Заара (сийдик)

Wikipedia дан
Заара бар банка.

Заара (сийдик) — бөйрөктө кандын чыпкаланышынан бөлүнүп чыгуучу зат алмашуу продуктусу.

Заара жолу менен организмден ар түрдүү шлактар, суулар, минерал туздар, уу заттар, органикалык заттар, негизинен мочевина, сийдик кислотасы жана башка бөлүнүп чыгат. 3аарынын курамында 150дөн ашык заттар бар, көпчүлүк туздар эриген түрүндө кездешет. 3аара — ачык саргыч түстөгү, бир аз аммиак жыттанган тунук суюктук. Чоң кишинин бөйрөгү суткасына 1500 млдей 3аара иштеп чыгарат (диурез).

3аарынын көп же аз бөлүнүшү, физика-химиялык касиеттеринин өзгөрүшү кабыл алынган тамак-аштын мүнөзүнө, суюктуктун өлчөмүнө, сырткы чөйрө менен дененин температурасына, ар кандай ооруларга байланыштуу болот. Мисалы, кант оорусунда бир суткада 4—5 лге чейин 3аара бөлүнүп, өңү суу сыяктуу түссүз, ал эми боор же жүрөк ишинин начарлашында, дене шишип, ичке сары суу толуп, 3аара аз бөлүнөт (400—500 мл). Көбүнчө тамакка эт, шорпо, ар кандай буурчакты, жумуртканы пайдаланууда — сийдик кислотасынын туздары, ал эми жалаң сүт жана өсүмдүк азыктары менен тамактанууда фосфат туздары көп пайда болот. Айрым тамак-аш жана дары-дармектер 3ааранын түсүн өзгөртөт, мисалы, кызылча, амидопиринден 3аара кызарат; акрихин менен биомицинден ачык сары түскө келет. Айрым учурда 3ааранын физико-химиялык касиетинин өзгөрүшү организмдеги кандайдыр бир ооруну айгинелейт. Мисалы, боордун иши бузулганда 3аара кочкул сары түстө болот. 3аарада белоктун болушу бөйрөк, табарсыктын сезгенүү ооруларынын, канттын болушу кант диабетинин белгилери болот. Ошондуктан көпчүлүк ооруларды аныктоодо 3аара анализи чоң мааниге ээ. Заара анализи бөйрөк ишинин начарлашын, ошондой эле ар кандай органдын жабыркашынан зат алмашуунун өзгөрүшүн аныктоого мүмкүндүк берет. 3ааранын клиникалык анализи бардык ооруларда жүргүзүлөт жана физикалык касиеттери (түсү, жыты, салыштырма салмагы, нормадагы 3аарага мүнөздүү эмес компоненттер — белок, билирубин, кант, ошондой эле кандын формалуу элементтери — лейкоцит, эритроцит жана башкалардын болушу) изилденет. Клиникалык анализге 100—200 мл 3аара өткөрүлөт. 3аараны анализге чогултардан мурда сырткы жыныс органдарын жууп, таза идишке чогултуп, оозун жакшы бекитүү керек.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]

  • Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8