Анaнас
Ананас же Чыныгы ананас (лат. Ananas, Ananas comosus) — бромель (Bromeliaceae) тукумундагы көп жылдык тропик чөп өсүмдүгү. Жалбырагы жазы, тасма сымал, калың, кыры тикендүү, узундугу 80 смге чейин. Машакча топ гүлдүү.
| Ананас (Ananas comosus) | |
| Ananas bromeliaceae. | |
| Илимий классификация | |
|---|---|
| дүйнөсү: | өсүмдүк |
| бөлүгү: | жогорку өсүмдүктөр |
| классы: | трахеофит |
| түркүмү: | уруктуу өсүмдүктөр |
| тукуму: | жабык уруктуулар |
| уруусу: | бир үлүштүү өсүмдүктөр |
| түрү: | коммелениддер |
| Биноминалдык аталышы | |
| Кыякчылар Бромель (Bromeliaceae) | |
| Урукчалар | |
Гүл жалбыракчасы бири бирине жабышып өсүп, сүйрү, чоң, сары топ мөмө (жемиш) берет. Ал назик, даамы кычкыл-таттуу, жыттуу келип, салмагы 215 кгга жетет, уругу болбойт. Гавайи, Филиппин, Тайвань, Цейлон аралдары, Инди-Кытай жана башкаларда өстүрүлөт. Тропиктик Америкада 5-6 түрү бар. Анын мөмөсүндө кант, азоттуу заттар, кислоталар, күл болот. Мөмөсү жаңы кезинде желет, ошондой эле консерва түрүндө тамак-ашка колдонулат. Кыям жана конфет жасалат. Aнaнастын жалбырагынан баалуу техникалык була алынат. Чырпыгы, калемчеси, кээде мөмөсүнүн жогору жагындагы жалбырактарын тамырлатуу менен көбөйтүүгө болот.
Сорттору
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Ananas comosus var. comosus'тун эң ири сорттору болуп "Smooth Cayenne", "Spanish", "Queen", "Abacaxi" жана "Pernambuco" болуп эсептелинишет.
- Baron de Rothschild
- G-25
- Dominguo
- Gaimpew
- Maipure
- Sarawak
- La Esmeralda
- Hilo
- Kew
- Champaca
- Amritha
- MD-2
- Pina blanca
- Red Spanish
- Cabezona
- Canning
- Valera Amarilla Roja
- Natal Queen
- Mcgregor
- Z-Queen
- Kona Sugarloaf
- Black Jamaica
Колдонулган адабияттар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1