Палагина, Нина Николаевна

Wikipedia дан
Jump to navigation Jump to search

Палагина Нина Николаевна (1930-ж. т., Куйбышев обл.) – психология илиминин доктору (1992), профессор (1995). Балалык кезден Кыргызстанда, Панфилов районунун Кайыңды айылында окуп, чоңойгон.

Палагина Низами атындагы Ташкент пединститутунун психолого-педагогика факультетин (1950), Герцен атындагы Ленинград пединститутунун алдындагы аспирантуранын күндүзгү бөлүмүн (1956) аяктаган, 1957- жылдан бери Бишкек шаарындагы жогорку окуу жайларда эмгектенет. Палагина катышуусу менен Кыргыз кыз келиндер пединститутунда мектепке чейинки педагогика жана психология факультети ачылып, ошол мезгилдеги студенттер терең психологиялык билим алууга жетишишкен. Ал жерде 15 жыл иштеп Палагина өзүнүн илимий чыгармачылыгын балдар дүйнөсү, алардын проблемалары менен байланыштарган. 1973-ж.

Палагинага Республикалык мугалимдердин билимин өркүндөтүү институтунда педагогика жана психология кафедрасынын түзүү тапшырмасы берилген. Жаңыдан түзүлгөн кафедра Союздук деңгээлдеги иш чараларга, семинарларга, алдыңкы мугалимдердин тажрыйбаларын демонстрациялоого жетише алган. Палагина Республикабызда базалык психологиялык билими бар алгачкы психолог, биринчи психология илиминин кандидаты жана биринчи психология илиминин доктору. Анын кандидаттык изилдөөсү “Кенже мектеп окуучуларынын моралдык түшүнүктөрүнүн калыптанышына”, а докторлугу – алгачкы балалык куракта элестин калыптанышына арналган. Палагина изилдөөсү дүйнөлүк психология илимине жаңылык киргизгендиги менен баалуу.

Союз мезгилинде, жалпы мамлекетте, ал гана эмес чет өлкөлөрдө 3 жашка чейинки балдардагы элестин калыптанышы изилденген эмес. Бардык илимий булактар, Л. С. Выготский баш болуп, балдардагы элес сюжеттик, ролдук оюндун негизинде 3 жаштан калыптанат деп илимий жыйынтык чыгарышкан. Палагина элдик педагогиканын ыкмаларынын жардамында балдардагы элес 1,5-2 жаштан калыптана тургандыгын эксперименталдык жол аркылуу далилдеген (1992). Палагина элдик педагогикадагы ыкмалардын таасир этүү механизмдерине анализ берүү жана аларды азыркы педагогикалык практикага киргизүү боюнча изилдөөнүн өз алдынча жолун таба алган. Бул багытта Палагинанын жетекчилиги астында 7 кандидаттык диссертация ийгиликтүү корголгон. Оюнда чыныгы кубулуштарды жарыш моделдештирүү механизмин колдонуу, эрте курактагы балдардын оюндарын өнүктүрүү (Л. В. Усенко); Социумдун колдоосу, эмоционалдык жугуу механизми балдардын нарктуулуктарынын өнүгүүсүндө (Т. А. Конурбаев); Бала бакчаларда элдик интеллектуалдык оюндарды жандандыруу (Т. Уметов); Кенже мектеп окуучуларынын эмгек активдүүлүктөрүн өстүрүүдө фольклорду колдонуу (Ч. Т. Осмонова); Окуу процессинде, бала бакчада өз ара аракет этүү механизмдерин бөлүү жана аларды педагогикалык процессте колдонууну (П. Я. Гальпериндин иши боюнча) К. Сейдакулова, (Ш. Аманашвили боюнча) Э. К. Омуралиева изилдөөлөрдү ишке ашырган. Акыркы убакта социалдык зарылчылыктардын негизинде Палагина курактык закон ченемдүүлүктөрдү этнопсихология менен байланыштыруунун үстүндө иштеп жатат. Палагина 70 басма табактан ашык илимий эмгектерди жазган.


Палагинанын илимий чыгармачылыгы төмөндөгү эмгектерде чагылдырылган:

1. Эрте курактагы балдардын оюндары, алар менен сабак өтүү (1985).

2. Мектеп жашына чейинки балдардын оюндары (1989).

3. Элестетүүнүн эң алгачкы башаты (1997).

4. Кенже мектеп окуучуларын инсандык багытта тарбиялоодо этикалык аңгемелешүү (2001) (авторлош).

5. Этнопсихология: теориялар жана методикалар (2001).

6. Кыргызстандагы этникалык көп жаралуулар (2003).

Колдонулган адабияттар[оңдоо | булагын оңдоо]

Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004,