Мехмет Зафер Чаглаян

түрк. Zafer Çağlayan
Жакынкы Чыгыш, Түндүк Африка жана Евразия боюнча Бүткүл дүйнөлүк экономикалык форуму (2012-жыл)
Туулган жылы:	1957-жыл
Аскердик кызматы
Наамы:	*

Мехмет Зафер Чаглаян (түрк. Mehmet Zafer Çağlayan 1957-жылы 15-ноябрь, Муш) — күрт тектүү түрк ишкери жана саясатчы.

Өмүр баяны

Алгачкы жылдары жана билими

Мехмет Салих менен Мухлисенин үй-бүлөсүндө Муш шаарында туулган. Анын үй-бүлөсү алгач Измитке, андан кийин Анкарага көчүп барган. 1980-жылы Гази Университетинин Инженердик факультетинин машина куруу бөлүмүн аяктаган жана Алюминий конструкциялык системалар тармагына кирген.

Кесиптик ишмердүүлүгү

1987-жылы Анкара өнөр жай палатасынын (ASO) шайлоосунда, эң жаш өнөр жайчы катары, 30 жашында Палата Кеңешинин мүчөсү болуп шайланган. 1995-жылы ал эң жаш ASO төрагасы болуп шайланып, бул кызматты 2007-жылга чейин улантып, эң узак убакыт төрагалык кылган адам болгон. ASO жетекчилигинде жүргөндө Анкара уюшкан өнөр жай зонасынын түзүлүшүндө жана анын өнүгүшүндө маанилүү роль ойногон. Төрагалык мезгилинде, чакан жана орто бизнеске (KOBİ) тиешелүү иштери үчүн Анкара өнөр жай палатасы "Эң ийгиликтүү мекеме" деп таанылган.

1999-жылдын августундагы жер титирөөсүнөн кийин, "Төлөнүүчү аскердик кызмат" (Bedelli askerlik) жана жер титирөө облигациясы (Deprem Tahvili) сунуштарын күн тартибине койгон. Бул иштердин аркасында мамлекет 1 миллиард Германия маркасы киреше тапкан. Мамлекеттик жерлерди жана Депутаттардын жатаканаларын сатуу, KOBİ'лер үчүн Анадолу жакындашуу долбоору жана региондук минималдык эмгек акы колдонуу. 1996–1998, 2002–2005 жана 2005–2007-жылдары Түркиянын Палаталар жана Биржалар Бирлигинин (TOBB) Төрагасынын орун басары кызматын да аткарган.

Саясий чөйрөсү

Жаш кезинде Үлкү Ожаклары (Улутчул жаштар уюму) катарында болгон. 2007-жылы 22-июлда Адилет жана Өнүгүү Партиясынан (АК Партия) Анкара шаарынын депутаты болуп шайланган. Туркиянын 60-өкмөтүндө өнөр жай жана соода министри, андан кийин тышкы соода үчүн жооптуу мамлекеттик министр болуп иштеген. 24-чакырылышта Мерсин шаарынан депутаты катары кайрадан Түркия Улуу Улуттук Жыйынына (TBMM) кирип, Экономика министри болуп дайындалган.

Англис тилин билет, үйлөнгөн жана эки баласы бар. Ошондой эле TOBB Экономика жана Технология Университетинин жана TEPAV Түркия экономикалык изилдөө фондунун камкорчулар кеңешинин мүчөсү.

Коррупциялык иликтөө

2013-жылдын 17-декабрында анын уулу Салих Каган Чаглаян Стамбул Башкы прокуратурасы тарабынан коррупцияга шектелип кармалып, кийин соттун чечими менен камакка алынган. Иликтөөгө байланыштуу 2013-жылдын 25-декабрында ал Экономика министри кызматынан отставкага кеткен. Уулу Салих Каган Чаглаян 2014-жылдын 28-февралында бошотулган.

Ага каршы кылмыш ишин козгоо үчүн Туркиянын улуу улуттук межлисине жөнөтүлгөн фазада "пара алуу, кызматты кыянаттык менен пайдалануу, тендерге аралашуу жана аткезчилик" кылмыштарын жасаганы айтылган. TУУМде бул максатта түзүлгөн комиссия министрлерди Жогорку Сотко (Yüce Divan) жөнөтпөө чечимин кабыл алган. Парламенттеги добуш берүүнүн жыйынтыгында министрлерди Жогорку Сотко жибербөө чечими чыккан. Чаглаяндын добуш берүүсүндө 242 "макул" добушуна каршы 264 "каршы" добушу берилген.

17-25-декабрь коррупциялык операциясында, прокуратуранын айыптоо корутундусунда, Рыза Сарраф ошол кездеги Экономика министри Зафер Чаглаянга "пара катары" 463 миң евролук Patek Philippe маркасындагы саатты белек кылган деп айтылган. Чаглаян бул айыптоолорду четке кагып: "Эгер мен саат белек алган болсом жана саат алганымды ким айтып жатса, ал намыссыз, адепсиз, ахлаксыз" деген.

Кийинчерээк, 2014-жылдын 5-майында, коррупциялык айыптоого каршы өзүн коргоп жатып, Парламент трибунасынан дүмүрчөк булгалап, саатты гезиттен көрүп жактырып, акчасын өзү төлөгөнүн айткан. Бирок 2014-жылдын 7-майында саат фирмасы Чаглаяндын сөзүн төгүндөп: "Биз гезиттерге жарнама бербейбиз. Атайын саат чыгарганда, аны кардарларыбызга электрондук почта аркылуу билдиребиз" деп билдирген.

Нью-Йоркто каралган Халкбанк сотунда айыпталган Рыза Сарраф дагы америкалык прокурордун: "Чаглаянга берген пианино менен кол саат пара беле?" деген суроосуна "Ооба" деп жооп берип, тастыктаган.