Чжан Цзай

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Чжан Цзай (1020-1077) - неоконфуций окуусунун негиздөөчүлөрдүн бири.

Чжан окуусуна ылайык дүйнөдөгү жашап жаткандардын бардыгы алгачкы материядан - Циден пайда болгон. Жаратылыш - бул «тамыр», андан өсүп чыккан - аң-сезим. Цинин топтолушу жана таркалышы бардык көрүнүштөрдүн жана нерселердин жаралышын жана өлүмүн аныктайт.

Чжандын философиясында «дао» (жол) түшүнүгүнө чоң көңүл бурулган. Цинин өзгөрүү жана кайра түзүлүү процессии дао менен белгилеген. Алгачкы материянын (ци) кыймылы жана өзгөрүшү эки карама-каршылыктардын - оң көрсөткүч - ян жана терс көрсөткүч — ин (Ин жана Ян) - өз ара аракеттерине негизделет. Алардын биримдиги, Чжан ою боюнча даону түшүндүрөт.

Жаратылыштагы кыймыл башаламан мүнөзгө ээ эмес, ал алгачкы материя циге таандык мыйзамдар (ли) аркылуу аныкталат. Мыйзам адамдын эркинен көз каранды эмес. Чжан окуусу неоконфуций мектебинин кийинки өкүлдөрү тарабынан айрымдары өнүгүүгө ээ болгон.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]

Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8