргыздар жана Уйгурлар. Тайвань Кытай Республикасы УТУЛУУ
Кашкар согушу (1933) Flag of the First East Turkestan Republic.svg Кыргыздар жана Уйгурлар. Тайвань Кытай Республикасы СОГУШТУК ЧЫГАЛБОО
Жаңы-Гиссардагы согуш (1934) Flag of the First East Turkestan Republic.svg Кыргыздар жана Уйгурлар. Тайвань Кытай Республикасы КЫТАЙДЫН УТУУСУ
Жаркент согушу (1934) Flag of the First East Turkestan Republic.svg Кыргыздар жана Уйгурлар

Оогандык волонтёрлор.

Тайвань Кытай республикасы КЫТАЙДЫН УТУУСУ
Экинчи дүйнөлүк согуш (1941-1945)
Raising a Flag over the Reichstag, by Yevgeny Khaldei
Кошулган Күчтөр: Ос күчтөрү: УТУУ
Ооган конфликти (1979-1989) Flag of the Soviet Union.svg Кеңештер Бирлиги

Ооганстан Республикасы

Flag of Jihad.svg Можахед Кыймылы УТУЛУУ

Кыргыз Республикасы (1991-азыркы)[оңдоо | булагын оңдоо]

Кеңештер Бирлиги жоюлгандан кийин, Кыргызстан эгемендүүлүк алып. БУУга кошулуп дагы бир эларалык уюмдарга кирген. Борбордук Азияда биринчи революцияланган мамлекет болуп, эң демократтуу мамлекет болуп саналат.

Кыргызстан
Согуш Биринчи жак Экинчи жак Жыйынтыгы
Ош коогалаңы (1990)
(1990)
Кыргыздар Өзбектер Атууну токтотуу
  • Riots have been stopped
Тажикстандагы жараандык согуш
(1992–1997)
Тажикстан
  • Элдин фронту

Орусия
Өзбекстан
Казакстан
Кыргызстан
Түркмөнстан
Кытай
Индия
Flag of the United Nations.svg UNMOT

  • Австрия
  • Бангладеш
  • Болгария
  • Чехия Республикасы
  • Дания
  • Гана
  • Венгрия
  • Индонезия
  • Иордания
  • Непал
  • Нигерия
  • Польша
  • Швейцария
  • Украина
  • Уругвай
Бириккен Тажик Оппозициясы

Ооганстан Ооганстан
Template {{желек}} вариантын билбейт 2021. Ооганстан Талибан
камсыздоочулар::
Flag of al-Qaeda.svg Аль-Каида

Согуштук чыгалбоо
Баткен окуясы (Июль 30 – Сентябрь 27, 1999) Кыргызстан Кыргызстан

камсыздагандар:

Flag of Uzbekistan.svg Өзбекстан

Flag of Russia.svg Орусия

Flag of Jihad.svg Өзбекстан Ислам Кыймылы УТУУ
  • Террористтер жок кылынган.
  • Кыргыз Республикасынын Өкмөтү мурда басып алынган калктуу конуштарды кайрадан көзөмөлгө алды.
Терроризмге каршы согуш (2003-улантылууда) НЕГИЗГИ МАМЛЕКЕТТЕР

Flag of NATO.svg НАТО күчтөрү

  • 27 мамлекет.

Flag of the Arab League.svg Араб лигасы

  • 21 мамлекет.

Flag of the United Nations.svg БУУ катышуучулары

International Flag of Planet Earth.svg Интерулуттук миссиялар

Жоогазын төңкөрүлүшү
(22 Март –11 Апрель 2005)
Кыргызстан Кыргыз Оппозияциясы Кыргызстан Кыргыз Республикасынын Парламенти
Апрель революциясы
(6 апрель –14 Декабрь 2010)
Flag of Kyrgyzstan.svg Кыргызстан Кыргыз революционерлери Кыргызстан Кыргызстан Парламенти
  • Курманбек Бакиев качуусу.
  • Мамлекеттин өкмөтү Президенттик Республикадан, Парламентке алмашат.
  • Кыргызстандагы президент шайлоосу 2010
Июнь окуясы
(2010)
Бакиев күчтөрү

Өзбекстандык кыргыздарКалып:Smallsup


Кыргызстан Кыргыз Убактылуу Өкмөтү
камсыздагандар:
Flag of Russia.svg Орусия Flag of Kazakhstan.svg Казакстан
Flag of the United States.svg АКШ

Кыргызстандык Өзбектер
  • Убактылуу Өкмөттү колдогон жараандар

Өзбекстандык өзбектер жараандарКалып:Smallsup

Flag of Uzbekistan.svg Өзбекстан

  • Өзбек азчылыктар өлкөдөн чыгарылып, Бишкек өкмөтү түштүк облустарды кайрадан көзөмөлгө алды Калып:Citation needed
Топторду жоюу операциясы Цитатанын катасы: Invalid <ref> tag; invalid names, e.g. too many (2011) Flag of Kyrgyzstan.svg Кыргызстан

Flag of Tajikistan.svg Тажикстан

Террористтик топ ТЕРРОРИСТТЕР ЖОЮЛГАН
Кыргыз-кытай чек арасындагы куралдуу кагылышуу (2014) Flag of Kyrgyzstan.svg Кыргызстан

Flag of the People's Republic of China.svg Кытай

Flag of the Uyghurs.svg Уйгур Сепаратисттери УЙГУР СЕПАРАТИСТТЕРИ ЖОЮЛГАН
Кыргызстандагы төңкөрүш (2020) Кыргызстан Кыргыз Оппозициясы
  • Элдик координациялык кеңеш
  • Төңкөрүүчүлөр
  • Оппозициялык саясий партиялар


Садыр Жапаровду колдогондор.

  • Садыр Жапаровду колдогон саясий партиялар
  • Төңкөрүүчүлөр
Кыргызстан Жогорку Кеңеш
Бишкектеги Массалык урдоолор (2020) ДНД (орус. Дружина, кырг. Элдик волонтёр) Төңкөрүүчүлөр
  • Массалык урдоолор токтотулган.
Кыргызстан менен Тажикстандын чек арасындагы куралдуу кагылыш (2021)(2021) Flag of Kyrgyzstan.svg Кыргызстан Flag of Tajikistan.svg Тажикстан Атууну токтотуу
Казакстандагы нааразылык жүрүштөр (2022) Казакстан Казакстан Жүрүүчүлөр Улантылууда
Түнкү чек-ара окуялары (2022) Flag of Kyrgyzstan.svg Кыргызстан Flag of Tajikistan.svg Тажикстан АТУУНУ ТОКТОТУУ КЕЛИШИМИ

БУУ менен Тынчтык коргоочу миссиялар[оңдоо | булагын оңдоо]

БУУ миссиялары
Согуш Биринчи жак Экинчи жак БУУ жак Жыйынтыгы
Эритреядагы коргоочулар миссиясы
(1998—2008)
Эритрея Эритрея

камсыздагандар:

Эфиопия Эфиопия

камсыздагандар:

Бириккен Улуттар Уюуму UNMEE Атууну токтотуу
Эфиопиядагы коргоочулар миссиясы
(1998—2008)
Эритрея Эритрея

камсыздагандар:

Эфиопия Эфиопия

камсыздагандар:

Бириккен Улуттар Уюуму UNMEE Атууну токтотуу
INTERFET (1999-2000) Чыгыш Тимор Тимор Лешти

интерулуттук күчтөр

Индонезия Индонезияга Жакын Милиция
  • Aitarak
  • Besi Merah Putih
  • Laksaur
  • Mahidi

камсыздагандар: KOPASSUS

АТУУНУ ТОКТОТУУ КЕЛИШИМИ
  1. Цитатанын катасы: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named alertnet.org