Ири чөйчөкчөлүү примула

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search
Ири чөйчөкчөлүү примула.

Ири чөйчөкчөлүү примула (лат. Primula macrocalyx, Bunge) - Көптөгөн агыш же күрөң боо сымал тамырлуу, тамыр сабактуу көп жылдык өсүмдүк. Жалбырактары учсуз, узундугу 13-20 см, туурасы – 2,2–5,6 (7) см келген, канатчадай жалбырак саптуу. Гүл тобунун сабы узундугу боюнча жалбырактарынан бийик. Топ гүлү чатырча сымал, гүлдөгөн маалында бир жакты көздөй бир аз имерилген. Чөйчөкчөсү кеңири коңгуроодой, көпкөн сымал, 10-18 мм узундукта. Таажычасы сары, ийилишинин диаметри 1,0–1,5 см. Кутучасы жумуру, чөйчөкчөсүнөн 2 эсе кыска.

Биологиялык өзгөчөлүктөрү[оңдоо | булагын оңдоо]

Май айында гүлдөп, июнда мөмө байлайт. Уругу аркылуу көбөйөт.

Жалпы жана өлкөдө таралышы[оңдоо | булагын оңдоо]

Кыргыз тоо кыркасынын түндүк капталы. Кегети, Шамшы жана Талдыбулак дарыяларынын аралыгы.

Өсүү шарттары[оңдоо | булагын оңдоо]

Бийик чөптүү шалбаа жана токой алкактарындагы токойлуу аянттарда, шалбаалуу тоо беттеринде өсөт.

Саны[оңдоо | булагын оңдоо]

Өтө аз.

Чектөөчү факторлор[оңдоо | булагын оңдоо]

Дары чөп катары массалык түрдө гүлүн жана өсүмдүктүн өзүн чогултуу.

Өстүрүү[оңдоо | булагын оңдоо]

Кыргызстанда өстүрүлбөйт.

Уюштурулган коргоо аракеттери[оңдоо | булагын оңдоо]

Кыргыз ССРинин Кызыл китебине (1985) катталган.

Коргоо үчүн зарыл аракеттер[оңдоо | булагын оңдоо]

Түрдүн популяциясынын абалын аныктап, ботаникалык заказник уюштуруп, декоративдүү жана дары-дармек чөп катары КР УИАнын Ботаника багына интродукциялоо керек.

Статусу[оңдоо | булагын оңдоо]

VU.Кыргызстанда өтө сейрек таралган, витаминдүү жана декоративдүү өсүмдүк. Чектелген аянттарда кездешкен, тез аранын ичинде жоголуп кетүүсү мүмкүн.

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]