Мазмунга өтүү

Түштүк Корея вону

Википедия — ачык энциклопедия
Вон  (кырг.)

Won  (аңгл.)
Won  (фр.)

Коддор жана белгилер
ISO 4217 коддору KRW (410)
Символдор ₩ жана 원
Жүгүртүү чегарасы
Эмитент  Корея Республикасы
Туунду жана параллелдүү бирдиктер
Бөлчөктүү Чон (1100)
Жүгүртүүдөгү банкноттор жана монеталар
Монеталар 1, 5, 10, 50, 100, 500 вон
Банкноттор 1000, 2000, 5000, 10 000, 50 000 вон
Тарыхы
Киргизилди 15.08.1945
09.06.1962
Мурда колдонулган валюта Корея иенасы
Түштүк Корея хваны
Банкноттор жана монеталар өңдүрүшү
Эмиссиялык борбор Корея банкы
www.bok.or.kr
Курстар 10 Апрель 2015-жылга көрсөтүлгөн
1 KGS = 17,07 KRW
1 USD = 1 094 KRW
1 EUR = 1 156 KRW
1 GBP = 1 600 KRW
1 JPY = 9,078 KRW
Курстар ЭВФ, ЕББ жана КРУБ маалыматтары боюнча автоматтык түрдө жаңыртылып турат.
2025-жылдык инфляция
Инфляция 2,4%

[1]

Вон Уикиказынада

Түштүк Корея вону (кор. ) — Корея Республикасынын расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — KRW, сандык коду — 410. Расмий белгиси — ₩ жана 원, эмитенти — Корея банкы. Бир вон 100 чондон турат.

1000, 2000, 5000, 10 000 жана 50 000 вон банкноттору жана 1, 5, 10, 50, 100, 500 вон монеталары жүгүртүүдө. 1 жана 5 вон монеталары сейрек кездешкендиктен, соода-сатыкта эсептөөлөр 10 вонго чейин тегеректелет.

1945-жылы Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин Корея Түштүк жана Түндүк болуп экиге бөлүнгөн. Ошол эле жылы жаңы акча бирдиги — вон киргизилген[2].

Алгач корея вонунун курсу АКШ доллары байланып, валюта курсу 1 доллар 15 вонго барабар деп белигиленген. Бирок кийин бир катар девальвациялар болуп, алардын айрымдары Корей согушу менен байланыштуу болгон.

1951-жылга карата вондун курсу олуттуу арзандап, 1 доллардын наркы 6000 вонго жеткен. Бул көйгөйдү чечүү максатында 1953-жылы хван аталышындагы жаңы валюта жүгүртүүгө киргизилип, жаңы валюта 1 хван = 100 вон катнашында алмаштырылган.

Вон кайрадан 1962-жылдын 9-июнунда жүгүртүүгө киргизилген. Ал кездеги акчаны алмаштыруу курсу 1 вон = 10 хван деп бекитилген. 1975-жылдын 22-мартында хван жүгүртүүдөн алынгандан кийин вон өлкөдөгү жалгыз расмий төлөм каражатына айланган. Ошондо ага ISO 4217 боюнча KRW коду ыйгарылган. 1962-жылы вон кайра киргизилген учурда анын курсу жасалма түрдө АКШ доллары менен 1 доллар = 125 вон катнашында белгиленген. 1962–1980-жылдар аралыгында бул курс бир нече жолу өзгөртүлгөн[2].

Ошол кезде 1/100 вонго барабар болгон «чон» (전, 錢) аттуу майда монеталар да жүгүртүүгө чыгарылган, бирок вон арзандап кеткендиктен колдонулбай калган.

1980-жылдын 27-февралынан тартып валюта курсун эркин айлантууга өткөрүү боюнча иш-чаралар көрүлө баштаган. 1997-жылдын 24-декабрында Эл аралык валюта фонду менен келишимге кол коюлгандан кийин вон эркин айланган валютага айланган. Ошол эле жылы Азиядагы каржы кризисинин натыйжасында вондун наркы дээрлик эки эсе арзандаган.

2018-жылдын 11-декабрында Корея банкы 2018-жылы Пхёнчханда өткөн кышкы Олимпиада оюндарына арналган 2000 вондук эстелик банкнотту чыгарганын расмий жарыялаган. Анын арткы бетиндеги сүрөт вертикалдуу жайгаштырылган. Бул банкнота регулятордун тарыхындагы биринчи эстелик банкнот болуп саналат, анткени буга чейин эстелик түрүндө болгону монеталар гана чыгарылып келген[2].

1966-жылга чейин жүгүртүүдө 10 жана 50 хван монеталары гана болгон. Жаңы вон номиналындагы монеталар Корея банкы тарабынан 1966-жылдын 16-августунда чыгарылган. Алардын номиналдары 1, 5 жана 10 вон болгон. Бул монеталарда биринчи жолу корей календары эмес, биздин заман башталгандагы жылдар колдонулган. 10 жана 50 хвандык монеталар 1975-жылдын 22-мартында жүгүртүүдөн алынган.

1968-жылы 1 вон номиналындагы жезден жасалган монетанын өздүк наркы номиналынан жогору болуп кеткендиктен алюминий монеталарына алмаштырылган. Монета чыгаруунун өздүк наркын мындан ары да төмөндөтүү максатында 1970-жылы жез ордуна латундан жасалган жаңы 5 жана 10 вон монеталар чыгарылган. Ошол эле жылы жүгүртүүгө жез-никелден жасалган 100 вон монетасы, ал эми 1972-жылы — 50 вон монетасы киргизилген[3].

1982-жылдын 12-июнунда инфляциянын өсүшү жана соода автоматтарынын кеңири колдонулушу менен байланыштуу 500 вон номиналындагы монета жүгүртүүгө чыгарылган. 1983-жылдын январында монеталык системаны стандартташтыруу максатында жаңы сериядагы монеталар чыгарылган — 1, 5, 10, 50 жана 100 вон. Алардын дизайны 500 вон монетасына окшош болгон, бирок мурунку монеталардын тематикасын сактап калган[3].

Сүрөт Номинал Диаметр

(мм)

Салмагы

(г)

Калыңдыгы

(мм)

Материал Сүрөттөөмөсү Дата
Аверс Реверс Кыры (гурт) Аверс Реверс чегилген жасалган алынган
60x60пкс 60x60пкс 1 17,2 1,70 1,14 латунь

60% жез, 40% цинк

жылмакай Сирия гибискусу, номинал,

банктын аталышы

Номинал, банктын аталышы,

чегилген жылы

1966-жыл 16-август 1966, 1967 1980-жыл 1-декабрь
60x60пкс 60x60пкс 0,73 1,54 алюминий 1968-жыл 26-август 1968—1970, 1974—1982 1992
60x60пкс 60x60пкс 1,2 Сирия гибискусу, номинал 1983-жыл 15-январь 1983—1985, 1987—1991,

1995-ж. тартып

жүгүртүүдө
5 20,4 3,90 1,48 Коло

88% жез, 12% цинк

жылмакай Кобуксон, номинал,

банктын аталышы

Номинал, банктын аталышы,

чегилген жылы

1966-жыл 16-август 1966 1992
2,95 1,33 латунь

65% жез, 35% цинк

1970-жыл 16-июль 1970—1972, 1978—1982 1992
Кобуксон, номинал 1983-жыл 15-январь 1983, 1987—1991,

1995—1997, 1999-ж. тартып

жүгүртүүдө
10 22,9 4,22 1,45 Коло

88% жез, 12% цинк

жылмакай Таботхап, номинал, банктын аталышы Номинал, банктын аталышы,

чегилген жылы

1966-жыл 16-август 1966—1970 жүгүртүүдө
4,06 1,4 латунь

65% жез, 35% цинк

1970-жыл 16-июль 1970—1975, 1977—1982
1,43 Таботхап, номинал 1983-жыл 15-январь 1983, 1985—2009
18,0 1,22 1,2 жез жалатылган алюминий,

48% жез, 52% алюминий

2006-жыл 18-декабрь 2006-ж. тартып
50 21,6 4,16 1,6 70% жез,

18% цинк, 12% никель

кесикче Күрүч гүлү, номинал Номинал, банктын аталышы,

чегилген жылы

1972-жыл 1-декабрь 1972—1974, 1977—1982 жүгүртүүдө
1,52 1983-жыл 15-январь 1983—1985,

1987-ж. тартып

100 24,0 5,42 1,6 Жез-никель эритмеси,

75% жез, 25% никель

кесикче Ли Сунсин, номинал,

банктын аталышы

Номинал,

чегилген жылы

1970-жыл 30-январь 1970—1975, 1977—1982 жүгүртүүдө
Ли Сунсин, номинал Номинал, банктын аталышы,

чегилген жылы

1983-жыл 15-январь 1983-ж. тартып
500 26,5 7,70 2 Жез-никель эритмеси,

75% жез, 25% никель

кесикче Турна, номинал Номинал, банктын аталышы,

чегилген жылы

1982-жыл 12-июнь 1982—1984, 1987—1997,

1999-ж. тартып

жүгүртүүдө

1950—1953-жж. серия

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
1950—1953-жж. серия  (корей.)
СүрөтНоминалӨлчөмү (мм)ТүсүСүрөттөөмөсүБасып чыгарылгын датасы Колдонуудан чыгарылган датасы
АверсРеверсАверсРеверс
100 вон 158×78 күрөң Кванхвамун Номинал 1950-жыл 22-июль 1953-жыл 17-февраль
500 вон 145×61 көк Ли Сын Ман Сеулдагы Гонвон пагодасы 1952-жыл 10-октябрь
1000 вон 171×78 жашыл Номинал 1950-жыл 22-июль
145×61 көк Сеулдагы Гонвон пагодасы 1952-жыл 10-октябрь
Thomas De La Rue сериясы (1962) (корей.)
Сүрөт Номинал

(вон)

Өлчөмү (мм)

(мм)

Түсү Сүрөттөөмөсү Басып чыгарылгын датасы Колдонуудан чыгарылган датасы
Аверс Реверс Лицевая сторона Оборотная сторона
1 94×50 кызгылт Корея банкынын белгиси номинал 1962-жыл 10-июнь 1970-жыл 20-май
5 көк 1969-жыл 1-май
10 108×54 жашыл 1962-жыл 1-сентябрь
50 156×66 кызгыл сары Хэгымган аралы шамана, номинал 1970-жыл 20-май
100 жашыл Эгемендүүлүк дарбазасы 1969-жыл 14-февраль
500 боз Суннемун 1967-жыл 3-февраль
Сүрөттөрдүн масштабы — миллиметрине 1,0 пиксель.

1962—1969-жж. серия

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
KOMSCO сериясы (1962—1969)  (корей.)
Сүрөт Номинал Өлчөмү (мм)

(мм)

Түсү Сүрөттөөмөсү Басып чыгарылгын датасы Колдонуудан чыгарылган датасы
Аверс Реверс Лицевая сторона Оборотная сторона
10 чонов 90×50 көк «Корея банкы» жазуусу жана номинал (корейче) «Корея банкы» жазуусу жана номинал (англисче) 1962-жыл 1-декабрь 1980-жыл 1 -декабрь
50 чонов күрөң
10 вон 140×63 кызгылт көк Чхомсондэ Кобуксон 1962-жыл 21-сентябрь 1973-жыл 30-октябрь
50 вон 149×64 жашыл

кызгыл сары көк

Сеулдагы Гонвон пагодасы сигналдык от, сирия гибискусу 1969-жыл 21-март
100 вон 156×66 жашыл Эгемендүүлүк дарбазасы Кёнбоккундагы Кёнхору павильону 1962-жыл 1-ноябрь
Седжон Корея банкынын башкы имараты 1965-жыл 14-август 1980-жыл 1-декабрь
500 вон 165×73 күрөң Суннемун Кобуксон 1966-жыл 16-август 1975-жыл 10-май
Сүрөттөрдүн масштабы — миллиметрине 1,0 пиксель.

1972—1979-жж. серия

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
1972—1973-жж. серия  (корей.)
Сүрөт Номинал Өлчөмү (мм) Түсү Сүрөттөөмөсү Басып чыгарылгын датасы Колдонуудан чыгарылган датасы Серия белгиси Басып чыгарылган жери
Аверс Реверс Аверс Реверс Суу белгиси
₩5000 167 × 77 мм күрөң Ли И Корея банкынын башкы имараты 1972-жыл 1-июль 1980-жыл 1-декабрь I серия (가) Thomas de la Rue[4]
₩10 000 171 × 81 мм күрөң Седжон, сирия гибискусу Кёнбоккундагы кынджонджон 1973-жыл 12-июнь 1981-жыл 10-ноябрь I серия (가) Жапония[5]
1972—1979-жж. серия  (корей.)
₩500 159 × 69 мм жашыл и кызгылт Ли Сунсин, Кобуксон Гробница Ли Сунсина жок 1973-жыл 1-сентябрь 1993-жыл 12-май III серия (다)
₩1000 163 × 73 мм кызгылт көк Ли Хван, сирия гибискусу Досан конфуций мектеби 1975-жыл 14-август I серия (가) Жапония[6]
₩5000 167 × 77 мм кызгыл сары Ли И Каннындагы очжукхон 1977-жыл 1-июнь 1993-жыл 12-май II серия (나) Жапония[4]
₩10 000 171 × 81 мм жашыл Сежон, суу сааты Кёнбоккундагы Кёнхору павильону, сирия гибискусу 1979-жыл 15-июнь 1993-жыл 12-май II серия (나) Жапония[5]

1983—2002-жж. серия

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
1983—2002-жж. серия  (корей.)
Сүрөт Номинал Өлчөмү (мм) Түсү Сүрөттөөмөсү Басып чыгарылгын датасы Колдонуудан чыгарылган датасы Серия белгиси Модификация
Аверс Реверс Аверс Реверс Суу белгиси
₩1000 151 × 76 мм кызгылт көк Ли Хван Досан конфуций мектеби портрет 1983-жыл 11-июнь 2016-жыл 1-июнь II серия (나)
₩5000 156 × 76 мм кызгыл сары Ли И Каннындагы очжукхон 1983-жыл 11-июнь III серия (다)
2002-жыл 12-июнь IV серия (라) Көрүүсү начар адамдар үчүн рельефтик белгилерде түстөр күчөтүлдү, металл тилкеси, автордун колу
₩10 000 161 × 76 мм жашыл Сежон, суу сааты Кёнбоккундагы Кёнхору павильону 1983-жыл 8-октябрь III серия (다)
1994-жыл 20-январь IV серия (라) Металл тилке, суу саатындагы микропринт, суу белгиси бар талаада муар оюсу, жашырылган рельефтүү сүрөт
портрет, Корея Республикасынын желеги 2000-жыл 19-июнь V серия (마) Көрүүсү начар адамдар үчүн рельефтик белгилерде түстөр күчөтүлдү, муар оюсу алынып салынды, Еврион топ жылдызы, автордун колу

2006—2007-жж. серия

[түзөтүү | булагын түзөтүү]
2006—2007-жж. серия (корей.)
Сүрөт Номинал Өлчөмү (мм) Түсү Сүрөттөөмөсү Басып чыгарылгын датасы Серия белгиси
Аверс Реверс Аверс Реверс Суу белгиси
₩1000 136 × 68 мм көк Ли Хван, Сонгюнгван университетиндеги Мённюндан, өрүк гүлү Ли Хван негиздеген «Тосан» конфуций академиясынын сүрөтү портрет, номинал 2007-жыл 22-январь III серия (다)
₩5000 142 × 68 мм кызыл жана сары Ли И, Каннындагы очжукхон, кара бамбук Философ Ли Инин энеси Син Саимдандын эки сүрөтү 2006-жыл 2-январь V серия (마)
₩10 000 148 × 68 мм жашыл Залкар Сежон, «Асманда учкан ажыдаар жөнүндө ода», «Ирвольопондо» сүрөтү XV кылымга таандык жылдыздуу асмандын глобусу, Бохен тоосундагы обсерваториянын телескобу, XV кылымга таандык асман картасы 2007-жыл 22-январь VI серия (바)
₩50 000 154 × 68 мм кызгыл сары жана сары Син Саимдан, «Жүзүм» жана «Чөп жана курт-кумурскалар» сүрөттөрү (автору Син Саимдан) «Айлуу түндөгү өрүктүн гүлдөшү» сүрөтү (автору О Мон Рён), «Бамбук» сүрөтү (автору О Чжон) 2009-жыл 23-июнь I серия (가)
Серия 2017 года
Сүрөт Номинал Өлчөмү (мм) Түсү Сүрөттөөмөсү Дата Обозначение

серии

Аверс Реверс Аверс Реверс Суу белгиси Басып чыгарылгын датасы
₩2000 140 × 75 мм боз Кышкы спорттун жети түрү (биатлон, хоккей, керлинг, коньки тебүү, лыжа менен секирүү, чана спорту жана бобслей) Сонхамэнходо Пхёнчхан олимпиадалык стадион 2017-жыл 11-декабрь I серия (가)

Тышкы шилтемелер

[түзөтүү | булагын түзөтүү]