СИ өлчөө системи

Wikipedia дан

Эл аралык бирдиктер системи, СИ (фр. Le Système International d’Unités, SI) - физикалык чоңдуктардын бирдиктер системи, заманбап метрик(өлчөө) системи. Ошондой эле Гаусс бирдиктер системи бар.

Метрдик системага өтүүнүн датасы. СИ системин негизги же бирдиктик катары кабыл албаган (Либерия, Мьянма, США) өлкөлөрү, кара түс менен белгиленген

СИ бирдиктери[оңдоо]

СИ бирдиктеринин аталыштары баш тамга менен жазылып, башка кыскартуулардын айырмаланып СИ бирдиктеринин түшүндүрмөлөрүнөн кийин чекит коюлбайт.

Негизги бирдиктери[оңдоо]

Величина Бирдик
Аталышы Көлөмдүк Наименование Түшүндүрүлүшү
русское французча/англисче кыргызча эл аралыкта
Узундук L метр mètre/metre м m
Масса M килограмм[1] kilogramme/kilogram кг kg
Убакыт T секунда seconde/second с s
Электр тогунун күчү I ампер ampère/ampere А A
Термодинамикалык температура Θ кельвин kelvin К K
Количество вещества N моль mole моль mol
Сила света J кандела candela кд cd

СИ ге кирбеген бирдиктер[оңдоо]

СИ ге кирбеген кээ бир бирдиктерге, Генералдык конференциянын чечими менен жана өлчөм жана салмактары менен «СИ менен кошо колдонууга уруксат берилет».

Бирдик Французча/​англисче аталышы Түшүндүрмөсү СИ бирдиктериндеги чоңдугу
кыргызча эл аралык
минута minute мин min 60 с
саат heure/hour с h 60 мин = 3600 с
суткада jour/day сут d 24 ч = 86 400 с
градус degré/degree ° ° (π/180) рад
бурчтук минута minute (1/60)° = (π/10 800)
бурчтук секунда seconde​/​second (1/60)′ = (π/648 000)
литр litre л l, L 1/1000 м³
тонна tonne т t 1000 кг
непер neper Нп Np көлөмсүз
бел bel Б B көлөмсүз
электронвольт electronvolt эВ eV ≈1,60217733·10−19 Дж
массанын атомдук бирдиги, дальтон unité de masse atomique unifiée, dalton​/​unified atomic mass unit, dalton а. е. м. u, Da ≈1,6605402·10−27 кг
астрономиялык бирдик unité astronomique​/​astronomical unit а. е. ua ≈1,49597870691·1011 м
деңиздик миля mille marin​/​nautical mile миля M[2] 1852 м (туптуура)
узел nœud/knot уз kn[2] 1 морская миля в час = (1852/3600) м/с
ар are а a 10² м²
гектар hectare га ha 104 м²
бар bar бар bar 105 Па
ангстрем ångström Å Å 10−10 м
барн barn б b 10−28 м²

Калып:Өлчөм системдери Калып:СИ бирдиктери

Bold text

  1. По историческим причинам, название «килограмм» уже содержит десятичную приставку «кило», поэтому кратные и дольные единицы образуют, присоединяя стандартные приставки СИ к названию или обозначению единицы измерения «грамм» (которая в системе СИ сама является дольной: 1 г = 10−3 кг).
  2. 2.0 2.1 Түшүндүрмөсү СИнин Брошюрасында берилген, бирок расмийирээк булактар менен кабыл алынган эмес