Алай искандерасы

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Алай искандерасы (Iskandera alaica (Korsh.) Botsch. et Vved.), (Matthiola albicaulis Boiss. var. alaica Korsh.) - Көп жылдык, жыгачтанган бутактуу, көп башчалуу каудекстүү, эски жалбырактардын калдыктары менен капталган, жалбыраксыз, түксүз сабагынын бийиктиги 20 (50) см ге чейин жеткен өсүмдүк. Жыш, майда жабышкак түктүү жана чачыранды чоң тоголок башчалуу безчелер өсүмдүктүн бүткүл турпатын бозомук көрсөтөт. Жемиштүү өркүнү калыңыраак, түксүз, бийиктиги 8-11 см. Жалбырактары тамырына жакын жайгашып, бозомук- жашыл, бүтүн кырдуу, узунча-тескери жумуртка сымал. Гүл коргону сыяга боөлгондой. Желекчелеринин узундугу 20-25 мм, сыя. Саадакчалары жазы сызыктуу, узундугу 6 см ге чейин, туурасы 5-8 мм, жалпайган, учунда эттүү тумшуктуу. Саадакчаларынын бут- таякчаларынын түктүү булалары жок.

Биологиялык өзгөчөлүктөрү[оңдоо | булагын оңдоо]

Июнда гүлдөп, июлда уруктайт. Уругу аркылуу көбөйөт.

Жалпы жана өлкөдө таралышы[оңдоо | булагын оңдоо]

Кыргызстан: Алай өрөөнү, Кызылэшме беттери, Кашкасуу суусунун өзөнү.

Өсүү шарттары[оңдоо | булагын оңдоо]

Ортоңку жана бийик тоо алкактарынын акиташтуу, чополуу тектери.

Саны[оңдоо | булагын оңдоо]

Өтө эле аз.

Чектөөчү факторлор[оңдоо | булагын оңдоо]

Жайыттарды малга үнөмсүз пайдалануунун негизинде, аларга күч келип, өсүмдүктөрдүн кайрадан калыптануусуна тоскоолдук кылат.

Өстүрүү[оңдоо | булагын оңдоо]

Маалымат жок.

Уюштурулган коргоо аракеттери[оңдоо | булагын оңдоо]

Кыргыз ССРинин Кызыл китебине (1985) киргизилген.

Коргоо үчүн зарыл аракеттер[оңдоо | булагын оңдоо]

Түрдүн популяциясы көп учураган Кашка-Суу суусунун бассейнинде ботаникалык заказник уюштуруу зарыл.

Статусу[оңдоо | булагын оңдоо]

VU. Өтө сейрек кездешүүчү кууш эндем түр. Республикада тукумдун жападан жалгыз түрү.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]