Объекттин санариптик идентификатору
| Объекттин санариптик идентификатору | |
| Digital Object Identifier (DOI) | |
 | |
| URL | |
|---|---|
| Ачылган күнү |
1997-жыл, октябрь |
| Учурдагы абалы |
International DOI Foundation |
 Объекттин санариптик идентификатору Уикиказынада | |
Объекттин санариптик идентификатору (англ. digital object identifier (DOI)[1]) — системасынын негизги элементи болуп саналат, ал маалыматтык иш-аракеттердин объекттерин белгилөө үчүн арналган. Бул санариптик объекттин идентификатору эмес, объекттин санариптик идентификатору. DOI 2000-жылдан бери колдонулуп келе жатат жана азыркы учурда 5000ден ашык орган тарабынан дайындалган (басмаканалар, илимий маалымат борборлору, киностудиялар жана башкалар). Жылына 100 миллиондон ашык DOI аталыштары жана 1,5 миллиарддан ашык DOI басылмалары бар[2]. DOI кээде аны колдонуу башталганга чейин түзүлгөн басылмаларга да дайындалат.
Аты-жөнү (идентификатор, номер) DOI мындай объектилерге берилиши мүмкүн, басылма же анын бир бөлүгү катары (китеп, китеп бөлүмү, макала) же элемент (сүрөт, таблица, формула ж.б.), аудио жана видео мазмун, маалымат топтому жана маалымат базалары маалыматтар, материалдык объекттер (DVD, кагаз китеп), адамдар (авторлор, композиторлор, басмаканалар), уюмдар ж.б. Системаны уюштурууга жана башкарууга талаптар, DOI аталыштарынын жана метаберилиштердин структурасы, аларды ыйгаруу жана ачуу тартиби ISO 26324:2012 стандартында берилген[3].
Түшүндүрмөсү
[түзөтүү | булагын түзөтүү]DOIлер объектти уникалдуу жана так аныктоого жана ал жөнүндө толук маалыматка (метамаалыматтарга) же объектке кирүү ачык болсо, объекттин өзүнө түздөн-түз жетүүгө мүмкүндүк берет. Объектке DOI ыйгарган уюм объектке шилтеме жана/же ал жөнүндө маалыматтар ар дайым иштеп турушун камсыз кылууга милдеттүү. Бул DOI ыйгарылган объекттин жайгашкан жери өзгөрсө да табыла турганын билдирет. Ошол эле учурда объекттин өзү жана бул объект менен байланышкан маалымат ар кандай жолдор менен жана каалаган убакта DOI ээси тарабынан ар дайым кошулушу, өзгөртүлүшү же топтолушу мүмкүн.
DOI жардамы менен объекттин версиялары (басылмалары) сыяктуу окшош объекттерди да өзүнчө дифференциялоого жана байланыштырууга болот (мисалы, Crossmark by Crossref илимий басылмалар үчүн версияны башкаруу системасын караңыз.)
Электрондук документтин DOIинде камтылган маалымат анын жайгашкан жеринин көрсөткүчүн (мисалы, URL), анын аталышын (аталышы), объекттин башка идентификаторлорун (мисалы, китептин электрондук сүрөтү үчүн ISBN) жана аны структураланган жана кеңейтилүүчү формада сүрөттөгөн объект менен байланышкан маалыматтардын (метамаалыматтардын) жыйындысы.
Шилтемелер
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- CrossRef, (англ.) илимий жана кесиптик басылмалар үчүн расмий DOI каттоо агенттиги
- International DOI Foundation
- DOI практикалык колдонмолору
- Макаланын идентификаторлору
- Norman Paskin. Digital Object Identifier (DOI®) system. (англ.) Encyclopedia of Library and Information Sciences. — Taylor & Francis Group, 2010. — doi:10.1081/E-ELIS3-120044418