Теңир шакеги

Wikipedia дан

Теңир шакеги - Толкиндин Хоббит китебинде Теңир Шакектин эрте фантазиясынын уландысы башталган, бирок аңгемелер көбөйө баштайт. Анын устүнө ал өзүнүн аңгемелерин ойлонуп Ортожер өлкөсунө Хоббитти киргизген. Толкин аңгемелерин 1937 жана 1949 жылдары жазган. Биринчи башталышында 1954 жана 1955 жылдары 3 бөлүм болуп басылып чыккан,андан бери Теңир Шакек китеби 38 тилге которулган. XX-кылымдын тарыхында бул фэнтези жанры эң маанилүү жана эң популярдуу китептердин бири болгон.

Теңир Шакек дайыма туура эмес трилогияны атайт,анткени китеп 3 бөлүмдөн турат. Толкин өзү Теңир Шакек китебин 6 болүмгө бөлөт. Китеп келишими менен 1-6 бөлүм болуп аталат. Теңир Шакектин тарыхый окуялары 1000-жылдары башталат. Аннатар жана эльфтер сыйкырдуу шакектерди жасайт деп мыйзам чыгарат. Ошентип, Саурон жана эльфтер чогуу 19 сыйкырдуу шакек жазашат.

Ошондой эле эльф өзүндөгү шакектерди Виля, Ненья, Нария деп атайт. Бул 19 шакек, касиеттүү шакектер болот. Бирок Саурон жашыруун, теңир шакекти өз жашоосунан алат. Бул шакекке Саурон өзунүн сыйкырдуу күчүнүн жарымын салган. Аягында эльфтер Аннатар чындыгында,шакек Саурондун жардамчысы экенин түшүнуп, шакектерди катат.

Андан көп өтпөй согуш башталат. Согуш убагында Саурон 16 шакек жазап гномдордун падышасына 7 шакек, жана кишилердин Назгёль падышасына 9 шакек берет. Шакек тагынгандар Саурондун арбак кулдары болот. Гиль-Галау жана Элендиланын башында эльфтер жана Гондор менен Арноранын кишилери менен Сауронго каршы акыркы келишим союзун түзүшөт. Акыркы согуштардын биринде Гиль–Галау менен Элендиланы Саурон өлтүрөт. Элендила дуйнөдөн кайтканда анын уулу Исулдур Саурондун манжасынан шакекти кесип алат. Саурон жеңилет. Согуш бүтөт.

Саурондун сыйкырдуу күчү шакекте болчу. Шакек жоголмойунча Саурон толугу менен дүйнөдөн кайтпайт. Эльфтер Исулдурга шакекти жок кыл деп айтышат, бирок ал бул ишти аткарбайт. Исулдурду орктор (түрү суук жандыктар) басып алганда шакек жоголуп кетет. Исулдур орктордун кол салуусунан качканга аракет кылат, бирок шакекти жоготкондон кийин ал көз жумат. Үчүнчу доордо жашаган Деагол шакекти таап алат, ушул шакек учүн Смеагол деген досу Деаголду өлтурөт. Голлум аты менен белгилүү болгон Смеагол тумандуу тоолордун арасында шакекти 500 жыл сактайт. Хоббитте шакек Бильбо Бегинсинин жерлеринде катылган болот. Ал бул кереги жок шакекти жөн эле өз кожоюнун сыйкырдуу кылат деп ойлойт.

Китеп үчүнчү доордо Ортожердеги Шире шаарында башталат. Хоббит саякатынан 600 жыл өткөндөн кийин Бильбо Бегинс Ширедеги өзүнүн жээни Фродо Бегис менен жашайт. Бильбо дагы узак жашагысы келет. Бильбонун 111чи туулган күнүнөн кийин жана Фродонун 33чү туулган күнүнөн кийин Бильбо Шире шаарынан кетет. Ал үйүн Бэг Эндге, шакегин Фродого калтырып кетет. Фродонун жашоосунда 18 жыл бою эч кандай кызык окуялар болбойт.

3018-жылынын апрель айында Бильбо, Фродо жана алардын досу, көз боочу Гэндальф Серый болуп Бэг Эндге барышат. Ал Фродого бул сыйкырдуу шакек чындыгында Саурондуку экендигин жана өзүнүн мурунку тарыхын айтып берет. Саурон мурдагыданда кубаттуу, күчтүү болуп кайтып келет. Саурон азыркы учурда шакегин издеп жүргөн учуру. Гендальф Фродо менен Шире шаарын калтырып, эльфтердин Ривендель шаарына бүткүл шакекти кабыл алуу керегин айтат. Фродо, Сэм, Гемджи жана Фродонун кулдары болуп Ривенделге жөнөшөт. Гендальф жолдун жарымында эки хоббитти Бри шаарында тосуп алам деп сөз берет. Фродо менен Сэм 3018-жылынын сентябрь айында Шире шаарын калтырууга даярданышат. Фродо өзү менен Саурондун шакекчилерин Мериадок, Брендибак жана Пирегин деген туугандарын өзү менен кошо алып кетет. 4 хоббит чыгыштагы эски Боррод токоюна жөнөшөт. Алар Бриге келишет, бирок Гендальф жок болот. Алар өз жолунда Срайдер аттуу кишини жолуктурушат, анан алар Гендальфтан кат алышат. Катта аларды Срайдер менен барсын деп жазылган болот. Хоббиттер өзүнүн саякатын Бриден Ривендель шаарына чейин улантышат. Аларга тоонун чокусунда шакекчендер кол салышат. Фродо падышанын жардамчы жез кемпиринен,оор жаракат алат. Арагорн Фродонун тирүү калышына жардам берет. Алар өз жолунан Глор Финделдин эльфтерин жолуктурушат. Ривенделге чейин аларга кайрадан орктор кол салышат. Фродо Глор Финделдин атын минип качып кетүүгө мүмкунчүлүк беришет. Андан кийин Фродо менен шакекчендер Брейн суусун кечип өтүшөт,ошого чейин Фродону шакекчендер кубалап барышат. Байкоосуздан суунун ташкыны шакекчендерди белгисиз жакка агызып кетет. Фродо алган жаракатынан эс - учун жоготот.

Фродо Ривендель шаарына барганда ойгонот. Ал достору жана эльфтердин Элронда мырзанын жардамы менен айыгат. Гендальф башка элдин катчысы катары Ривенделге барат. Бильбо кайрадан акыркы жылдарын өткөргөн жерде Фродого жолугат. Эртеси күнү Элрондун Сауронго каршы кеңеши өтөт. Ар бир элдин катчысы Сауронго тиешелүү иштери менен келишет. Элронд катчыларга Саурон менен шакек жөнүндө айтып берет. Башка көп иштерди Исулдурдун уулу Арагорн көрсөтүп жана айтып берет. Көз боочу Саруман өз элин сатып жаман жакка бурулуп кетет. Андан сырткары сыйкырдуу шакекти Саурондон башка эч ким колдонууга мүмкүн болгон эмес. Бул шакек жөн гана сыйкырдуу кылуудан тышкары, өз кожоюнун бузат,ал эми шакек жаман гана нерселерди кыла алат.

Элрондун кеңеши боюнча шакек жоголуш керек, болбосо Саурон өлбөйт деген чечим чыгарышат. Саурондун сыйкырдуу шакегин жоготуунун бир гана жолу бар. Эгерде шакекти өзүнүн жасалган жериндеги Дум вулканына ыргытса Саурон өлөт. Элрондун кеңеши боюнча Фродону шакекти жоготууга жөнөтүш керек деп чечим кабыл алышат. Фродонун жанына 8 жардамчы беришет. Бул 9 киши шакек достугунун кишилери болуп эсептелишет. Фродо менен 4 хоббит Сэм, Мэрри, Пиппин, эльф Легопас, Гамли карлик, Арагорн, Баромир жана Гэндальф болушат. 3019-жылынын башында достор өзүнүн узак саякатын башташат. Бильбо өзүнүн кылычын жана мифрил калканын Фродого берет. Гэндальфты биринчи башчы катары түштүкөгү Холин жерине барышат. Алар Кызыл Мүүз ашууну ашып, тумандуу тоолорго чыгыш тараптан барууга аракеттенишет,бирок кар көп болот. Достор эски Казад – Дум жана Мэри шахтасын арты менен тоого барууну чечишет. Алар жакында Мэри шахтасынан өтүп калган кезде, аларга орктор кол салышат.

Адабият тизмеси[оңдоо]

  • Doughan, David. "J. R. R. Tolkien: A Biographical Sketch". TolkienSociety.org. Retrieved 16 June 2006.

Интернеттеги шилтемелер[оңдоо]

  • Tolkien website of Harper Collins (the British publisher) -