Фанфик

Википедия дан
Jump to navigation Jump to search

Фанфик — популярдуу оригиналдуу адабий чыгармалардын, киноискусство (кинофильмдердин, телесериалдардын, аниме ж. б.) чыгармаларынын, комикстердин (анын ичинде манги), ошондой эле компьютердик оюндардын ж. б. жүйөлөрү боюнча үйрөнчүк дилбаянды билдирген жаргонизм с.Тойгоналиеванын айтымында, шырдак жасоодо эң биринчи кийизди жакшы боеп, сапаттуу жасоо керек. Fic — writer [fɪk ' ratər]), - эреже катары, оригиналдуу чыгармалардын күйөрмандары болуп саналат. Адатта Дина эмес негизделген (башка күйөрмандары окуу үчүн) түзүлгөн.

Түшүнүгүн англис тилинен которушкан. fan fiction [ˈfænˈfɪfɪkɪ (ə)n] — фан-адабият, фан-проза. Ошондой эле жаргонизмы "фэн фикш(э)н", "фэн-фикш(э)н", "фанфикшн", "фэнфик", "ФФ" же жөн эле "фик"кездешет.

Макалалар "Крессиддердин керээзин" ("The Testament of Cresseid") Роберт Генристин алгачкы формасы катары кароого болот. Тарыхы "Троил жана Крессида" (Troilus and Criseyde) поэмасы негизделген жана күйөрмандар сыяктуу эле, оригиналдуу иш боюнча брюшти толтуруу үчүн түзүлгөн. Крессиданын өлүмү менен кайгылуу акыры Генрисон бир нече ирет кирген, анткени анын кайгылуу тагдыры Чосердин нускасында айтылган эмес.

Чыгармачылыкты көчүрмөлөө жөнүндө анча өнүккөн, өнүккөн мыйзамдар менен романдын Сэмюэл Ричардсондун "Памела, же сыйлык алган жакшы иштери" аттуу таанымалдыгы өсүп келе жаткан сиквеловалардын[9] жарыялоосуна алып келген. Эле динчилдер сыяктуу эле, бул сиквела романындагы иш убактысынан кийин окуялар жөнүндө сөз, Өмүр тарыхын толуктады.

Шарлотта жана анын эжелери Артур Уэллсли деген анын биринчи Герцог Вэллингтондун жана анын эки уулу, Артур менен Чарлз аттуу фантастикалык жоруктарын толук баяндаган көптөгөн окуяларды жазышкан. Кийинки окуялар анын уулуна Артурага топтолуп, ал дээрлик супергерикалык фигура болуп, Кулпортуу герцогунун калетсиздигине кошулат. Бронттун жаштык чыгармалары "чыныгы адамдар жөнүндө фанфикалар"алгачкы үлгүсү болуп саналат[10].

Уильям Теккерей 1849-жылы Скотт Вальтердин Вальтерин "Айвенго" тамашалап бүтүргөнүн билдирген "Ребекка менен ровен" ("Рождество окуялары" циклынан) жомокту жарыялаган. Анан тарыхый чындыгында эч кандай жагдайда чогуу болушу мүмкүн эмес рацарь Айвенго жана еврей Ребекка "оңдогон" автору. Чыгарма, ошондой эле ошол убактагы романтикалык адабиятка каршы кескин багыт алган[11]. Жюль Верн жакшы көргөн чыгармаларынын сюжетин улантып келген бир нече романдарды — "эки жыл каникул" жана "муз сфинкс"деп жазган.

XX кылымдын жыйынында, дүйнө, Льюис Кэрролл "керемет өлкөдө Элис" чыгармасына жаңы жагынан карап: анын негизинде Фрэнсис Элиза Ходжсон Бернетт жана Эдит Несбит пародиялар тарабынан түзүлгөн. Артур Конан Дойл күйөрмандары үчүн "Шерлок Холмстун укмуштуу окуялары"деген бир нече версиялары жазылган.

1965 жылдын башталышына чейин "Fan fiction" деген сөз айкашы кесипкөй жазуучулар тарабынан түзүлгөн жалпы кабыл алынган көркөм адабияттан айырмаланган тармак катары өз алдынча чыгарманы (Ышкыбоздук, бирок илимий-фантастикалык журналда аткарылган жана илимий-фантастикалык журналда жарыяланган) белгилөө үчүн илимий фантазиканы фэндомада колдонулуп келген.

Ошондой болсо да, азыркы фанфика түшүнүгү — күйөрмандары үчүн өзүнүн фантазияларын интерпретациялоо аркылуу кайсы бир фэндомдун көркөм ишке ашыруулары катары-популярлаштырылган жана 1960 — жылдары жарыяланган ал боюнча фэндомдун жана илимий-фантастикалык журналдардын жардамы менен так аныктама алынган. Биринчи илимий-фантастикалык журнал "Spockanalia" (1967-жыл) курамында фанфик бар. Көптөгөн күйөрмандар бул үлгү [прим. 1]. Мындай илимий-фантастикалык журналдар бир басма, мимеографтар менен чыгарылган жана башка күйөрмандардын ортосунда почта аркылуу таратылган же кеткен чыгымдарды гана жаба турган болор-болбос баада илимий-фантастикалык тематика боюнча съезддерге сатылган. Фандомунун башка жактарынан айырмаланып, кыздар фанфикдердин авторлорунун арасында басымдуулук кылат: 1970 — жылы "Звездному жолу" боюнча жазылган фанфиков 83% учурда авторлор тарабынан кыздар, ал эми 1973-жылы 90 %[прим. 2]. Бир окумуштуу фанфиктер "кадимки киноиндустриянын чегинен чыккан көркөм баяндарда аялдардын дээрлик басымдуу бөлүгүнүн керектөөлөрүн канааттандыруу үчүн арналган"[прим. 3].

Бул англис тилинде субмаданият тартылган сүрөттөр[12] гана кээ бир мисалдар. Чындыгында ар бир автор түзө алат өзүнүн тиби фанфика, ошондуктан, сорттор ушунчалык көп, алар эч качан тизмеси.

Мамилелердин мүнөзү боюнча "Domestic Discipline" - дене жаза катышкан: адатта, жыныстык өнөктөштөрдүн бири туура эмес иш-аракеттер үчүн бирин сабап кирди. "Alternate Pairing "("Shipping") — оригиналдуу чыгармаларынын канондору боюнча бири-бирине суктануу сезимин сезбей турган жуптардын романтикалык же сексуалдык мамилесинин сүрөттөмөсү. "Слэш" (англ. Slash) - адамдардын ортосундагы мамилелер менен "Alternate Pairing" түрү. "Curtain Story", эреже катары," Slash " өзүн жупта үйүндөгүлөрүнө ашыра мактап, мисалы, дүкөнгө жумшак эмерек сатып алууга жөнөйт. "Femslash "("femmeslash"," Fem"," Saffic") — аялдардын мүнөздөгү ортосунда романтикалык же сексуалдык мамилелердин сүрөттөлүшү. "Fluff" — бул тамгалардын ортосундагы жылуу, эч нерсе жашабаган мамилелер болуп саналат. "Het "("Heterosexual"," Shipping") — ачык эротикага чейин кабыл алынбаган ар кандай жыныстагы адамдардын ортосундагы романтикалык же сексуалдык мамилелерге көңүл буруу. "Smarm", - бир мүнөзү түшүнүү, сөз же ишти, ал үчүн абдан маанилүү кандай гана Достук (романтикалык же жыныстык мамиледе айтылбайт жок) берет башка мүнөзү менен. "Gen" (англ. general audience) - сүйүү сызык жок же аз. "UST" (англ. Unresolved Sexual tension)-баатырлар бири-бирине, бирок кандайдыр бир себептерден улам жыныстык байланышка же ачык романтикалык өз ара кирүүгө эмес, дуушар болушат. "Lemon" — ачык сексуалдык мүнөздөгү окуяларды камтыйт. "Lime" — цензура өткөн жана порнографиялык мүнөзгө караганда эротикалык көрүнүштөр дагы" Lemon". "PWP" (англ. Porn without Plot" порнография "кинотасмасы жок" же Plot, what Plot? "сюжет?! кайсы сюжет?..")- төшөлгөн сахналардын айланасында курулай минималдуу сюжет менен ойнобогон порнография. "Vanilla" - BDSM жок (садомазохисттик мотивдери) сексуалдык мамилелер. "Grapefruit" - зордук-зомбулук же жыныстык катнашка мажбурлоо бар. Түзүү ыкмасы менен "Сrossover" - бир нече фэндомов реалии колдонулган фанфик. "Filk" - ыр түрүндө дуу. "POV" (англ. Point of view) - баатырлардын биринин биринчи жакындагы окуя. "Profic" -башка бирөө тарабынан түзүлгөн дүйнөдө ар түрдүү жазуучулар баатырлардын жоруктарын баяндоо кесипкөй көркөм чыгарма. "Profic" пайда алуу максатында жазылган, китеп дүкөндөрүндө сатылат жана күйөрманы карама-каршы. Мисал катары келтирүү болот китеп серияларын аалам боюнча "Dragonlance", "Star Wars", "Warhammer" же башка коммерциялык жактан ийгиликтүү аалам, анын авторлору франчайзингден мүмкүндүк берет. "Round Robin" — авторлордун тобу тарабынан түзүлгөн фанфик, кезеги менен алардын ар бири өз кесиндисин жазат. Эреже катары, алар бөлүктөрүндө ортосундагы кескин өтүү жана стилин карама-каршы келет. "RPF" (англ. real person fiction) - бул чыгармалардын каармандары реалдуу бар адамдар, адатта, атактуу болуп саналат. "RPS" (англ. real person slash) - алардын гомосексуализм тууралуу ачык билдирген эмес, чыныгы адамдардын ортосундагы гомосексуалдык мамиле сүрөттөйт. "Self — insert" ("Author Character") - автор тигил же бул жол менен өзүнүн фанфигинин контекстине "кирип" чыккан учурларды аташат. "Song-fic" — ыр көп колдонулган фанфик. "TWT" — фанфикте иш-аракеттердин убактылуу ырааттуулугу бузулган. Ылайык оригиналдуу "AU" (англ. Alternative Universal) - түп-тамыры менен маанилүү айырмачылыктар жана карама-каршылыктар бар. "NO-AU" — эмес, оригиналдуу дүйнө менен айырмачылыктар, же карама-каршы келет, же анча маанилүү эмес. "Original Fanfiction" - кээде таптакыр кыялдагы эч кандай таасир этпейт же өтө кичи жана кыйыр кесепети кандай байланышы бар үйрөнчүк чыгармачылыктарды деп аталат. "Uber Fanfiction "" Uberfiction " — "Original Fanfiction" жакын фанфиктин бир түрү, бирок оригинал менен чоң байланышы бар. Мисалы, пейрайтер, бирок ысымдары жана достук мамилелердин тышкары, анын сүйлөшкөн кызы Габриэль менен бөлүшүп жатат, ал эми, машине менен калган баары — толугу менен ойдон чыгарылган канондорго эч кандай тиешеси жок. "OOC" (англ. Out Of Character) - оригиналдуу чыгармалардын каармандарынын мүнөзү менен өзгөчө айырмачылыктар жана карама-каршылыктар бар. "OC" (англ. Original Character) - фаталар бири да кирген эмес, уникалдуу мүнөздөгү образын жаратат бир күйөрман. Эреже катары, бул каармандар чейин орто Китепте каармандар жана көп учурда тоскоолдуктарды жоюу үчүн жардам берүү менен, алар менен өз ара. Уникалдуу каармандар табышмактуу жана күтүлбөгөндүк менен мүнөздөлөт, бул учурда "Мэри Сью"бейнеси окшош эмес. "OFC" (англ. Original Female Character) - желек аял мүнөзүн уникалдуу образын жараткан дуу. "OMC" (англ. Original Male Character) - пелондук эркек мүнөздөгү уникалдуу образын жараткан күйөрман. "Мэри Сью" (англ. Mary Sue), кээде "Мариям" же "Машка" — мүнөзү, жалпы пикирге ылайык, же жазуучунун өзү же жазуучу кандай болушу керек (адатта, мүнөздүү боло турган көрүнүш) болуп саналат. Мэри Сью, адатта, укмуштай кооз жана акылдуу. Эреже катары, алардын өңү-башы менен чачы абдан сейрек болот, татаал мукам атын, обону дүркүрөткөн жана табияттан тышкаркы жөндөмдүүлүктөрдү билдирет. Адатта, алар пайда болот, канондук каармандар менен төшөккө барып, башка бардык каармандарын тутуп, андан кийин дүйнөнү сактап калат. Дүйнө куткарылгандан кийин алар ата-энесинен алыстап кетишет, же болбосо баатырдык өлүшөт. Мэри Сью бир кароосуз аныктоо болуп саналат. "Марти Стью", ал болсо" Марти Стю " (англ. Marty Stu) же "Морис Стю" (англ. Maurice Stu) (мүмкүн болгон бардык эркектердин аттары: Герти, Мэтти, фамилиялар — Сью жана Стю вариациялары, кээде Меристердин пренебрежный варианты жолукканда) — Эркектердин ию Сью Мэри. Героин таасирленткидей кийин пайда болот. Сьюдын орточо Мэри бир нече жолу жолуккан. Италиялык[мордохаре жана монтсейроз тилинде [Бавария / Бавария Жериндеги] шаар. . Сюжет боюнча "Angst" табияттагы катуу окуялар, бирок табияттагы рухий азапка толгон кыйынчылыктар, фанфикада өзүнүн көңүлү чөгүп, жүрөгүндөгү ниеттери жана драмалык окуялары жазылган.[булагы 1261 күнү көрсөтүлгөн эмес] "Dark"," Darkfic " — "караңгы тараптан" позициясынан жазылган аңгеме: баяндоо борборуна баштапкы чыгарманын антагонисттеринин бирөөсү коюлат.[булагы 1261 күнү көрсөтүлгөн эмес] "Deathfic", — бир же бир нече баатыр каза болгон бир күйөрман. "Established Relationship" — каармандардын ортосунда түзүлгөн мамиле баяндайт. "Hurt/Comfort" — бир мүнөздөгү же башка азап, бир күйөрман, жана башка ага жардам берүү үчүн келет. "Continuation" - оригиналдуу чыгарманын уландысы. Өлчөмү менен "Ficlet" — кыска, кенен күйөрманы. "Drabble" - үзүндүлөр. Көпчүлүк учурда жөн гана сценаны, зарисовка, түшүндүрмө персонажа. Кээде бул эки коркунуч жана/же күтүлбөгөн дүйнөнүн акыры бар кыска (жүз сөздөр) жолу билдирет. "Vignette" — бир гана ой камтылган абдан кыска тарых (сезимдерди баяндап жазуу, ички монолог, аз окуя).