I кылым
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Хронологиялык жадыбал | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
I (биринчи) кылым — 1-жылдын 1-январынан 100-жылдын 31-декабрына чейин созулган I миң жылдыктын биринчи кылымы.
Бул мезгилде Европада, Түндүк Африкада жана Жакынкы Чыгышта Рим империясы үстөмдүк кылган. Рим императору Клавдий 43-жылы Британияны багындыргандан кийинал Рим империясы аймагын өзгөчө кеңейтүүнү уланткан[1].
Өткөн кылымдагы жарандык согуштардын кесепетинен жабыркаган Рим империясында абал Августтун реформаларынан кийин турукташкан. Август тарабынан негизделген Юлий-Клавдий династиясы 68-жылы Нерондун өлүмү менен аяктаган[2].
Юлий-Клавдий династиясы аяктагандан кийин кыска мөөнөттүү жарандык согуш жана туруксуздук мезгили болгон, бирок бул туруксуздук мезгил Флавийлер династиясынын негиздөөчүсү Римдин 9-императору Веспасиан бийликке келгенден кийин аяктаган.
Окуялар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Азия
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Жакынкы Чыгыш
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- Иса пайгамбардын төрөлүшү — христиан дининин башталышы. Иса пайгамбардын жана анын он эки апостолдун жашоосу жана ишмердүүлүгү.
- I кылымдын экинчи жарымы — химьяриттердин менен сабейлердин падышасы болуп Харибавел дайындалышы.
Индия
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- Түштүк Индиядагы Чола падышалыгынын пайда болушу.
- Андхра падышасы Сатакарни I түндүк-батыш Деканды багындырып жана борбор шаарын Пейтанда жайгаштырышы.
Кытай
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- I кылымдын башы — Хундар Кытайга каршы көтөрүлүш чыгрышы жана жеңишке жетиши.
- 48-жыл — Хундардын 8 уруусу Кытай империясынын саясий таасири астында калышы. Хундардын Түштүк жана Түндүк болуп бөлүнүүшү.
- Фуюй мамлекети Чыгыш Манжуриянын дээрлик бардык бөлүгүнө ээлик кылышы.
- 87-93-жж. — кытайлардын, сяньбийлердинжана динлиндер коалициясы Түндүк Хуннуларды Волга тарапка көчүүгө мажбур кылышы.
- Фунань мамлекетинин (Камбожа) пайда болушу. Негиздөөчүсү — жергиликтүү башкаруучу айымга үйлөнгөн индиялык князь Каундинья деп эсептелет.
- Түштүк Вьетнамда Тьямпа (Чампа) мамлекетинин пайда болушу.
- Бирмада Шрикшетра, Аракан, мондор мамлекеттеринин пайда болушу.
Колдонулган адабияттар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- The Mammoth Book of Roman Whodunnits. Edited and had non-fictional passages written by Michael Ashley, Introduction by Steven Saylor. New York: Carroll & Graf Publishers. 2003. p. 198. ISBN 0-7867-1241-4. OCLC 53474742.
Булактар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Тышкы шилтемелер
[түзөтүү | булагын түзөтүү]| Бул бүтүрүлбөгөн, Макаланын даярдамы макала. Сиз, муну оңдоп жана толуктап Уикипедияга долбоорго жардам бере аласыз. |