Сабиха султан

Сабиха султан
	Сабиха султан
	түрк. Sabiha Sultan
Туулган датасы:	19 -март 1894
Туулган жери:	Осмон империясы, Стамбул
Өлгөн датасы:	26 -август 1971 (77 жаш)
Өлгөн жери:	Түркия Республикасы, Стамбул
Атасы:	Мехмед VI
Апасы:	Эмине Назикеда Кадын эфенди
Кол тамгасы	[[Файл:\|150px]]

Сабиха султан (түрк. Sabiha Sultan), ошондой эле Рукие Сабиха-султан (түрк. Rukiye Sabiha Sultan, 19-март 1894-жыл, Стамбул — 26-август 1971-жыл, Стамбул) — акыркы Осмон султаны Мехмед VI Вахиддиндин биринчи аялы Эмине Назикеды Кадын-эфендиден төрөлгөн кичүү кызы.

Эжеси Үлвие-султан менен бирге өсүп, тарбияланган. Өзгөчө сулуулугу менен айырмаланган Сабиханын колун сурагандар көп болгон. Анын колун сурагандардын арасында империянын аскер жана мамлекеттик ишмерлери, ошондой эле Иран шахы Ахмад Кажар жана Түркия Республикасынын келечектеги биринчи президенти Мустафа Кемал-паша да болгон. Бирок акырында Сабиха өзүнүн тууганы шахзада Өмөр Фарук-эфендеге турмушка чыгып, андан үч кыз төрөгөн. Башында бактылуу болгон бул нике 28 жылдан кийин бузулуп, Сабиха андан кийин кайра турмушка чыккан эмес^[1].

Осмондор династиясынын көптөгөн өкүлдөрү сыяктуу эле, республика жарыялангандан кийин Сабиха үй-бүлөсү менен 1924-жылы өлкөдөн сүргүнгө айдалып, мекенине 1952-жылы гана кайтып келе алган. 77 жашында Стамбулда ортоңку кызынын үйүндө каза болгон^[2].

Өмүр баяны

Жаш кези жана билими

Сабиха Султан 1894-жылы 19-мартта Стамбулдагы Ортакөй сарайында туулган. Анын атасы Осмон империясынын акыркы султаны Мехмед VI, ал эми энеси анын биринчи аялы Эмине Назикеда Кадын эфенди болгон. Сабиха Султан жана анын эжеси Улвие Султан Ченгелкөйдөгү сарайда сапаттуу билим алышкан. Алар француз, немис, араб тилдерин жана латын тилин үйрөнүшкөн.

1918-жылы атасы такка отургандан кийин, үй-бүлөсү менен Йылдыз сарайында жашай башташкан. Сабиха Султан сулуулугу жана өзгөчө мүнөзү менен айырмаланып, ага үйлөнүүнү каалаган көптөгөн белгилүү инсандар (алардын арасында Мустафа Кемал Ататүрк да бар экени айтылат) болгон. Бирок ал өзүнүн тууганына турмушка чыгууну тандаган^[3].

Сүргүн жылдары

1922-жылы Түркияда султандык жоюлуп, 1924-жылы 3-мартта халифат да толугу менен жоюлган соң, Осмон династиясынын бардык өкүлдөрү өлкөдөн куулган. Сабиха Султан үй-бүлөсү менен алгач Швейцарияга, андан соң Франциянын Ницца шаарына жана кийинчерээк Мисирге көчүп барышкан.

Мисирде жүргөндө анын кыздары жергиликтүү кадыр-барктуу ханзаадаларга (Мисирдин акыркы хедиви Аббас Хилми IIнин уулдарына жана жакындарына) турмушка чыгышкан. Түрдүү тагдыр сыноолорунан улам, 1948-жылдын январь айында Сабиха Султан менен Өмүр Фарук 28 жылдык никеден кийин ажырашып кетишкен.

Түркияга кайтып келиши жана өлүмү

1952-жылы Түркия Республикасында Осмон династиясынын аял өкүлдөрү үчүн мунапыс мыйзамы кабыл алынып, аларга мекенине кайтып келүүгө уруксат берилген. Сабиха Султан Стамбулга кайтып келип, расмий түрдө Осмоноглу фамилиясын алган.

Өмүрүнүн акыркы жылдарын өзү сагынган Стамбулда жана кээде кыздары жашаган Европа шаарларында (айрыкча Парижде) өткөргөн. 1971-жылы 26-августта Стамбулдун Йеникөй районунда, кызы Ханзаде Султандын үйүндө 77 жаш курагында каза болгон. Сөөгү Стамбулдагы Ашиян көрүстөнүнө коюлган.

Үй-бүлөсү

1920-жылы 29-апрелде Йылдыз сарайында акыркы Ислам халифи Абдул-Межид IIнин уулу — шехзаде Өмүр Фарукка турмушка чыккан. Бул никеден алар үч кыздуу болушкан — Фатма Неслишах Султан (1921–2012), Зехра Ханзаде Султан (1923–1998), Нежла Хибетуллах Султан (1926–2006)

Булактар

↑ Bardakçı, Murat (2017). Neslishah: The Last Ottoman Princess. Oxford University Press. (Осмон династиясынын сүргүндөгү жашоосу жана Сабиха Султандын кызы Неслишах Султандын эскөрүүлөрү камтылган негизги илимий эмгек)
↑ Uluçay, M. Çağatay (2011). Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken Neşriyat. (Осмон султандарынын жубайлары жана кыздары тууралуу эң белгилүү түрк тарыхый изилдөөсү).
↑ Sakaoğlu, Necdet (2008). Bu Mülkün Kadın Sultanları: Vâlide Sultanlar, Hâtunlar, Hasekiler, Kadınefendiler, Sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık. (Осмон сарайындагы таасирдүү аялдардын, анын ичинде Сабиха Султандын өмүр баяны).

[1] Bardakçı, Murat (2017). Neslishah: The Last Ottoman Princess. Oxford University Press. (Осмон династиясынын сүргүндөгү жашоосу жана Сабиха Султандын кызы Неслишах Султандын эскөрүүлөрү камтылган негизги илимий эмгек)

[2] Uluçay, M. Çağatay (2011). Padişahların Kadınları ve Kızları. Ötüken Neşriyat. (Осмон султандарынын жубайлары жана кыздары тууралуу эң белгилүү түрк тарыхый изилдөөсү).

[3] Sakaoğlu, Necdet (2008). Bu Mülkün Kadın Sultanları: Vâlide Sultanlar, Hâtunlar, Hasekiler, Kadınefendiler, Sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık. (Осмон сарайындагы таасирдүү аялдардын, анын ичинде Сабиха Султандын өмүр баяны).

[1]

[2]

[3]