Чакан бизнес

Википедия дан

Чакан бизнес - чарбалык иш-аракеттерине өз алдынча ээлик кылуучу, бирөөнүн көзүн карабастан өндүрүшүн уюштура билген бизнестн бир түрү.

Бул чакан жана орто ишканалардын алкагында уюштурулуп, өндүрүштүн коммерциялык, соода иш-аракеттери менен алек болот. Чакан бизнеске биринчи кезекте: көз карандысыз өз алдынча башкаруу мүмкүнчүлүгү, менчик капиталы, иш-аракеттеринин белгилүү бир жерде жүргүзүлүшү, тармакты бүт алганда өлчөмү салыштырмалуу чоң эмес экендиги (мис., АКШда Чака бизнеске 100 дөн кем эмес, ал эми иштеп чыгаруучу тармактарда 500 дөн төмөн адам иштеген ишканалар таандык) - мына ушул көрсөткүчтөрдүн жок дегенде экөенө жооп берген ишканалар кирет. Чакан бизнести уюштурууда төмөндөгүлөрдү эске алуу өтө керектүү: артыкчылыгына иш-аракеттеринин өз бетинчелиги, жергиликтүү ж.б. шарттарга ылдам ыкташуу жөндөмдүүлүгү, күндөлүк чыгымдарынын салыштырмалуу төмөндүгү, капитал жүгүртүүнүн бир кыйла жогору болушу, кошумча жумушчу орундарын түзүү мүмкүнчүлүгү, тез натыйжалуу (пайда табуу) ж.б. кошууга болот; кемчиликтерине болсо финансылык жактан кездешүүчү кыйынчылыктарды, жекече жоопкерчиликке жана тобокелге барышы, контракт түзүүдө өнөктөрүнүн ишенимсиздиги, ресурстарды камсыз кылууда башка жактарга, фирмаларга жана мамлекеттик башкарууга көз карандылыгы сыяктуулар кирет.

Эл аралык калыптанган бай тажрыйба боюнча бизнес чөйрөсүндө массалык суроо-талапка ылайык бир түрдүү продукцияларды чыгарган ири бирикмелерге, компанияларга багыт алуудан, тескерисинче, жаңы жана келечеги кең, анчалык чоң эмес көлөмдөрдөгү продукцияларды чыгарууга адистешкен чакан фирмаларга багыт алуу туура болуп эсептелет. Ири ишканаларга салыштырмалуу Чакан бизнес тин артыкчылыгы анын атаандаштыкка кыйла жөндөмдүү болушу, эң башкысы өзүлөрүнүн көлөмдөрү чектелген базарлардын (мис., тез жеткирүүнү жана билгичтикте, ыкчам сатууну талап кылуучу гүл базарларындагы иштер) калыптанышы же ал мекеме, ишканага керектөөчүлөрдүн өзүлөрүнүн баруу зарылчылыгынын болушу (чач-тарач, кафе, ресторан ж.б.), товарлардын жаңы түрлөрүн (мис., кийим-кече, бут кийимдер ж.б.) ыкчам чыгарууга өндүрүш процессии кайрадан жаңыча нукка салуу мүмкүнчүлүгү менен тыгыз байланыштуу болот.

Көйгөйлөр[оңдоо | булагын оңдоо]

Чакан ишканалар көбүнчө бизнесинин көлөмүнө байланыштуу ар кандай кыйынчылыктарга туш болушат. Банкроттуктун кеңири таралган себеби – кудуретсиздик жана капиталды тартуудагы кыйынчылыктар. Бул көбүнчө экономикалык шарттардын эмес, начар пландаштыруунун натыйжасы болуп саналат - бул ишкерлер карманышы керек болгон жалпы эреже.[1]

Бизнестин жетиштүү капиталга ээ болушун камсыз кылуудан тышкары, чакан бизнестин ээлери кирешеге (киреше минус чыгашалар) салым кошууга кам көрүшү керек. Америка Кошмо Штаттарында, чакан бизнес ээлери үчүн ири көйгөйлөрдүн бири камсыздандыруу чыгымдары (мисалы, ден соолук жана жоопкерчиликти камсыздандыруу), салыктар болуп саналат.[2]

Киберкылмыштуулук көптөгөн чакан ишканалар үчүн көйгөй бойдон калууда. 2016-жылы киберкылмыштан келтирилген акчалай долларлык зыян АКШда эле 1,33 миллиард доллардан ашкан. 2016-жылы Калифорния гана IC3ке 255 миллион доллардан ашык деп билдирди. Кээ бир кибер чабуулдар маселени чечүү үчүн канча убакыт талап кылынганына жараша өзгөрүшү мүмкүн. Орточо алганда, бизнеске күн сайын кол салуу 69 күнгө чейин созулушу мүмкүн.Чабуул түрлөрүнө вирустар жана зыяндуу программалар кирет. Кызматкерлердин иш мейкиндигинде жасаган аракеттери да киберчабуулдун себеби болушу мүмкүн. Жумуштан тышкары иштөө үчүн мобилдик түзмөктөрдү же алыстан жетүү мүмкүнчүлүгүн колдонгон кызматкерлер киберчабуулга көмөктөшөт.[3][4]

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]

Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8

Шилтемелер[оңдоо | булагын оңдоо]

  1. Capitalists and Entrepreneurs in Owner-Managed Firms. journals.sagepub.com. Текшерилген күнү 23 -август (баш оона) 2022.
  2. Capitalists and Entrepreneurs in Owner-Managed Firms. web.archive.org. Текшерилген күнү 23 -август (баш оона) 2022. Түп булактан архивделген күнү 1 -май (бугу) 2012.
  3. The Biggest Worries for UK and US Small Businesses in 2022. helponclick.com. Текшерилген күнү 23 -август (баш оона) 2022.
  4. U.S. companies and cyber crime - statistics & facts. statista.com. Текшерилген күнү 23 -август (баш оона) 2022.