Пунтленд

	Сомалинин Пунтленд мамлекети; untland State of Somalia; ар. ولاية أرض البنط الصومالية‎; сомал. Maamul Goboleedka Buntlaand ee Soomaaliya
Туу	Герб
	Мамлекеттик Гимни
Эгемендүүлүк күнү	1-август 1998-жыл
Расмий тили	Сомали тили, араб тили
Борбор шаары	Гароуэ
Ири шаарлар	Галькайо, Босасо, Гароуэ
Башкаруу формасы	президенттик республика
Президент	Саид Дени
Мам. дини	Ислам
Аянты; • Жалпы; • Суу бетинин %.	; 212 510 км²; 10,22
Калкы; • Бааланган (2016); • Жыштыгы	; 4 334 633 адам (129-136-орун); 20,4 ад./км²
Акча бирдиги	Сомали шиллинги (SOS, коду 706)
Домени	жок
Телефон коду	+252 90
Убакыт аралыгы	UTC +03:00
	Викиказынадагы медиафайлдар

Пунтленд (сомал. Puntland, ар. أرض البنط‎) — Сомалинин чыгыш бөлүгүндө жайгашкан автономдуу район, курамына өлкөнүн түндүк-чыгышындагы тогуз провинцияны камтыйт^[1]. 1998-жылдын 12-августунда «Пунтленд автономдуу району» катары өзүнүн эгемендигин, тактап айтканда, өзүн «автономдуу мамлекет» деп жарыялаган^[2]. 2001-жылдагы Конституцияга ылайык расмий аталышы «Сомалинин Пунтленд мамлекети» деп белгиленген. 2003–2004-жылдары Кениянын Найроби шаарында кабыл алынган келишимдер жана Сомалинин Убактылуу Федералдык Хартиясы (Конституциясы) аркылуу расмий түрдө Федералдык Сомалинин курамындагы автономдуу район катары таанылган. Борбору — Гароуэ^[3]. Калкы болжол менен 3,5 миллион адам (расмий эл каттоо өткөрүлө элек). Аталышы байыркы Мисир фараондору соода жүргүзгөн Пунт жеринин урматынан коюлган. 2024-жылдын 30-мартында Пунтленд өзүнүн автономиясын кайрадан жарыялап, Сомалинин Убактылуу Федералдык Өкмөтүн таануудан баш тарткан.

Тарыхы

1991-жылы Сомалинин мамлекеттик түзүлүшү кыйраган соң, түзүлгөн мамлекет. Сомалилендден айырмаланып, Пунтленд толук көз карандысыздыкка умтулган эмес. Азыркы өкмөтү Пунтлендди Сомали федеративдик мамлекеттинин бир бөлүгү катары карайт.

1998-жылы автономия жарыяланган соң, мунай кен байлыктарына бай Санааг жана Сул аймактарын талашуу боюнча, дайыма Сомалиленд менен кагылышууларда болуп келет. 2007-жылы Санааг аймагында Маахир деген көз карандысыз мамлекет жарыяланган, аны Пунтленд 2009-жылдын январында өзүнө каратып алган. Андан кийин Айн, Санааг жана Сул провинцияларынын бир бөлүгүндө буфердик Хатумо мамлекети пайда болуп, ал Пунтленд тарабынан колдоого алынган, бирок анын аймагынын көбүнчө бөлүгүн Сомалиленд көзөмөлдөп турган.

1998-жылдын 23-июлунда Абдуллахи Юсуф Ахмед Пунтленддин биринчи президенти болуп шайланган жана ал бул кызматты 2001-жылдын 1-июлуна чейин аткарган^[2].

2001-жылдын 1-июлунда Пунтлендде төңкөрүш болгон, бирок 2002-жылы Абдуллахи Юсуф Ахмед өз төңкөрүшүн уюштуруп, кызматын калыбына келтирген. 2004-жылдын октябрында ал Сомалинин президенти болуп шайланып, андан кийин Могадишону басып алган.

Пунтленд — сомалилик деңиз каракчыларынын негизги борбору катары эсептелет, бирок ошол эле учурда Сомалинин биримдигин колдойт.

2014-жылдын январь айында Пунтлендде президенттик шайлоо өтүп, 5-президент болуп 2011—2012-жылдары Сомалинин премьер-министри болуп иштеген Абдивели Мохаммед Али шайланган^[2].

2024-жылдын 31-мартында Пунтленд өзүнүн автономиясын жарыялап, Сомалинин федералдык өкмөтүн таануудан баш тарткан. Администрация чыгарган билдирүүдө Пунтленд федералдык өкмөттөн көз карандысыз иш алып барып, эл аралык коомчулук менен өз алдынча кызматташарын, Могадишонун бийлиги Конституцияны кайра карап чыгып, Пунтленддин Конституцияга киргизилчү өзгөртүүлөр боюнча пикирин эске алгандан кийин гана мамиле түзөрүн билдирген.

Административдик-аймактык түзүлүшү
Пунтленддеги мунай чыккан жерлер
Чек аралары

Булактар

↑ DW. Somalia: Puntland pulls recognition of federal government
1 2 3 Puntland Facts and Figures 2012–2017
↑ Puntland State of Somali. Текшерилген күнү 12 -август (баш оона) 2025. Түп булактан архивделген күнү 5 -ноябрь (жетинин айы) 2018. Archived 2018-11-05 at the Wayback Machine

Тышкы шилтемелер

Пунтленддин администрациясынын сайты Archived 2020-10-14 at the Wayback Machine

[1] DW. Somalia: Puntland pulls recognition of federal government

[:0-2] 1 2 3 Puntland Facts and Figures 2012–2017

[3] Puntland State of Somali. Текшерилген күнү 12 -август (баш оона) 2025. Түп булактан архивделген күнү 5 -ноябрь (жетинин айы) 2018. Archived 2018-11-05 at the Wayback Machine

[1]

[2]

[3]

Сомалинин аймагындагы мамлекеттик түзүлүштөр
Таанылбаган мамлекеттер	Сомалиленд (1991)
Автономдуу федеративдик мамлекеттер	Жубаленд (2013) • Галмудуг (2006) • Пунтленд (1998) • Хиршабелле (2016) • Түштүк-Батыш Сомали мамлекети (2014)
Ислам жамааттары	Харакат аш-Шабаб (2006)
Мурунку мамлекеттик түзүлүштөр	Хатумо (2012-2018) • Сомалинин борбордук аймактарынын мамлекети (2014) • Түштүк-Батыш Сомали (2002—2006) • Маахир (2007—2009) • Химан жана Хеб (2008—2015) • Нортленд (2008—2009) • Авдаленд (2010) • Сул-Санааг-Айн (2010—2012)
Мурунку исламий администрациялар	Хизбул-Ислам (2009—2010; 2012—2014) • Исламий соттордун бирлиги (1993—2006) • Ахлю ас-Сунна ва-ль-Жамаа (ASWJ; 1991—2018)

Африка өлкөлөрү
Эгемендүү мамлекеттер	Алжир • Ангола • Бенин • Ботсвана • Борбордук Африка Республикасы • Буркина-Фасо • Бурунди • Габон • Гамбия • Гана • Гвинея • Гвинея-Бисау • Жибути • Замбия • Зимбабве • Кабо-Верде • Камерун • Кения • Коморлор • Конго Демократиялык Республикасы • Конго Республикасы • Кот-д'Ивуар • Лесото • Либерия • Ливия • Маврикий • Мавритания • Мадагаскар • Малави • Мали • Марокко • Мисир • Мозамбик • Намибия • Нигер • Нигерия • Руанда • Сан-Томе жана Принсипи • Свазиленд • Сейшел Аралдары • Сенегал • Сомали • Судан • Сьерра-Леоне • Танзания • Того • Тунис • Түштүк-Африка Республикасы • Түштүк Судан • Уганда • Чад • Экваториалдык Гвинея • Эритрея • Эфиопия
Таанылбаган жана жарым-жартылай таанылган мамлекеттер	Азавад • Сахара Араб Демократиялык Республикасы¹ • Сомалинин аймагындагы мамлекеттик түзүлүштөр (Авдаленд • Азания • Галмудуг • Жубаленд • Пунтленд • Сомалиленд • Хатумо • Химан жана Хеб)
Көз каранды аймактар	Инди океанындагы Британия аймагы • Батыш Сахара¹ • Канар аралдары • Мадейра • Майотта • Мелилья • Реюньон • Эпарсе аралдары • Сеута
¹ Батыш Сахара, БУУнун документтерине ылайык, деколонизацияланбаган аймак катары эсептелет. Анын аймагында жарыяланган Сахара Араб Демократиялык Республикасы, Африка бирлигинин мүчөсү. Аймагынын көпчүлүк бөлүгү Марокко тарабынан басып алынган.