XVII кылым

	2- миң жылдык
	XV кылым — XVI кылым — XVII кылым — XVIII кылым — XIX кылым
	Хронологиялык жадыбал

XVII (он жетинчи) кылым — 1601-жылдын 1-январынан 1700-жылдын 31-декабрына чейин созулган II миң жылдыктын жетинчи кылымы.

Негизги окуялар

Нидерланд революциясы (1568—1648). Голландиянын «Алтын доору», Испаниянын «алтын доорунун» аякташы. Морисктердин сүргүнгө айдалышы (1609—1614).
Орусиядагы Смутное время деп аталган мезгил (1598—1613) жана Улуу ачарчылык (1601—1603). Орусия-Польша согушу (1609—1618). Жети боярдын башкаруусу (1610—1613). Экинчи элдик кошуун (1611—1612). Романовдор династиясынын бийлигинин башталышы (1613).
Швециянын Речь Посполитая менен (1600—1611; 1617—1618; 1621—1626; 1626—1629), Россия менен (1610—1617; 1656—1658), Дания менен (1611—1613; 1643—1645; 1657—1658; 1658—1660; 1675—1679) согуштары.
Англиянын (1600), Голландиянын (1602) жана Франциянын (1664) Ост-Индия компанияларынын түзүлүшү^[1]^[2].
Голландия-Португалия согушу (1602—1661).
Түндүк Американын колониялашуусунун башталышы: Англия — Жеймстаун (1607), Франция — Квебек (1608), Голландия — Жаңы Амстердам (1625).
Францияда абсолюттук монархия доорунун башталышы (1614—1789) («Улуу кылым», «Эски тартип»).
Отуз жылдык согуш (1618—1648). Вестфал тынчтыгы (1648).
Англия-Франция согушу (1627—1629). Ла-Рошельдин курчоосу (1627—1628).
Смоленск согушу (1632—1634)^[3].
Калмак (1633), Жуңгар (1635) жана Хошут (1642) хандыктарынын түзүлүшү, алардын аскерий кеңейиши «кичинекей монгол чапкыны» деген ат менен белгилүү.
Франция-Испания согушу (1635—1659).
Португалиянын көз карандысыздык үчүн согушу (1637—1668).
Жапониянын өзүн-өзү обочолонтуу саясатынын башталышы (1641—1853).
Англия революциясы (1642—1651).
Англия, Шотландия жана Ирландия согуштары (1639—1651; «Үч падышалыктын согуштары»).
Кытайдагы Мин династиясынын кулашы (1644).
Манжурлардын Кытайды багындырышы (1644—1683; Цин династиясы) жана деңиз соодасына тыюу салуу (1647).
Фронда (1648—1653) — Людовик XIV жаш кезиндеги Франциядагы жарандык согуш.
Улуу Түрк согушу (1667—1700).
Түркиянын Польша (1620—1621; 1633—1634; 1672—1676; 1683—1699), Венеция (1645—1669; 1684—1699), Австрия (1663—1664), Орусия (1672—1681; 1686—1700) менен согуштары.
Деволюция согушу (1667—1668) — Франциянын Испанияга, Голландияга, Швецияга жана Англияга каршы согушу.
Голландия согушу (1672—1678).
Маратха мамлекети түзүлгөн (1674). Декан согуштары (1681—1707).
Фонтенбло эдикти (1685) — протестанттарды Франциядан качууга мажбурлаган жарлык.
Аугсбург лигасынын согушу (1688—1697).
Биринчи ойрот-манжур согушу (1688/1690—1697). Жыйынтыгында Халха Цин империясына кошулган.
Вена салгылашы (1683).
Пётр I реформалары (1696—1725).

Ойлоп табуулар

Барометр (1644-жылы Торричелли ойлоп тапкан)^[4]^[5].
Жарыктын ылдамдыгы өлчөнгөн (1676).

Галерея

Католик генералы Альбрехт фон Валленштейн (1583–1634), Отуз жылдык согуш учурундагы падышалык армиянын жогорку кол башчысы.
Ян Питерсун Коэн (1587–1629), Батавиянын негиздөөчүсү, Голландиянын Ист-Индия компаниясынын кызматкери болгон жана эки мөөнөт Голландиянын Ист-Индиясынын генерал-губернатору.
Рене Декарт (1596–1650) Швециянын ханышасы Кристина (1626–1689) менен
Кардинал Мазарин (1602–1661), Франциянын Людовик XIII жана Людовик XIV падышаларынын башкы министри
Индия жарым аралынын аймагын 49 жыл башкарган могол императору Аурангзеб (1618–1707).
Чхатрапати Шиважи (1630–1680) Маратха империясынын негиздөөчүсү.
Император Канси (1661–1722) Цин династиясынын эң таасирдүү императорлорунун бири.
Токугава Иэясу Жапониянын акыркы сёгунатынын негиздөөчүсү.