Мазмунга өтүү

Түндүк Корея вону

Википедия — ачык энциклопедия
Түндүк Корея вону  (кырг.)

North Korean Won  (аңгл.)
Won de la Corée du Nord  (фр.)

Коддор жана белгилер
ISO 4217 коддору KPW (408)
Символдор ₩ жана 원
Жүгүртүү чегарасы
Эмитент  КЭДР
Туунду жана параллелдүү бирдиктер
Бөлчөктүү Чон (1⁄100)
Параллелдүү Кытай юаны
Жүгүртүүдөгү банкноттор жана монеталар
Монеталар 1, 5, 10, 50 чон жана 1 вон
Банкноттор 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000 жана 5000 вон
Тарыхы
Киргизилди 06.12.1947
Мурда колдонулган валюта Корея иенасы
Банкноттор жана монеталар өңдүрүшү
Эмиссиялык борбор КЭДР Борбордук банкы
Курстар ЭВФ, ЕББ жана КРУБ маалыматтары боюнча автоматтык түрдө жаңыртылып турат.
2025-жылдык инфляция
Инфляция белгисиз
Түндүк Корея вону Уикиказынада

Түндүк Корея вону (кор. 원) — Корей Эл-Демократиялык Республикасынын расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — KPW, сандык коду — 408. Расмий белгиси — ₩ жана 원, эмитенти — КЭДР Борбордук банкы. Бир вон 100 чондон турат[1].

Кытай юаны — КЭДР аймагында параллелдүү жүгүртүүдөгү валюта[2].

1947-жылы жүгүртүүгө киргизилген. Мурда вон 100 чонго бөлүнгөн, бирок азыркы учурда инфляциянын натыйжасында чон номиналындагы монеталар көп кездеше бербейт.

Кореяны Жапония басып алгандан кийин, бул аймактагы акча бирдик катары Сеулдагы Тёсэн банкынын (мурдагы Корея банкы) коря иенасы болгон. Корея үчүн банкнотторду (10, 20, 50 сен, 1, 5, 10 иена) Жапониянын биринчи Улуттук банкы басып чыгарган.

0.5, 1, 5, 10, 20 чон, 0.5, 5, 10 жана 20 вон номиналындагы монеталар дагы чыгарылган.

1945-жылы Кореянын түндүк бөлүгүндө советтик аскерлер бийлигин орноткондон кийин 1, 5, 10, 100 вон номиналындагы согуш мезгилинин банкноттору жүгүртүүдө болгон, кийинчерээк 1947-жылы Түндүк Кореянын Убактылуу Элдик Комитети тарабынан КЭДР вону чыгарыла баштаган.

1959-жылы жана 1974-жылы алюминийден 1, 5 жана 10 чон номиналында чыгарылган.

1978-жылы 50 чон номиналындагы, 1987-жылы 1 вон номиналындагы монеталар чыгарылган.

Ар кандай майрамдарга арналган юбилейлик монеталар (аз номиналдагы юбилейлик монеталар алюминийден, чоң номиналдагы юбилейлик монеталар колодон, жез-никель куймасынан, күмүштөн жана алтындан жасалат) чыгарылы турат.

2008-жылы чыгарылган 1 жана 5 чон номиналындагы 2008-жылы жүгүртүүгө киргизилген жаңы вон үчүн даярдалган, бирок кийинки гиперинфляциянын жогорулашынан суроо-талап майда номиналдагы монеталарга азайган.

1959-2008-жж. монеталар[3]
Аверс Реверс Номинал Салмагы

(г)

 Диаметр (мм) Калыңдыгы

(мм)

 Сүрөттөөмөсү Чыгарылган жылдары
Материал Кыры (гурт) Аверс Реверс
1 чон 0,64 г 16 мм 1,4 мм Алюминий жылмакай КЭДР герби, чыгарылган жылы Номинал, арткы бетинде 1 견본 жазуусу 1959
Номинал 1959, 1970
0,62 г Номинал, арткы бетинде тартылган бир жылдыз 1959
Номинал, арткы бетинде тартылган эки жылдыз
0,8 г 18 мм 1,48 мм КЭДР герби, номинал Шлиппенбахтын рододендрону, чыгарылган жылы 2008
5 чон 0,81 г 18 мм 1,4 мм КЭДР герби, чыгарылган жылы Номинал, арткы бетинде 5 견본 жазуусу 1959
Номинал 1959, 1974
Номинал, арткы бетинде тартылган бир жылдыз 1974
Номинал, арткы бетинде тартылган эки жылдыз
1 г 19 мм 1,51 мм КЭДР герби, номинал Дарак пиону, чыгарылган жылы 2008
10 чон 0,95 г 20 мм 1,4 мм КЭДР герби, чыгарылган жылы Номинал, арткы бетинде 10 견본 жазуусу 1959
Номинал
Номинал, арткы бетинде тартылган бир жылдыз
Номинал, арткы бетинде тартылган эки жылдыз
1 г 19,5 мм 1,47 мм КЭДР герби, номинал Азалия, чыгарылган жылы 2002
50 чон 2,01 г 25 мм 1,4 мм Чхоллима, чыгарылган жылы, арткы бетинде 견본 жазуусу 1978
Чхоллима, чыгарылган жылы
Чхоллима, чыгарылган жылы, арткы бетинде тартылган бир жылдыз
Чхоллима, чыгарылган жылы, арткы бетинде тартылган эки жылдыз
1,5 г 21,6 мм 1,78 мм Кимченирия, чыгарылган жылы 2002
1 вон 2,32 г 27 мм 1,79 мм кесикче КЭДР герби, номинал, чыгарылган жылы Элдик окуу сарайы 1987
1,8 г 24 мм 1,91 мм жылмакай КЭДР герби, номинал Кимирсения, чыгарылган жылы 2002
5 вон 1,2 г 21 мм 1,5 мм КЭДР герби, чыгарылган жылы Номинал 2005
10 вон 1,67 г 23 мм 1,8 мм
50 вон 2,01 г 25 мм 1,85 мм
100 вон 2,27 г 27 мм 1,8 мм

1947-жылы декабрда вон валютасы Түндүк Кореяда жүгүртүүгө киргизилип, корея иенасын 1:1 катнашында алмаштырган[4].

1947-жылдагы банкноттор

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
1947-ж. серия
Сүрөт Номинал Өлчөмү

(мм)

 Түсү Сүрөттөөмөсү Чыгарылган

жылдары

Аверс Реверс Аверс Реверс
15 чон 85×44 күрөң Көркөмдөлгөн орнаменттеги номинал Көркөмдөлгөн орнаменттеги номинал 1947
20 чон жашыл
50 чон 104×54 көк
1 вон 114×61 жашыл

кызгыл сары

 Заводдун алдында турган жумушчу жана дыйкан Пэктусан
5 вон 130×70 бирюза түстүү
10 вон 138×74 жашыл

кызгылт көк

100 вон 170х95 кызыл

1959-жылдагы банкноттор

[түзөтүү | булагын түзөтүү]

1959-жылы 1947-жылдагы банкноттор 100:1 катнашында деноминацияланган. 1999-жылга чейин негизги валютага параллель эки түрдөгү чет элдиктер үчүн банкноттор жана монеталар чыгарылган:

  • Достук мамиледеги өлкөлөрдөн келген туристер үчүн кызыл банкноттор, бир жылдыздуу монеталар чыгарылып турган.
Социалисттик өлкөлөрдөн келген туристтерге арналган серия
Сүрөт Номинал Өлчөмү

(мм)

 Түсү Сүрөттөөмөсү Чыгарылган

жылдары

Аверс Реверс Аверс Реверс
1 чон 100×46 кызыл Номинал Номинал 1988
5 чон
10 чон
50 чон
1 вон 110×56 Эл аралык достук көргөзмөсү Номинал, зайтун бутагы менен глобус
5 вон 120×66
10 вон 130×66
50 вон 140×70
  • Капиталисттик өлкөлөрдөн келген туристер үчүн жашыл жана көк банкноттор, эки жылдыздуу монеталар чыгарылып турган.
Капиталисттик өлкөлөрдөн келген туристтерге арналган серия
Сүрөт Номинал Өлчөмү

(мм)

 Түсү Сүрөттөөмөсү Чыгарылган

жылдары

Аверс Реверс Аверс Реверс
1 чон 100x45 кочкул кызыл, көк Номинал Номинал 1988
5 чон
10 чон
50 чон
1 вон 110×55 кочкул жашыл Чхоллима, ядролук энерггетиканын символу Номинал, орнамент
5 вон 120×66
10 вон 130×66
50 вон 140×70

2002-жылы «параллель валюталардын» эки түрү тең жүгүртүүдөн алынып салынган жана өлкө чет элдик валюталарды эркин алмаштырууга уруксат берген.

1959-ж. серия
Сүрөт Номинал Өлчөмү

(мм)

 Түсү Сүрөттөөмөсү Чыгарылган

жылдары

Аверс Реверс Аверс Реверс
50 чон 130×60 көк Номинал Номинал 1959
1 вон 150×64 кызгыл сары Балык уулоочу шхуна
5 вон 156×68 жашыл Ким Ир Сен университети
10 вон 158×70 кызыл Тэдонмун Алма кармаган дыйкан аял
50 вон 191×90 кызгылт көк Пхеньяндагы Тэдоган дарыясынын үстүндөгү темир жол көпүрөсү үрүч боосун кармап турган дыйкан аял
100 вон 250×96 ачык жашыл Завод Кымгансан

1978-жылдагы банкноттор

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
1978-ж. серия
Сүрөт Номинал

(вон)

 Өлчөмү

(мм)

 Түсү Сүрөттөөмөсү Чыгарылган

жылдары

Аверс Реверс Аверс Реверс
1 130×65 жашыл

кызгылт

 Адамдар жана заманбап имараттар Мылтык көтөргөн жоокер, гүл көтөргөн аял, тапанча көтөргөн аял ) 1978
5 140×70 көк Шаардын фонунда жумушчу жана дыйкан аял Кымгансан
10 150×75 күрөң Чхоллима Чхоллима металлургиялык комбинаты
50 160×80 жашыл

шабдалы түстүү

 Автомат кармаган жоокер, буудай кармаган дыйкан аял, шамана кармаган партизан жана китеп кармаган жумушчу Тоо көлү
100 170×85 кызгылт Ким Ир Сендин портрети Мангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үй

1992—2007-жылдардагы банкноттор

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
1992—2007-жж. серия
Сүрөт Номинал

(вон)

 Өлчөмү

(мм)

 Түсү Сүрөттөөмөсү Суу белгиси Чыгарылган

жылдары

Аверс Реверс Аверс Реверс
1 115×55 жашыл Гүл себет көтөргөн келин Кымгансан Чхоллима 1992
5 125×60 көк Студенттер, Ким Ир Сен университети жана Мангёндэ аймагындагы мектеп окуучуларынын сарайы Элдик окуу сарайы
1998
10 135×65 күрөң

кызгыл сары

 Жумушчу жана Чхоллима Нампходогу Батыш деңиз гидрокоплекси 1992
1998
50 145×69 кызгыл сары Кореянын Жумушчу партиясынын мүчөлөрү жана чучхе идеясынын эстелигинин алдында турган жумушчу Пэктусан Чучхе идеясына арналган эстелик 1992
100 155×75 кызыл

күрөң

 Ким Ир Сендин портрети Мангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үй Триумф аркасы
200 139×73 көгүш

жашыл

 Зибольда магнолиясы Номинал Чхоллима 2005
500 155×75 кочкул жашыл Кымсусан Күн сарайы Пхеньяндагы Тэдоган дарыясынын үстүндөгү Чхонню көпүрөсү Триумф аркасы 1998
2007
1000 155×75 көгүш жашыл Ким Ир Сендин портрети Мангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үй 2002
2006
5000 155×75 кызгылт көк 2002
2006

2009-жылдагы банкноттор

[түзөтүү | булагын түзөтүү]

2009-жылдын ноябрынын аягында КЭДР бийлиги вон 100:1 катнашында деноминацияналарын жарыялаган. Алмашуу мөөнөтү ошол эле жылдын 7-декабрына чейин белгиленген жана жарандарга банкнотторду алмаштыруу үчүн бир жумага жакын убакыт берилген[5].

2014-жылдын август айында жаңы үлгүдөгү 5000 вон номиналындагы банкнот чыгарылган[6].

2002-ж. серия
Сүрөт Номинал

(вон)

 Өлчөмү

(мм)

 Түсү Сүрөттөөмөсү Суу белгиси Чыгарылган

жылдары

Аверс Реверс Аверс Реверс
5 145×66 көгүш

көк

 профессор жана студент Супхун ГЭСи Зибольда магнолиясы 2002 (2009)
10 жашыл

кызгылт көк

 учкуч, матрос жана жоокер Корея согушундагы Жеңиш музейинин башкы кире беришинин алдындагы эстелик
50 көгүш

кызгылт көк

 КЖП мүчөлөрү жана жумушчу Пхеньяндагы Кореянын Жумушчулар партиясынын негизделгендигине арналган эстелик
100 боз

күрөң

 магнолия гүлү номинал 2008 (2009)
200 кызгылт көк Чхоллима эстелиги номинал
500 көк Пхеньяндагы триумф аркасы номинал
1000 кызгылт көк Мангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үй Самджиён көлү
2000 көгүш

көк

 Чонильбон чокусу жана Ким Чен Ирдин Пэктусандагы жашыруун лагериндеги туулган үйү Пэктусан
5000 күрөң

кызгылт

 Ким Ир Сен Мангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үй
күрөң Мангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үй Эл аралык достук көргөзмөсү 2013
  1. ↑ Currency History.Северо-корейская вона — история, курс, особенности валюты
  2. ↑ Логиновский Е.Л. Юань в экономике Северной Кореи: новые горизонты сотрудничества КНР и КНДР
  3. ↑ Северная Корея (1959 - 2019) - Регулярный выпуск - uCoin.net (орусча).
  4. ↑ Бониста. Валюта Северной Кореи с 1948 года и немного истории
  5. ↑ Daily NK. 北 화폐교환 상한 액수 왜 자주 변경하나?
  6. ↑ RT. Власти Северной Кореи убрали изображение Ким Ир Сена с новых банкнот

Тышкы шилтемелер

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
"https://ky.wikipedia.org/w/index.php?title=Түндүк_Корея_вону&oldid=568564" булагынан алынды