Мазмунга өтүү

Сербия-Косово кризиси (2022)

Википедия дан

Серб-Косово кризиси (серб. Српско-косовска криза, алб. Kriza serbo-kosovare) - 2022-жылдын 1-августунда автоунаалар үчүн документтердин 11 жылдык жарактуу мөөнөтү бүтүшүнө байланыштуу Сербия менен Косово ортосундагы кырдаалдын курчушу. Жана чек-арада курал менен колдонулган конфликт.

Серб-Косово кризиси (2022)
Дата

31 июль 2022 — улантылууда

Орун

 Сербия
Косово Косово

Себеп

Косоводогу сербиялык автоунаалар үчүн документтердин 11 жылдык жарактуу мөөнөтүнүн бүтүшү.

Натыйжа

Конфликт улантылууда

Каршы тараптар
 Сербия Косово Косово
Колбашчылар
Сербия Александр Вучич Косово Османи Вьоса
Тарап күчтөрү
98.700 6.500
Жоготуулар
белгисиз белгисиз

Тарыхы[түзөтүү | булагын түзөтүү]

1991-жылдын 22-сентябрында эгемендүү Косово Республикасы эгемендүүлүгүн жарыяланган. 1991-жылдын 22-октябрында Албания Косово Республикасынын көз карандысыздыгын тааныган. 2008-жылы Косово парламенти Сербиядан көз карандысыздыгын жарыялаган, бирок Косово анын курамына Косово жана Метохия автономиялык провинциясы деген ат менен киргендигин эске алып, муну тааныган эмес.

2011-жылы Сербия менен Косовонун ортосунда 2022-жылдын 1-августунда бүтө турган нейтралдуу документтерди жана мамлекеттик номурларды Косовонун түндүгүндө колдонуу боюнча келишим түзүлгөн [1] . Андан кийин республиканын аймагына кирген серб жарандары чек арадан өтүү боюнча убактылуу Косово документтерин алышат, ал эми сербиялыктар жараксыз болуп калат [2].

Сербия Косовонун көз карандысыздыгын тааныбайт жана Косового автоунааларды каттоо эрежелерин орнотуу мүмкүн эмес деп эсептейт [3] . Европа Биримдигинде дээрлик бардык өлкөлөр Косовону [3] жана БУУга мүчө жүздөн ашык өлкөлөрдү [4] тааныса, Орусия менен Кытай Косовону [3] тааныбайт. Косовонун премьер-министри Альбин Курти республика 2022-жылдын аягына чейин Европа Биримдигине мүчө болуу үчүн арыз берерин билдирди [3] . Сербиянын президенти Вучич, конфликт 1 августка чейин бүтүүсүн каалады.

Хронологиясы[түзөтүү | булагын түзөтүү]

31-июль[түзөтүү | булагын түзөтүү]

31-июлда Сербия Республикасынын аскердик армиясы күжүрмөн даярдыкка келтирилип, калк баррикадаларды кура баштаган [5] . НАТО жетектеген Косово күчтөрү көчөлөрдү кайтарууга аскерлерин жиберди [6] . Ошол эле учурда Косово атайын күчтөрү чек араны жапты [5] . Сербиянын тышкы иштер министри Никола Селакович Косоводо жашаган сербдер үчүн "жакынкы күндөрү тозокту түзмө-түз даярдап жатат" деп билдирди [5] . Серб Прогрессивдүү партиясынын мүчөсү Владимир Жуканович “Балканды деназиясыздандыруу” зарыл экенин билдирди [7] . Сербиялык Danas гезитинин маалыматына караганда, жарым-жартылай таанылган Косово Республикасынын түндүгүндө аба чабуулунун сиреналары [8] күйгүзүлгөн (конуштарда: Косовско Митровица, Зубин Поток, Метохия [9] ).

Сербиянын Коргоо министрлиги (СКМ) мындай деп билдирди: «Приштина администрациясы атайылап тараткан жана жалган социалдык медиа аккаунттары жана айрым веб-сайттар аркылуу таркатылып жаткан чоң көлөмдөгү туура эмес маалыматтан улам Серб аскердик армиясы менен башкалардын ортосунда кээ бир кагылышуулар болгонун көрсөтүп турат. -Косово полициясы деп атаган Коргоо министрлиги Сербиянын армиясы административдик линиядан өтпөгөнүн жана Косово менен Метохиянын аймагына эч кандай жол менен кирбегенин билдирет» [10] . Сербиянын президенти Александр Вучич белгилегендей, анын өлкөсү «эч качан [Косово боюнча] бүгүнкүдөй оор абалда болгон эмес» [11] .

Алдын ала маалыматтар боюнча, Сербиянын Нови-Пазар шаарына жакын жерде куралдан ок атуулар болгон [12] . Сербия Яринья өткөрмө бекетиндеги биринчи жарадарларды өзүнө алды, бирок Косово бул маалыматты четке кагууда [13] .

Украинанын Тышкы иштер министрлиги Украинанын жарандарына Сербияга барууну сунуштабасын билдирди [14] .

1-август 2022[түзөтүү | булагын түзөтүү]

1-августта АКШ жана ЕБ өкүлдөрү менен сүйлөшүүлөрдөн кийин Косово бийлиги серб документтерине тыюу салууну 1-сентябрга чейин убактылуу жылдырды [15] .

Жактардын аскердик күчтөрү[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Сербиянын аскердик армиясы 2018-жылга карата 98 700 жоокерден турган [16] .

Косово коопсуздук күчтөрү[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Косово коопсуздук күчтөрү резервди менен кошо санаганда 6500 аскер кызматкерин түзгөн [17]

Дагы көрүңүз[түзөтүү | булагын түзөтүү]

Колдонулган адабияттар[түзөтүү | булагын түзөтүү]

  1. Обострение в Косово — сербы строят баррикады и готовятся к конфликту
  2. Белград обвинил Приштину в подготовке «ада» для сербов в Косово
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 Tensions Rise Again Along Serbia-Kosovo Border As Protesters Block Crossings
  4. Президент Сербии обвинил Косово в подготовке нападения
  5. 5.0 5.1 5.2 На сербско-косовской границе начались вооруженные столкновения, — СМИ
  6. Tensions Rise as Kosovo Implements Reciprocity Measures on Serbia. Текшерилген күнү 31 -июль (теке) 2022. Түп булактан архивделген күнү 11 -август (баш оона) 2022.
  7. В партии президента Сербии заговорили о «денацификации Балкан»
  8. СМИ сообщили о сиренах тревоги в городах на границе Сербии и Косово
  9. Вооруженные столкновения начались на сербско-косовской границе. Текшерилген күнү 31 -июль (теке) 2022. Түп булактан архивделген күнү 31 -июль (теке) 2022.
  10. Минобороны Сербии опровергло сообщения о вводе армии в Косово
  11. Эскалация вокруг Косово: сербы строят баррикады и переводят армию в повышенную готовность
  12. Стрельба в Сербии: на сербско-косовской границе начались вооруженные столкновения, — СМИ (видео)
  13. Ситуация накаляется. Что происходит между Сербией и Косово (онлайн)
  14. Громадянам України рекомендовано утриматись від відвідування південних районів Сербії, — МЗС
  15. Косово отложило запрет на сербские документы до 1 сентября
  16. The Military Balance 2018. — P. 143.
  17. Архивированная копия(жеткиликсиз шилтеме — 'тарыхы). Текшерилген күнү 31 -июль (теке) 2022. Түп булактан архивделген күнү 3 -март (жалган куран) 2016.