Турсуналиев Эстебес

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Турсуналиев Эстебес (1931–2005) - төкмө-акын.

Эстебес Турсуналиев Манас районундагы Кара-Арча айы-лында 1931-жылы 5-майда туулган.
1946-жылы төкмө акын Алымкул Үсөнбаев Эстебестин жөндөмдүүлүгүн байкап, аны Фрунзе шаарына ээрчитип келген.
1947-жылы Э.Турсуналиевди Токтогул Сатылганов атындагы Кыргыз филармониясына кабыл алышкан жана ал кыргыздын белгилүү төкмө акындары жана музыканттары – Алымкул Үсөнбаев, Карамолдо Орозов, Ыбрай Туманов, Атай Огонбаев, Калык Акиев, Ысмайыл Борончиев жана башкалардын окуучусу болуп калган.
Э.Турсуналиев кыргыз элинин фольклордук ырларын аткаруучу солист катарында Т.Сатылганов атындагы Кыргыз мамлекеттик филармониясында эмгектенип, фольклордук топ менен бирге Индияда, Бельгияда, Швецияда, Францияда, Японияда ж.б. өлкөлөрдө гастролдордо болгон. Анын чыгармалары 1950-жылдан баштап басма сөздө жарык көрө баш-таган.
1952-жылдан устаты Т.Тыныбеков менен комуздун коштоосундагы айтыш ырларын жаза баштаган. Биринчи поэтикалык жыйнагы «Акындын үнү» деген ат менен 1960-жылы басылып чыккан. Бир катар ырлар жана айтыштар жыйнактарынын автору.
1973–1975-жж. Э.Турсуналиев тарабынан даярдалган программалардын циклы Кыргыз ССРинин Токтогул Сатылганов атындагы Мамлекеттик сыйлыгына татыктуу болгон.
Кыргыз ССРинин Эл артисти (1976), СССР Эл артисти (1988-ж.), СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү (1967), Казак Республикасынын Эл артисти (1994), Кыргыз Республикасынын Эл депутаты (1990-ж.), Эл Аралык Руха-ният ассоциациясынын лауреаты (1999-ж.). Ага Кыргыз Мамлекеттик кон-серваториясынын фольклор бөлүмүнүн профессору деген наам ыйгарыл-ган.
«Ардак белгиси» ордени, «1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы каарман эмгеги үчүн», В.И.Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Каарман эмгеги үчүн» медалы, Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин Ардак грамоталары менен сыйланган.

ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ

Кыргыз тилинде

Акындын үнү: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1960. – 55 б.

Заман жарчысы: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1972. – 125 б.

Эскерүүлөр. – Ф.: Кыргызстан, 1975. – 156 б.

Ыр – өмүрүм: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1978. – 226 б.

Кайыңды: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 104 б.

Ак таңдай: Ырлар жана эскерүүлөр. – Ф.: Адабият, 1991. – 159 б.

Айтыштар: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1973.