Чусовитина Оксана Александровна

	Чусовитина Оксана Александровна
	өзб. Oksana Aleksandrovna Chusovitina
Жеке маалыматы
Жынысы	аял
Нукура ысымы	өзб. Oksana Aleksandrovna Chusovitina
Жарандыгы	ССРС → ; Өзбекстан → ; Германия → ; Өзбекстан
Чеберчилиги	artistic gymnastics
Төрөлгөн жери	Букар
Бою	153
Салмагы	44
	Oksana Chusovitina

Чусовитина Оксана Александровна (өзб. Oksana Aleksandrovna Chusovitina) (19-июнь 1975-жыл, Бухара) — карьерасында СССРдин, Өзбекстандын жана Германиянын атынан чыккан гимнаст, командалык эсепте 1992-жылкы Олимпиада чемпиону, дүйнөнүн үч жолку чемпиону, Европа чемпиону, Азия оюндарынын чемпиону^[1]. Гимнастика 8 жайкы Олимпиада оюндарына (1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, 2020) катышкан жалгыз адам. СССРдин эмгек сиңирген спорт чебери (1991)^[2].

Өмүр баяны

Оксана Бухара шаарында туулган. Эл аралык спорттук карьерасын 1991-жылы СССРдин курама командасында баштап, кийин Бириккен команданын жана Өзбекстандын курама командасынын курамында чыккан. Балбан Баходир Курбановго турмушка чыгып, алардын Алишер аттуу уулу туулган. Уулуна дарыгерлер лейкемия диагнозун коюшкан. Өзбекстанда бул ооруну айыктыруу мүмкүн болбогондуктан, үй-бүлө 2002-жылы Германияга көчүп кетүүгө аргасыз болгон, ошондуктан Оксана 2006–2012-жылдары Германиянын курама командасында чыгып, ал эми 2013-жылдан тарта кайрадан Өзбекстандын курамасына кирген. Чусовитинанын жогорку деңгээлдеги спорттук карьерасы 30 жылдан ашык убакытка созулуп келет — бул спорттук гимнастика үчүн узаак мөөнөт. Таянып секирүү боюнча дүйнөлүк чемпионаттардын тогуз жолку байге ээси (1 алтын, 4 күмүш жана 4 коло) — бул спорттук гимнастика тарыхында бир дисциплина боюнча рекорддук көрсөткүч^[3]^[4].

Дүйнөдө биринчи болуп таянып секирүүдө алдыга айланып — 360° бурулуу менен бүгүлүп алдыга сальто жасоону жана алдыга тайланып — 540° бурулуу менен чалкалап алдыга сальто жасоону аткарган. Брустарда секирик жана 360° бурулуу менен артка чоң айлануу элементинин жана экинчи сальтодо 360° бурулуу менен топко жыйылып артка кош сальто жасап түшүүнүн автору. Эркин көнүгүүлөрдө биринчи жолу кезектеги өзүнө таандык элементти — экинчи сальтодо 360° бурулуу менен чалкалап артка кош сальтону көрсөткөн.

2019-жылы 12-октябрда дүйнөлүк чемпионатта Токиодогу 2020-жылкы Олимпиада оюндарына катышууну пландап жатканын билдирген, бул анын карьерасындагы сегизинчи Олимпиада болду^[5]^[6]. 2021-жылы 25-июлда Токио Олимпиадасындагы оюндан кийин карьерасын аяктаганын жарыялаган. 2021-жылдын октябрь айынын башында Оксана 2022-жылы сентябрда Кытайда өтүүчү кезектеги Азия оюндарына даярдана турганын билдирген (кийинчерээк бул оюндар бир жылга жылдырылган). 2022-жылы май айында Париждеги 2024-жылкы Олимпиадага катышууга даярдык көрө баштаганын кабарлаган. 2023-жылы 3-мартта Дохадагы спорттук гимнастика боюнча Дүйнө кубогунун этабында байгелүү орунга ээ болгон. 2023-жылы 28-сентябрда Ханчжоудагы XIX Азия оюндарында таянып секирүүдө 4-орунду ээлеген, бул анын 1994-жылкы Азия оюндарындагы ушул эле дисциплинадагы коло медалынан 29 жыл өткөндөн кийин болгон. 2024-жылы май айында Ташкенттеги Азия чемпионатында машыгуу учурунда жаракат алып, Париждеги 2024-жылкы Олимпиада оюндарына тандалып алуунун акыркы мүмкүнчүлүгүнөн ажыраган. 2024-жылы 13-октябрда 49 жаштагы Оксана Чусовитина Новосибирсктеги олимпиада чемпиону Евгений Подгорныйдын байгесине арналган Бүткүл россиялык мелдештин турнирин утуп, таянып секирүү боюнча мелдеште жеңишке жеткен: ал квалификацияны жана финалды утуп, финалда 13,266 балл алган. Бул анын Ташкенттеги жаракатынан кийинки биринчи мелдеши болгон. Ошол учурда Чусовитина 2028-жылы Лос-Анжелесте өтүүчү Олимпиадага да катышуу ниетин билдирген. 2025-жылы 23-февралда Оксана Чусовитина 49 жашында Германиянын Котбус шаарындагы Дүйнө кубогунун этабында коло медаль уткан. 2025-жылы 19-июнда Оксана Чусовитина 50 жашка толгон, бул күнү ал Ташкенттеги Дүйнөлүк чакырык кубогунун (World Challenge Cup) этабында чыгып, таянып секирүүдө 13,275 балл менен күмүш медалга ээ болуп, 14,450 балл алган 18 жаштагы болгариялык Валентина Георгиевагаутулган.

Жетишкендиктери

Бириккен команданын курамында 1992-жылкы Олимпиаданын командалык эсептеги чемпиону.
2008-жылкы Олимпиаданын таянып секирүү боюнча вице-чемпиону.
Дүйнөнүн үч жолку чемпиону (1991 — командалык эсеп (СССР курамасы) жана эркин көнүгүүлөр, 2003 — таянып секирүү).
Дүйнөлүк чемпионаттардын төрт жолку күмүш байге ээси (1991, 2001, 2005 жана 2011).
Дүйнөлүк чемпионаттардын төрт жолку коло байге ээси (1992, 1993, 2002 жана 2006).
Европа чемпиону 2008 (таянып секирүү).
Европа чемпионатынын күмүш байге ээси (2002).
Европа чемпионатынын үч жолку коло байге ээси (1994, 2007).
Гимнастика тарыхында сегиз Олимпиада оюндарынын катышуучусу катары Гиннестин рекорддор китебине кирген (мында бештен ашык Олимпиадага катышкан жалгыз башка гимнаст болгариялык Йордан Йовчев алты Олимпиадага катышкан).
Спорттук гимнастиканын эл аралык Даңк залына киргизилген тарыхтагы биринчи аракеттеги спортчу.

Спорттогу жетишкендиктери

Жыл	Беттеш	Топ	Многоборье	Таянып секирүү	Брус	Устун	Эркин көнүгүү
1989	Cottbus International		9
1990	Жакшы ниет оюндары
	World Sports Fair
	СССР кубогу
	СССР чемпионаты		6
1991
	Дүйнө чемпионаты
	Chunichi Cup		8
	СССР чемпионаты		4
	Blume Memorial		8
1992	World Stars		15
	Дүйнө чемпионаты						7
	Олимпиада оюндары						7
1993	DTB Cup			4
	Kosice International
	Massilia Gym Cup
	Дүйнө чемпионаты		18		8
1994	Swiss Cup				6		5
	Жакшы ниет оюндары		5	5	5		4
	Азия оюндары		4			4
1995	Cottbus International			5		5	5
	DTB Cup			4		5	4
	Дүйнө чемпионаты		19	6
	Arthur Gander Memorial
	Swiss Cup
1996	American Cup
	International Mixed Pairs
	Cottbus International			4	5	7
	DTB Cup				4	4
	Arthur Gander Memorial
	Swiss Cup
	Олимпиада оюндары		10
1997	American Cup		4
	World Stars						6
	Cottbus International
1998
	Азия оюндары	4		8			6
	Arthur Gander Memorial
2000	DTB Cup			4			4
2000	Олимпиада оюндары		45	25
2001	World Stars
	Дүйнө кубогу (Котбус)						5
	DTB Cup				7	4
	Arthur Gander Memorial
	Жакшы ниет оюндары		4
	Дүйнө чемпионаты		19
2002	American Cup		4
	WOGA Classic
	Дүйнө кубогу (Котбус)				5		6
	Arthur Gander Memorial
	Азия оюндары	5			4
	Дүйнө чемпионаты					8	6
	Дүйнө кубогу (Котбус) Финал				5		4
2003	Дүйнө кубогу (Котбус)				4	4	5
	DTB Cup					6	6
	Arthur Gander Memorial
	Swiss Cup
	Дүйнө чемпионаты
2004	Дүйнө кубогу (Котбус)						6
2004	Олимпиада оюндары			23
2005	Дүйнө кубогу (Глазго)				7	6
	Дүйнө кубогу (Сан Паулу)				7	5
	Дүйнө чемпионаты
2006	Arthur Gander Memorial
	Дүйнө кубогу (Штутгарт)
	Дүйнө кубогу (Москва)
	Дүйнө кубогу (Гент)				4	5
	Дүйнө кубогу (Котбус)
	Дүйнө чемпионаты		9
	Swiss Cup
2007
	Европа чемпионаты		6				6
	Германия чемпионаты
	Дүйнө чемпионаты			6
	Дүйнө кубогу (Штутгарт)
	Дүйнө кубогу (Москва)
	Дүйнө кубогу (Котбус)
	Swiss Cup
2008
	Европа чемпионаты	7					6
	Германия чемпионаты
	Дүйнө кубогу (Доха)						6
	Дүйнө кубогу (Котбус)
	Олимпиада оюндары		9
2010	Дүйнө кубогу (Котбус)
	Дүйнө кубогу (Москва)
	Европа чемпионаты			12
	SUI-GER-ROU Friendly
	Дүйнө чемпионаты
2011	Дүйнө кубогу (Котбус)
	SUI-GER-ROU Friendly
	Европа чемпионаты
	Дүйнө чемпионаты	6
2012	Чемпионат Германии		16
	Европа чемпионаты	8
	Олимпиада оюндары			5
	Дүйнө кубогу (Штутгарт)
	Toyota International			4		6	4
	GER-GBR-ROU Friendly
2013	Internationaux de France
	Дүйнө кубогу (Ла-Рош-сюр-Йон)
	Дүйнө кубогу (Котбус)
	Gym Festival Trnava
	Дүйнө кубогу (Анадия)
	Дүйнө чемпионаты			5
	Mexican Open
2014
Азия оюндары	5
Joaquin Blume Memorial		5
Mexican Open				8	4	4
2015	Houston National Invitational
	Дүйнө кубогу (Котбус)
	Дүйнө кубогу (Любляна)
	Дүйнө кубогу (Варна)				8	4
	Дүйнө чемпионаты			13
	Toyota International			7	5	6
2016	Houston National Invitational
	WOGA Classic
	World Challenge Cup (Баку)					8
	World Challenge Cup (Котбус)				6	4
	Olympic Test Event		45
	World Challenge Cup (Мерсин)				4
	Олимпиада оюндары			7
	2-чи Бундеслига (3-чи Лига)				5
	Mexican Open
2017	International Gymnix					6
	Дүйнө кубогу (Баку)
	Дүйнө кубогу (Доха)						8
	Islamic Solidarity Games						5
	Szombathely Challenge Cup			6
	Paris Challenge Cup			4
	Дүйнө чемпионаты			5
	2-чи Бундеслига (2-чи Лига)
	Дүйнө кубогу (Котбус)
	Ворониндин кубогу
2018	Houston National Invitational
	Дүйнө кубогу (Баку)
	Дүйнө кубогу (Доха)
	Osijek Challenge Cup
	Азия оюндары
	Paris Challenge Cup
	Дүйнө чемпионаты			4
	Arthur Gander Memorial						8
	Swiss Cup	5
	Дүйнө кубогу (Котбус)			5
2019	Дүйнө кубогу (Мельбурн)					8
	Дүйнө кубогу (Баку)
	Дүйнө кубогу (Доха)			5
	Zhaoqing Challenge Cup
	Korea Cup					4
	Paris Challenge Cup
	Дүйнө чемпионаты			12
2021	Varna Challenge Cup
2021	Дүйнө кубогу (Доха)
Олимпиада оюндары			14

Булактар

↑ kumush medalni qoʻlga kiritdi.
↑ In our Spotlight: Oksana Chusovitina (February 2001). Текшерилген күнү 13 -май (бугу) 2026. Түп булактан архивделген күнү 17 Апрель 2001.
↑ Photo report on the Tashkent Training Center. Official Team UZB Web.
↑ Turner, Amanda. Ageless Chusovitina Turns 33 (19 June 2008). Текшерилген күнү 13 -май (бугу) 2026. Түп булактан архивделген күнү 20 -август (баш оона) 2008.
↑ Ўзбекистон делегациясининг Токио Олимпиадасидаги байроқдори ўзгарди. Текшерилген күнү 2021 йил 23 июль. Түп булактан архивделген күнү 27 -июль (теке) 2021.
↑ 44-year-old gymnast has to wait to see if she qualified for Tokyo Olympics.

Тышкы шилтемелер

[1] umush medalni qoʻlga kiritdi.

[spotlight-2] In our Spotlight: Oksana Chusovitina (February 2001). Текшерилген күнү 13 -май (бугу) 2026. Түп булактан архивделген күнү 17 Апрель 2001.

[uzb-3] Photo report on the Tashkent Training Center. Official Team UZB Web.

[ageless-4] Turner, Amanda. Ageless Chusovitina Turns 33 (19 June 2008). Текшерилген күнү 13 -май (бугу) 2026. Түп булактан архивделген күнү 20 -август (баш оона) 2008.

[5] Ўзбекистон делегациясининг Токио Олимпиадасидаги байроқдори ўзгарди. Текшерилген күнү 2021 йил 23 июль. Түп булактан архивделген күнү 27 -июль (теке) 2021.

[6] 44-year-old gymnast has to wait to see if she qualified for Tokyo Olympics.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]