Боз кемпир

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Боз кемпир (лат. Styphnolobium korolkowii (Kochne) Jakovl), (Sophora griffithii Stoks ssp. korolkowii Kochne) - Жаш бутактары күмүштөй ак, көп жылдык бутактары боз кабыктуу бадал. Жалбырактары жупсуз канаттай, үстү жагы жашыл, асты ак түктүү, күмүштөй, жумуру жалбырактуу. Гүлдөрү сары, чачы топ гүлгө чогулган. Чанактары төрт кырдуу, алар ичке тегиз эмес канатчалуу.

Биологиялык өзгөчөлүктөрү[оңдоо | булагын оңдоо]

Май айында гүлдөп, июлң-августта уруктайт. Уругу аркылуу көбөйөт.

Жалпы жана өлкөдө таралышы[оңдоо | булагын оңдоо]

Негизги экземплярлары Разансай капчыгайында, Нарын суусунун боюнда ( Батыш Тянңшанң) өсөт. Эчкилүү тоонун батыш беттеринде, Карасуу суусунун төмөнкү нугунда, Чаактоо капчыгайында, ошондой эле Нарын суусунун оң жээгинен тартып Күрпсай капчыгайына чейинки жерлерде бирин серин жолугат. Бул түрдүн табигый таралган жерлеринин эң түндүк чеги болуп эсептелет.

Өсүү шарттары[оңдоо | булагын оңдоо]

Жапыз тоолордогу таштактуу, аскалуу, эшилме, шагыл жерлер.

Саны[оңдоо | булагын оңдоо]

Саны эсепке алынган эмес.

Чектөөчү факторлор[оңдоо | булагын оңдоо]

Түрдүн өсүмдүктөрүнүн көпчүлүгү Бишкек-Ош жолун, Күрпсай суу сактагычын курууда, Разансай кыштагын уюштурууда, Эчкилүүтоо кыркасынын батыш жагына авто жолун салуудан жок болуп кеткен.

Өстүрүү[оңдоо | булагын оңдоо]

КР УИАнын Ботаникалык багында уругун эккенде жаш көчөттөрү тез эле куурап калат. Топурак менен кошо көчүрүлгөн көчөттөрдөн бирөө өсүп жетилип, гүлдөө мезгилине жетип, мөмө байлаган. Калкаласа кыштайт.

Уюштурулган коргоо аракеттери[оңдоо | булагын оңдоо]

Атайын коргоо чаралары иштелип чыккан эмес. Кыргыз ССРинин Кызыл китебинде (1985) катталган.

Коргоо үчүн зарыл аракеттер[оңдоо | булагын оңдоо]

Сакталып калган өсүмдүктөрүн тийиштүү токой чарбалары көзөмөлгө алыш керек. Эң ири популяциясы кездешкен Разансайда боз кемпирге ботаникалык заказник уюштуруу зарыл.

Статусу[оңдоо | булагын оңдоо]

CR. Кыргызстандагы кездешкен тукумдан жалгыз түр.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]