XI кылым

	2- миң жылдык
	IX кылым — X кылым — XI кылым — XII кылым — XIII кылым
	Хронологиялык жадыбал

XI (он биринчи) кылым — 1001-жылдын 1-январынан 1100-жылдын 31-декабрына чейин созулган II миң жылдыктын биринчи кылымы.

Негизги окуялар

Биринчи Болгар падышалыгы Византия тарабынан басып алынган (968—1018).
Венгрия падышалыгы (1001—1918).
Ляо (Кытай) династиясы Сун империясын салык төлөөгө мажбурлаган (1004, Чаньюан келишими).
Византия-Грузия согушу (1014—1023).
Орустардын Византияга каршы жортуулдары (1024; 1043).
Польша падышалыгы (1025—1569).
Кордова халифаты (929—1031) бир нече эмирликтерге бөлүнүп кеткен. Альморавиддердин бийлиги (болжол менен 1040—1147).
Улуу Санчо III өлүмүнөн кийин Кастилия жана Арагон өз алдынча падышалыктар болуп калышкан (1035).
Улуу Селжук империясы (1037—1194). Данданакан салгылашуусу (1040). Багдаддын сельжуктар тарабынан басып алынышы (1055).
Караханид мамлекети Батыш жана Чыгыш хандыктарына бөлүнгөн (1040).
Паган падышалыгы (1044—1287). Татон жана Мон падышалыктарын басып алуу (1057).
Жапонияда Хэйан доору (794—1185). Дзэнкунэн согушу (1051—1063). Госаннэн согушу (1083—1089).
Нормандиялыктардын Түштүк Италияны басып алышы. Чивитате салгылашуусу (1053), Лео IX папасы туткунга түшүрүлгөн.
Христиан чиркөөсүнүн бөлүнүшү (1054)^[1]^[2].
Атапуэрка салгылашуусу (1054). Улуу Фердинанд I бүткүл Испаниянын императору деп жарыяланган (1056).
Византия императору Михаил VI Стратиотиктин Исаак I Комнин тарабынан тактан түшүрүлүшү (1057).
1059-жылдагы Латеран собору. Папаны кардинал-епископдор гана шайлоо тартиби белгиленген.
Нормандиялыктардын Англияны басып алышы (1066—1072). Гастингс салгылашуусу (1066).
Манцикерт салгылашуусу (1071) — Византия империясынын сельжуктарга каршы салгылашууда оор жеңилиштерге туш болушу.
Инвеститура үчүн күрөш (1075—1122). Римдин талап-тоноого алынышы (1084).
Кония (Рум) султанаты (1077—1307).
Византияда Комниндердин кайра жандануу доору (1081—1185).
Толедо падышалыгы (1085—1833) реконкистанын жүрүшүндө басып алынган. Түштүк Испаниянын мусулман аймактары Юсуф ибн Ташфиндин бийлиги астында бириктирилген.
Англия падышалыгында жерге байланыштуу каттоо жүргүзүлүшү (1086).
Давид IV Куруучунун Грузияда бийлик жүргүзүшү (1089—1125).
Низариттер мамлекети (1090—1256).
Левунион салгылашуусу (1091). Печенег хандыгы талкаланган (860—1091).
Франция падышасы Филипп I эки жолу үйлөнгөнү үчүн диний коомдон чыгарылган (1094).
Биринчи кресттик жортуул (1096—1099). Иерусалимди курчап алуу (1099).
Түндүк Африка, Жакынкы Чыгыш жана Борбордук Азиядагы XI кылымдагы кризис.
Христиан дининин Данияда жеңиши.
Германияда Баден маркграфтыгынын түзүлүшү.
Половец урууларынын Дунай бойлоруна отурукташуусу.
Ченле (Камбожа) Двараватини каратып, өз курамына кошкон.
Чичимек уруулары тольтек цивилизациясын талкалаган^[3]^[4].

Галерея

Кастилиянын падышасыАльфонсо VI
Ыйык Рим империясынын регенти болгон немис ханышасы Агнеса де Пуатье
Византия империясынын падышасы Василий II
Англиянын падышасы Улуу Кнуд
Атланттар – Туладагы толтек жоокерлери сымалындагы колонналар
Кытайдын Ду Фу паркындагы акындардын чоң залындагы Ли Цинчжаонун айкели
Тосканиялык Матильда
Кытай императору Шэнь-цзун (Сун династиясы)
Жэнь-цзун Кытайдын императору (Сун династиясы)
Сэй-Сёнагон жапон жазуучу айымы
Урбан II рим папасынын Римдеги айкели
Личфилд соборунун батышында «Домесдей китебин» кармап турган Уильям жеңип алуучунун айкели
Айя София чиркөөсүндөгү Константин IX Мономахтын, Зоянын падыша айымдын жана Иса пайгамбардын элестири түшүрүлгөн XI кылымга таандык мозаика
Алтын кошулур жасалган XI кылымга таандык тарыхый эстелик. Азыр Луврда сакталууда