Текст(Философия)

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Текст[оңдоо | булагын оңдоо]

Текст (латын тилинен келген textus – ткань, бирикме) – философиялык герменевтиканын, семиотиканын, культурологиянын, социологиянын, филологиянын жана башка маанилүү ыкмалык, жол көрсөткүч түшүнүгү. Жалпысынан алганда текст-жаңы мазмун, маани жаратууга жөндөмдүү, көп мааниге ээ түзүлүшү бар дисскурсивдүү (акылга ээрчиген ойлоо) биримдик болуп саналат. Текст – тамга жана башка грамматикалык белгилер менен мамилешүү модусундагы социалдык мейкиндик. Тарыхый жактан алганда, Текст жазуу базасында мифологиялык баяндамадан тартып татаал мазмундагы социалдык мааниси бар максаттарды сактоо жана билдирип туруу кызматына чейин эволюцияланган.

Текстин түзүлү составы[оңдоо | булагын оңдоо]

Тексттин ар кандай маанидеги түзүлүү составдары калыптанган: 1) басылган, жазылган же оозеки формадагы сөз (чыгарма); адабият, фольклор жана жазуунун бардык чыгармасы (текстология). 2) Тил илиминде – тил эрежесине ылайык курулган сүйлөмдөрдүн ырааттуу катары. Тексттеги сүйлөмдөрдүн байланышы грамматикалык каражаттар (аралаш сүйлөмдөрдө этиштин чактары же ыңгайлары ээрчишип келет) маанилик катыш (ар бир сүйлөм өзүнөн мурдагы сүйлөмдөгү маанилик кабарды колдонот) аркылуу ишке ашат. Сүйлөмдө сөздөр менен интонациялар бүт Тексттеги ролуна жараша жайгашат.

Текстин өнүгүшү[оңдоо | булагын оңдоо]

Текст куруунун тилдик нормаларын 20-кылымдын 60–70-жылдарынан тартып өнүккөн тил илиминин «металингвистика», «транслингвистика», «Текст лингвистикасы» же «сөз анализи» деген тармактары изилдейт. Кең мааниде Текст тил илиминде ар бир тилдин өз өзгөчөлүгүнө ылайык курулган бардык эле сүйлөмүнүн иреттүү курамы; 3) Түшүндүрмөсүз жана тиркемесиз жазылган автордук чыгарма; 4) Басма сөз чыгармаларынын иллюстрациядан башка бөлүгү; 5) өлчөмү 20 пунктка барабар басмаканалык арип.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]