Облигация
Облигация (лат. obligatio – милдеттенме) – облигация ээсинин аны чыгарган жактан анда каралган мөөнөттө өз наркын же теңдештик мүлкүн ала тургандыгын күбөлөндүрүүчү баалуу кагаз. О. анын ээсине О-нын өз наркына белгиленген пайызын алуу укугун же дагы башка мүлктүк укуктарды берет. О. көрсөтмөлүк же аталмалык, эркин жүгүртүлүүчү же жүгүртүү алкагы чектелген болушу мүмкүн.
Чыгаруу
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Облигациялар мамлекеттик органдар, кредиттик мекемелер, компаниялар жана наднационалдык институттар тарабынан алгачкы рыноктордо чыгарылат.[1][2][3] Облигацияларды чыгарууда эң кеңири тараган ыкма — андеррайтинг.[4] Андеррайтинг учурунда бир же бир нече брокердик фирмалар же банктардан турган синдикат эмитенттен облигациялардын бардык тиражын сатып алып, аларды инвесторлорго кайра сатышат.[5][6][7] Брокердик фирма облигацияларды акыркы инвесторлорго сатуу мүмкүн болбошу коркунучун өзүнө алат. Алгачкы чыгарууны букраннерлер уюштурат; алар облигацияларды жайгаштырып, инвесторлор менен түз байланышты камсыздап, облигация чыгарган тарапка мөөнөттөр жана чыгаруу баасы боюнча консультант катары кызмат кылышат. Букраннер эмиссияга катышкан бардык андеррайтерлердин ичинен жарнама жарыяларында биринчи көрсөтүлөт; бул жарнамалар адатта коомчулукка облигация чыгарылышы жөнүндө кабарлоо үчүн колдонулат. Букраннерлердин андеррайтингге даярдыгы облигациянын чыгаруу шарттары боюнча кандайдыр бир чечим кабыл алынардан мурун талкууланышы керек, анткени облигацияларга болгон суроо-талап чектелиши мүмкүн.
Андан айырмаланып, мамлекеттик облигациялар адатта аукцион аркылуу чыгарылат. Кээ бир учурларда облигацияларды сатып алууга жөнөкөй жарандар да, банктар да талап кыла алышат. Башка учурларда болсо облигацияларды сатып алууга жөн гана маркет-мейкерлер талап кыла алышат. Облигациянын жалпы кирешеси облигациянын шарттарына да, төлөнгөн баага да көз каранды. Купон сыяктуу облигациянын шарттары алдын ала белгиленет, ал эми баа рынок тарабынан аныкталат.[8][9]
Облигациянын чыгаруу баасы адатта анын номиналдык наркынын деңгээлинде коюлат; адатта бул бир облигация үчүн 100 же 1000 АКШ долларын түзөт.[10] Гарантталган эмиссия учурунда андеррайтерлер андеррайтинг үчүн акы алышат.[11] Көп учурда кичине тираждарда колдонулуп, ушул чыгымдардан качууга мүмкүндүк берген альтернатива — облигацияларды жеке жайгаштыруу. Түздөн-түз сатып алуучуларга сатылган облигациялар облигациялар рыногунда соодаланбашы мүмкүн.
Тарыхый жактан караганда, альтернативдүү практика катары насыя алган өкмөт белгилүү бир мөөнөт ичинде, адатта туруктуу баада облигациялар чыгарган, жана конкреттүү күндөгү сатуу көлөмү рыноктук шарттарга жараша болгон. Муну «кошумча чыгаруу» же «облигацияларды кошумча чыгаруу» деп аташкан.
Шилтемелер
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- ↑ International Securities Identification Number. www.isin.net. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
- ↑ Your guide to bond issuance and loan transactions. www.nordea.com. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
- ↑ Main Types Of Bonds Advantages Of Bonds. www.quintet.lu. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
- ↑ Underwriting Explained: Types, Processes, and Benefits. www.investopedia.com. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
- ↑ What is the Role of the Syndicate?. www.debtbook.com. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
- ↑ Series 7 Exam Prep - How to Master Municipal Bond Underwriting. securitiesce.com. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
- ↑ Chapter xii international bond markets. www.bauer.uh.edu. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
- ↑ Securities Valuation. online.jkshahclasses.com. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
- ↑ Everything you need to know about bonds. www.home.saxo. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
- ↑ Securities Bond: Definition, How It Works & Why It Matters. www.insuranceopedia.com. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
- ↑ What is Underwriting Fee?. www.joinarc.com. Текшерилген күнү 18 -июнь (кулжа) 2026.
Колдонулган адабияттар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7