V кылым

	1- миң жылдык
	III кылым — IV кылым — V кылым — VI кылым — VII кылым
	Хронологиялык жадыбал

V (бешинчи) кылым — 401-жылдын 1-январынан 500-жылдын 31-декабрына чейин созулган I миң жылдыктын бешинчи кылымы.

Батыш Рим империясын саясий жактан алсыз императорлор башкарып, чыныгы саясий күч бара-бара аскер башчыларынын колуна топтолгон. Империя ичиндеги туруксуздуктун натыйжасында 410-жылы вестготтордун армиясы Римге жетип, шаарды талкалап-тоноп кетүүгө мүмкүнчүлүк берген. Кийинки он жылдыктарда Рим бир аз калыбына келген. Батыш Рим империясынын Африкадагы өтө маанилүү провинциянын борбору болгон Карфагенди вандалдар басып алгандан кийин, империянын экономикасына, саясий туруктулугуна дагы бир олуттуу сокку болгон. Африкадагы алдырган провинциясын кайрадан көзөмөлгө алуу аракеттери Аттилла баштаган хундардын басып кириши менен токтоп калган^[1]^[2]^[3]^[4]. Аттилла жеңилгенден кийин Чыгыш жана Батыш империялары вандалдар көзөмөлдөп турган Түндүк Африкага каршы акыркы чабуул үчүн күчтөрүн бириктирген, бирок бул жортуул чоң жоготуулара менен ийгилик аяктаган. Батыш Рим империясынын бийлиги 476-жылы расмий түрдө кулаган.

Кытайда Он алты падышалыктын доору уланган^[5]. Бул мезгил согушуп жаткан этникалык топтор башкарган кичинекей суб-падышалыктардын түзүлүп жана кулап турушу менен мүнөздөлөт. Мурдагы Цинь династиясынын кулашынан кийин, 439-жылы Түндүк Вэй Кытайдын түндүгүн кайрадан бириктирген. Ошол эле учурда, Чыгыш Цзинь династиясында Цзинь мамлекетинин акыркы императору хундардын императору Лю Юйдун кысымы менен 420-жылы тагынан баш тарткан^[6]. Бул окуялар Сун династиясынын түптөлүшүнө алып келип, Түндүк жана Түштүк династияларынын доорунун башталышы болуп калган.

Белгилүү инсандар

Аларих I — вестготтордун башчысы жана биринчи падышасы.
Анастасий I Дикор — Византия императору.
Анастасий II — Рим папасы.
Аттила — хундардын башчысы.
Аэций Флавий — Батыш Рим империясынын аскер башчысы.
Вардан Мамиконян — армяндардын улуттук баатыр, аскер башчы, князь.
Месроп Маштоц — армян окумуштуусу, тилчиси, теологу.
Святой Патрик — христиандардын касиеттүү ыйык адамы.
Теодорих Великий — остготтордун падышасы.
Хлодвиг I — франктардын падышасы.
Чандрагупта II — Индиянын Гупта династиясынан чыккан императору.

Булактар

Тышкы шилтемелер

Бул бүтүрүлбөгөн, Макаланын даярдамы макала. Сиз, муну оңдоп жана толуктап Уикипедияга долбоорго жардам бере аласыз.

[1] Кириллица. Как Аттила разрушил Европу

[2] Культурология. Как предводитель гуннов Аттила завоевал Европу и заставил Римскую империю «платить за мир»

[3] Интернет библиотека. Империя Аттилы

[4] Historical Encyclopedia. Attila — King of the Huns

[5] The History Files. Eastern Jin /Tsin Dynasty (Sixteen Kingdoms China)

[6] The History Files. (Liu) Song / Sung (Anterior) Dynasty (Sixteen Kingdoms China)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]