Чаувай

Wikipedia дан
Айыл
Чаувай
Чаувай

center


Район Кыргызстан
Башчысы КУЛБАЕВА Х (2009 Ж бАШТАП
Калкы 2 051 [1] адам (2009)
Улуттук курамы КЫРГЫЗДАР,ТУРКТОР,ОРУСТАР Ж,Б
Диний курамы МУСУЛМАНДАР 98,5%
Этнохороним ЧАУВАЙЧЫ,ЧАУВАЙЛЫК
Убакыт аралыгы UTC+6
##Чаувай (Кыргызстан)
Red pog.png

Чаувай (кыргызча Чаувай) — Кыргыз Республикасынын Баткен облусун Кадамжай районундагы шаар тибиндеги кыштак.1947-жылы ПГТ болуп негизделген.

Калкы[оңдоо | булагын оңдоо]

Калкы - 2 051 киши.[1] --[[Колдонуучу:==Кыскача тарыхы== Чаувай деп аталып калышынын бир вариантында мынтип айтылат: Илгери бул айылга баскынчылар келип, жашоочуларын кул кылып иштетишкен пикир бар. Баскынчылар "Чау" деп камчы менен чапканда, жанынын ооруганынан "Вай" деп жиберишкен экен... Таабалдыев Мелис

Айылда бир мектеп,больница,балдар бакчасы жана почта бар. Союз мезгилинде сымап ондуруп иштетуучу комбинат болгон.Азыркы учурда айылдын социалдык абалы ото начар,жумушсуздуктун айынан жаштар Россия Казахстан жана башка жакын жайгашкан чет олколорго чыгып кетишкен. Эн жакын шаар Кызыл-Кыя болуп эсептелет ортосундагы аралык 25 километрге ээ.Шаар менен айылды автоунаа жолу байланыштырат.Ортодо Mersedes-Benz Sprinter маркасындагы эки автоунаа каттап кунуго аралка карап анын жол киреси 30 сомдон баштап 50 сомдун тегерегинде. Ошондой эле айылдын ичинде 2 мечит бар.

Аширбеков Элмар

"Чындыгында Чаувай деген соз кытай тилинден келген алгач кытайлар карамагында турган жер болгон. Ошол мезгилдеги аталышы "Чунай", создон бузулуп олтуруп "Чавай" аталып, кийин СССР учурунда кагаз бетеринде "Чаувай" деп жазыла баштаган. "Чунай" деген термин биздин тилде "Узун-сай" деген маанини туюндурган.Тарыхка кайрылсак Чаувай шаарчасы 1947-жылы негизделген. Анын алгачкы башкаруусу Алтынай Акматова. Эгемендуулукко чейин сымап ондуруучу Айдаркен сымап комбинатынын филиалы иштеп турган. Дагы бир нерсе Масквалык камсыздоо болгону тууралуу жерибиздин аксакалдары создойт. Ошол мезгилде автобустар журуп, дукондор иштеп турган. Азыр болсо эгемендуулуктон кийин бардык жок менчиктештирилип кеткен жана муркудай шарт жокко эсе. 2009-жылдагы эл каттоого ылайык 2 минден ашкан. Элдин копчулук болугу карыялар жана жаш балдар. Себеби, олкодо миграция куч алгандыктан четке чыккандар арбын. 2012-жылдагы мыйзамга ылайык Чаувай шаарчасы деген аталыш жоголуп, Чаувай айыл аймагы болуп аталган. Б. а. шаарча макамынан ажыраган.

2013-жылдан тарта айылда кытай ишкерлери тарабынан ачылган "Чаувай кени" кичи ишканасы азыркыга чейин иштеп келуудо. Бул кен негизинен совет учурунда 1941-жылдары ачылган. Андан кийин ондуруш токтоп калды. Учурда негизги товар сымап. Металл турундо эмес байытылган руда турундо алынат.Чынында Чаувайда завод курулбастан цех курулушунун себеби, андан чыккан уулуу заттар абага тарап бир кыйла айлана чойрону бузат. Бул кендин Актерек учаскасындагы кени дениз денгээлинен 2100 м бийиктикте жайгашкан. Азыркы учурда иштеп жатат жана натыйжада жергиликтуу бийликтин жол, суу койгойлорун чечуусуно комоктошууго соз беришуудо.

Учурда айылдын жашоочуларына бул жерде жашоо кун откон сайын кыйындап барууда. Себеби, таза суу, жол, сугатка суу койгойлору чечилбей тоо адырлар арасында калууда. Жергиликтуу бийликтин бул маселелерди чечууго кучу жетпейт. бул маселени жогору жактагылар чечуусу зарыл. Анткени, айыл бюжети аз. Аны жогорлатуу учун жайыттарды Чаувай айыл окмоту Уч-Коргон айыл аймагынын балансында турган жайыттарды озунун балансына откоруу зарыл. Ошол жайыттан колдонгон элдин ар бир бодо малынан алынган салыктан айыл бюжети толоор эле. Жада калса билим беруу жагы бир кыйла томон деп айтууга болот. Себеби мугалимдер жетишпегендиктен айрыкча тил жаатында жана так илимдер жаатында айыл жаштары ЖОЖго тапшырган бир кыйла аксайт".

Кельдибеков Илязбек Мухтарбекович

Адабият[оңдоо | булагын оңдоо]

Айылда маданият уйу жана китепкана бар (китепкананын фондунда 20 мин китеп катталган).

Интернеттеги шилтемелер[оңдоо | булагын оңдоо]

Булактар[оңдоо | булагын оңдоо]

  1. 1.0 1.1 2009 Population and Housing Census (Russian). The National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic (2010). Текшерилген күнү 12 Ноябрь (Жетинин айы) 2013. Түп булактан архивделген күнү 10 Август (Баш оона) 2011.