Чырчык (шаар)

Чырчык
Өлкө	Өзбекстан
Облус	Ташкент облусу
Координаттар	41°28′ с. ш. 69°35′ в. д.HGЯO
	Тарыхы жана Географиясы
Негизделген күнү	1934-жыл 1-май
Аянты	34 км²
Борборунун бийиктиги	582 м
Убакыт аралыгы	UTC+05:00
	Калкы
Расмий тили	өзбек тили
Калкы	172 917 адам
Жыштыгы	4940 адам/км²
Улуттук курамы	өзбектер, казактар, кыргыздар, тажиктер
Диний курамы	мусулмандар
Этнохороним	чирчиктик, чирчиктиктер
	Сандык идентификаторлор
Телефон коду	998 7071
Почта индекси	702100 (эски), 2005-жылдан тартып 111700

Чырчык (өзб. Chirchiq / Чирчиқ) — Өзбекстан Республикасынын Ташкент облусундагы шаар^[1].

Этимология

Шаар өз аталышын, Чырчык дарыясынын аталышынан алган.

Тарых

Чырчык шаарынын тарыхы 1932-жылдын 28-апрелинде КСРБнин Эмгек жана коргоо кеңеши электрохимкомбинаттын (азыркы учурды бул комбинат «MAXAM-CHIRCHIQ» деп аталат^[2]) жана Чырчык-Бозсуу ГЭСтер каскадын куруу туралуу токтомун бекиткен учурдан башталат.

1934-жылы 27-апрелде Өзбек КСРинин Борбордук аткаруу комитеттинин Президиумунун токтому менен Чырчык шаардык кеңеши түзүлүп, 1934-жылдын 1-майында шаарды түптөө аземи болгон. Шаардын расмий түптөлгөн күнү деп 1935-жылдын 1-майы саналат^[3].

География

Шаар Өзбекстандын түндүгүндө, Ташкент облусунун ири Чырчык дарыясынын өрөөнүндө жайгашкан. Дарыянын өрөөнү тектоникалык кыймылдардан келип чыккан жана Каржантау жана Чаткал тоо кыркаларынын ортосунда жайгашкан.

Калк

2024-жылдын 1-январына карата алынган маалыматтарга ылайык шаардын калкыны саны 172 917 адамды түзгөн^[4]. Шаарда негизинен өзбектер жашайт. Ошондой эле казактар, кыргыздар, тажиктер, орустар, украиндер, армяндар, татарлар, корейлер, еврейлер жана башка улуттар дагы бар.

Жыл	1939	1977	1991	1999	2010	2014	2022	2024
Калкы, миң адам	15^[5]	131^[5]	158^[6]	146,4	143,6	149,4	164,8	172,9^[4]

Транспорт

Шаарды негизги коомдук транспорту болуп маршруттук таксилер жана Isuzu NP37 маркасында автобустар саналат, алар 20 жакын шаардык каттамдарда иштешет.

Ташкен, Газалкент, Чарвак, Жаңы-Базар жана башка шаарлар менен байланыштырган шаарлар аралык автобус каттамдары дагы бар.

Чырчык аркылуу Ташкен-Кожокен темир жолунун линиясы өтөт. Шаардын өзүндө 3 темир жол станциясы («Боз-Суу», «Чырчык» жана «Аранчы») жана «Максам-Чырчык», «Чирчик Трансформатор заводу» ишканалары өндүргөн продукциларды башка аймактарга ташуу үчүн колдонулган 2 токтоо пункту бар.