Ford

Википедия дан

Ford Motor Company, "Ford Motor Company" - америкалык автомобиль өндүрүүчүсү. Бар болгон мезгилдин ичинде өндүрүштүн көлөмү боюнча дүйнөдөгү төртүнчү ири автомобиль өндүрүүчүсү. Компаниянын штаб-квартирасы Мичиган штатынын Детройт шаарынын чет жакасындагы Дирборн шаарында жайгашкан.

2022-жылдагы кирешеси боюнча АКШдагы ири компаниялардын арасында (Fortune 500 тизмеси) Ford Motor 22-орунда, ал эми дүйнөдөгү эң ири компаниялардын арасында (Fortune Global 500 тизмеси) - 53-орун. 2022 Forbes Global 2000 дүйнөдөгү эң ири коомдук компаниялардын тизмесинде Ford Motor 60-орунга ээ болгон.

Тарыхы[оңдоо | булагын оңдоо]

Компания 1903-жылы Детройтто Генри Форд тарабынан негизделген, ал бизнести өнүктүрүү үчүн беш инвестордон 28 000 доллар алгандан кийин аны түзгөн. Компания түзүлгөндөн кийин дароо автомобиль ойлоп табуучу Джордж Селден Форд анын патентин бузуп жатат деп сотко доо арыз менен кайрылган; 1911-жылы сот Селдендин патентин жараксыз деп тапкан. Форддун биринчи унаасы Модель А болгон, анын биринчи жылында 1708 даана чыгарылган. 1904-жылы августта Канадада фабрика ачылса, 1908-жылы Парижде биринчи чет элдик сатуу кеңсеси ачылган. Массалык таанылууга ээ болгон компания чыгарган биринчи модель 1908-1927-жылдары чыгарылган Ford Model T болгон; 1909-жылы гана алардын 10 000 даанасы, ал эми бардык жылдарда — 15 миллион даана чыгарылды.Форд 1913-жылы биринчи жолу ишке киргизилген классикалык авто-конвейерди дуйнеде биринчи болуп колдонуучу катары атактуу болду. Конвейер Ford Model T баасын 1909-жылы 950 доллардан 1926-жылы 290 долларга чейин төмөндөткөн. Биринчи дүйнөлүк согуш учурунда Ford компаниясы автоунааларды гана эмес, учактын кыймылдаткычтарын, танктарды жана ок-дарыларды чыгарган. 1918-жылы Генри Форд компаниянын учурдагы иштерин уулу Эдселге өткөрүп берген, бирок ал ага чоң таасирин тийгизген. 1919-жылы компания Делавэрде кайра каттоодон өткөн. 1922-жылы Lincoln Motor Company тарабынан сатылып алынган. 1926-жылы эскирген T Modelинин өндүрүшү А моделинин жаңы версиясы менен алмаштырылган, анын ийгилиги компанияга Улуу Депрессиядан аман өтүүгө жардам берген. 1928-жылы Улуу Британияда, көп өтпөй Германияда филиалы түзүлгөн. 1920-жылдардын аягында СССРдин жетекчилиги компания менен Нижний Новгороддо автомобиль заводун курууга көмөк көрсөтүү боюнча келишим түзгөн. ГАЗ-А жана ГАЗ-АА деген жаңы советтик автомобиль заводунун биринчи машиналары Форд автомобилдеринин лицензиялык көчүрмөлөрү болгон. 1938-жылы Форд Mercury бренди менен унааларды чыгара баштаган, ал арзан Форддор менен кымбат Линкольндордун ортосундагы рынокто орун ээлеген. 1930-жылдардын аягында компания негиздөөчүнүн нацисттик тарапка болгон кайрымдуулугунан улам америкалык аскерлердин ишенимине ээ болгон эмес. 1930-жылдары Форд фашисттик Германиянын аймагында өндүрүштүк ишкана куруп, Вермахттын муктаждыктары үчүн 12 000 чынжырлуу жана 48 000 дөңгөлөктүү машиналарды чыгарган. Ишкананын жетекчиси фашисттик Германиянын жогорку сыйлыгы менен сыйланган. Бирок, Америка Кошмо Штаттарынын Экинчи Дүйнөлүк Согушка кириши менен компания америкалык аскерлер үчүн армиялык жүк ташуучу унааларды жана джиптерди чыгара баштады (мындан ары өзүнүн дизайны жок - Ford GPW Willys MBнын ылайыкташтырылган версиясы болгон) жана АКШнын танк куруу программасында субподрядчы. Кошумчалай кетсек, 1940-жылы компания Willow Run авиазаводунун курулушун баштаган, ал ошол убакта дүйнөдөгү эң чоң болгон, анын конвейеринин узундугу 5 км болгон жана саатына күнү-түнү учак чогултууга мүмкүндүк берген. негизги продукт оор бомбардировщик B-24 Liberator болгон. 1945-жылдын сентябрында Эдселдин 28 жаштагы уулу Генри Форд II компанияны жетектейт. Финансылык оор абалда компания ага барган. Компанияны калыбына келтирүүгө General Motors компаниясынын жетекчилигинин мурдагы мүчөлөрү да (Эрнест Брич, Льюис Крузо) жана АКШнын Коргоо министрлигинин өкүлдөрү (Роберт Макнамара) катышкан. Компания рынокко Thunderbird (1954), Falcon (1960), Mustang (1964) сыяктуу ийгиликтүү моделдерин киргизген, бирок Эдсел модели да бар болчу, ал тармактын тарыхындагы эң каргашалуу моделдердин бири болуп чыкты. бошотулган эки жыл үчүн (1958-60 жашта) ал 250 миллион доллар зыян алып келген. 1956-жылы компания өз акцияларын биржада жайгаштырууну ишке ашырган, бирок Форддун үй-бүлөсү акциялардын контролдук пакетин сактап калган. 1970-жылдары компания япониялык өндүрүүчүлөргө АКШ рыногунда ордун жогото баштаган жана Форд 1980-жылды 1,54 миллиард доллар таза жоготуу менен аяктаган. 1980-жылдардын башында бир нече заводдор жабылып, 100 000ден ашык жумушчу кыскартылган, ошол эле учурда компания 1979-жылы 25 пайыз акциясы сатылып алынган жапониялык Mazda менен, ошондой эле кореялык Kia менен тыгыз байланышта болгон. Motors, Мексикада унаа өндүрүшү кеңейтилген. 1985-жылы 3 миллиард долларлык Ford Taurus чыгарылган жана абдан ийгиликтүү болгон. Жыйынтыктап айтканда, бул чаралар 1986-жылы 1920-жылдардан бери биринчи жолу киреше жагынан General Motorsту айланып өтүүгө мүмкүндүк берди. 1980-жылдардын экинчи жарымында бир нече каржы компаниялары сатылып алынган, алардан АКШнын эң ири банктары менен салыштырууга боло турган финансылык бөлүм түзүлгөн. 1989-жылы британиялык Jaguar Cars Ltd. компаниясы 2,5 миллиард долларга, 1993-жылы Астон Мартинди сатып алышкан. Кийинки сатып алуулар Hertz Corporation (1994, унааны ижарага алуу, 2005-жылы сатылган), 1999-жылы Volvo Cars компаниясынын автомобиль бөлүмү 6,45 миллиард долларга жана 2000-жылы Land Rover SUV бренди 2,7 миллиард долларга сатылган. 2000-жылы компания 300 000ден ашык Explorer, Mercury Mountaineer жана Ranger үлгүлөрүн дөңгөлөктөрү бузулгандыктан кайра чакыртып алууга аргасыз болгон. 2000-жылдардын ортосунда, дүйнөлүк унаа рыногундагы катуу атаандаштыктан улам Ford олуттуу каржылык кризисти башынан өткөргөн. 2006-жылы Алан Мулалли компаниянын президенти болуп, ийгиликтүү реструктуризацияны жетектеп, жаңы One Ford стратегиясын ишке киргизди, анда Форд акырындык менен бардык рыноктор үчүн жалпы глобалдык унааларды чыгарып, компанияны кирешелүүлүккө кайтарат. 2007-жылы Астон Мартин инвесторлордун консорциумуна 925 миллион долларга сатылган. Кийинки жылы Jaguar жана Land Rover Индиянын Tata Motors компаниясына 2,3 миллиард долларга сатылган. 2010-жылдын 29-мартында кытайлык Zhejiang Geely компаниясы Volvo Cars компаниясын 1,8 миллиард долларга сатып алуу келишимине жетишкенин жарыялаган. 2015-жылы Mazda Motor Corporation компаниясынын үлүшү сатылган. 2019-жылдын апрель айында концерн америкалык стартапка 500 миллион долларга жакын инвестиция салган электр пикаптарын жана жол тандабастарын чыгарган америкалык Rivian Automotive компаниясы менен келишим түзгөн.

2019-жылы Ford Volkswagen менен өнөктөштүк кылып, глобалдык альянсты түзүүгө киришти, анын ичинде Argo AI автопилоттук стартапына инвестициялоо кирет. Жалпы инвестициянын көлөмү 2,6 миллиард долларды түздү.

Ээлери жана башкаруу[оңдоо | булагын оңдоо]

Уильям Клэй Форд кенже, 2015-ж

Ford Motor Company 100 жылдан ашык убакыттан бери Форддордун үй-бүлөсү тарабынан көзөмөлдөнүп, аны дүйнөдөгү эң ири үй-бүлөлүк компаниялардын бирине айланды. Ошол эле учурда, Ford Motor Company Нью-Йорк биржасында катталган ачык компания болуп саналат. 2010-жылдын октябрына карата Форддун үй-бүлөсү Форддун добуш берүүчү акцияларынын 40% ээлик кылган, калганы эркин калкып жүрчү.

2022-жылга карата акциялардын 52,44% институционалдык инвесторлорго таандык болгон, алардын эң ирилери: The Vanguard Group, BlackRock, State Street Corporation, Newport Trust[en], Geode Capital Management[en], Bank of America, Goldman Sachs, Morgan Стэнли, Түндүк Траст ·        2019-жылдын апрель айында концерн америкалык стартапка 500 миллион долларга жакын инвестиция салган электр пикаптарын жана жол тандабастарын чыгарган америкалык Rivian Automotive компаниясы менен келишим түзгөн. ·        2019-жылы Ford Volkswagen менен өнөктөштүк кылып, глобалдык альянсты түзүүгө киришти, анын ичинде Argo AI автопилоттук стартапына инвестициялоо кирет. Жалпы инвестициянын көлөмү 2,6 миллиард долларды түздү.

·        Уильям Клэй Форд кенже. (William Clay Ford, Jr., 1957-жылы 3-майда туулган) - 1999-жылдан директорлор кеңешинин төрагасы, 1988-жылдан башкармалыктын мүчөсү, 1979-жылдан бери компанияда. негиздөөчүнүн чөбөрөсү.

·        Джеймс Фарли (Джеймс Д. Фарли кичүүсү, 1962-жылы 10-июнда туулган) - 2020-жылдын октябрынан бери президент жана башкы директор, 2007-жылдан бери компанияда; ага чейин ал Лексустун менеджери болгон.

Активдүүлүк[оңдоо | булагын оңдоо]

Thomas Saf-T-Liner Форд B700 шассииндеги кадимки автобус (англ.)

Орусча

Ford Mondeo

Ford Model T Guggenheim Trophy кирүү (1909 сүрөт)

Форд модели А Москвадагы эски машиналар музейинде

Компания Ford жана Lincoln маркалары менен жүргүнчүлөрдү жана коммерциялык унаалардын кеңири спектрин чыгарат. Компания үч географиялык уюмга бөлүнөт: Форд Түндүк Америка, Форд Азия Тынч океан жана Европанын Форд. Буга чейин бул бөлүмдөрдүн ар бири өз линейкасына ээ болгон, бирок 2006-жылы компаниянын башчысы Мулалли "Бир Форд" жаңы стратегиясын жарыялаган, ага ылайык Форд акырындык менен бардык рыноктордо жалпы болгон дүйнөлүк унааларды чыгара башташы керек жана биринчи алардын ичинен Ford Focus III болгон. Форд ишканалары (2010-ж. – 80 гана) АКШ, Россия, Канада, Мексика, Бразилия, Аргентина, Испания, Кытай жана башка өлкөлөрдө жайгашкан.

2021-жылы компания 3,942 миллион унаа сатып (дүйнөлүк рыноктун 5,1% ы) унаа сатуудан 126,2 миллиард доллар киреше алып келген. Эң көп сатуу көлөмү төмөнкү өлкөлөрдө болгон: АКШ (1,716 млн), Кытай (649 миң), Канада (233 миң), Улуу Британия (227 миң), Германия (152 миң), Түркия (72 миң), Австралия (70 миң). миң), Мексика (40 миң), Индия (34 миң), Бразилия (27 миң), Аргентина (26 миң), Россия (22 миң).


2021-жылга карата иштөөнүн негизги аймактары:

·        Түндүк Америка - 2,006 миллион унаа сатылган, рыноктун 12% үлүшү, кирешеси 87,8 миллиард доллар.

·        Түштүк Америка - 81 000 унаа сатылган, рыноктун 2,6% үлүшү, кирешеси 2,4 миллиард доллар.

·        Европа - 891 000 унаа сатылган, рыноктун 6,4% үлүшү, кирешеси 24,5 миллиард доллар.

·        Кытай (анын ичинде Тайвань) - 649 000 унаа сатылган, рыноктун 2,4% үлүшү, 2,5 миллиард доллар кирешеси.

·        Башка базарлар - 315 000 унаа сатылган, кирешеси 9,0 миллиард доллар.

Форд Кредиттин 2021-жылдагы каржы бөлүмү 10,1 миллиард доллар кирешеге, 4,5 миллиард доллар таза кирешеге жана 134,4 миллиард долларга ээ болгон. Бөлүм автоунаа сатуучуларга жана сатып алуучуларга насыя берет.