Чубак ажы Жалилов
| Чубак ажы Жалилов | |
|---|---|
| |
| Жеке маалымат | |
| Төрөлгөндөгү аты | Жалилов Чубак Тажибайевич |
| Туулган датасы | 21.1.1975 |
| Туулган жери | Бай-Мундуз айылы, Базар-Коргон району, Жалал-Абад облусу, Кыргыз ССРи |
| Каза болгон датасы | 11.7.2020 (45 жашында) |
| Каза болгон жери | Бишкек, Кыргызстан |
| Диний ишенимдери | |
| Дини | Ислам |
| Агымы | Ахли сүннөт вал жамаат |
| Акыйдасы | Матуридий |
| Мазхабы | Ханафий |
| Устаттары | Салих аль-Фаузан, Мухаммад ибн Салих аль-Усеймин |
| Ишмердиги | |
| Адистиги | Фикх, Араб тили, Тафсир, Хадис таануу |
| Кызматы | Кыргызстан Мусулмандарынын Азирети Муфтийи |
| Кызмат мөөнөтү | 26-июль, 2010 – июль, 2012 |
| Мурдагы жетекчи | Руслан ажы Жумагулов |
| Кийинки жетекчи | Рахматулла Эгембердиев |
| Сыйлыктары | |
| Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Ардак грамотасы | |
Чубак ажы Тажибай уулу Жалилов (21-январь 1975, Бай-Мундуз, Базар-Коргон району, Жалал-Абад облусу, Кыргыз ССРи — 11-июль 2020, Бишкек, Кыргызстан) — Кыргызстандык диний жана коомдук ишмер, аалым, Кыргызстан Мусулмандарынын Азирети Муфтийи (2010—2012).
Өмүр баяны
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Балалыгы жана билими
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Чубак Тажибайевич Жалилов 1975-жылы 21-январда Жалал-Абад облусуна караштуу Базар-Коргон районунун Бай-Мундуз айылында мугалимдердин үй-бүлөсүндө туулган. Атасы Тажибай Жалилов математика, апасы Гүлжамал Сакыева англис тили мугалими болгон. Үй-бүлөдө алты бир туугандын экинчиси болгон[1].
Орто мектепти алтын медаль менен аяктаган. 1992-1996-жылдары Бишкектеги Азирети Умар атындагы Кыргызстан Ислам университетинде билим алган. 2000-2002-жылдары Сауд Арабиясындагы "Умм аль-Куро" эл аралык университетинин алдындагы араб тили институтунда, ал эми 2002-2006-жылдары ошол эле университетте фикх боюнча билим алып, жогорку окуу жайларды кызыл диплом менен бүтүргөн.
Эмгек жолу
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Алгачкы карьерасы
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Эмгек жолун жогорку окуу жайда окуп жүргөн кезинде эле баштаган. 1995-1998-жылдары Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин Чыгыш таануу факультетинде араб тилинен сабак берген.
2005-2007-жылдары Бүткүл дүйнөлүк ислам лигасынын Орто Азия боюнча эксперти болуп иштеген. 2008-2010-жылдары Кыргызстан мусулмандарынын дин башкармалыгында (КМДБ) фатва бөлүмүнүн жетекчиси, ошол эле учурда Азирети Умар атындагы Кыргызстан Ислам университетинде мугалим болуп эмгектенген[1].
Кыргызстан Муфтийи (2010—2012)
[түзөтүү | булагын түзөтүү]2010-жылдын апрель айындагы революциядан кийинки туруксуз мезгилде, муфтияттагы ар кандай топторго кошулбаган «компромисстүү фигура» катары 2010-жылы июль айында Кыргызстан Мусулмандарынын Азирети Муфтийи болуп шайланган.
Муфтийлик кызматта турган эки жыл ичинде бир катар маанилүү реформаларды жүргүзгөн:
- Имамдардын билимин жогорулатуу: Имамдардын квалификациясын жогорулатуу боюнча иш-чараларды уюштуруп, алардын курамын жарым-жартылай жаңылаган.
- Хутбаларды тартипке салуу: Мечиттерде айтылуучу жума баяндарына көзөмөлдү күчөтүп, КМДБ тарабынан жактырылган хутбалар «Ак Башак» журналына жарыяланып турган.
- Ажылыкты уюштуруу: Ажылык сапарды уюштуруу укугун буга чейин тейлеп келген Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссиядан толугу менен Муфтияттын карамагына өткөргөн. 2011-жылы Муфтият уюштурган алгачкы ажылык сапарды Кыргызстандын Сауд Арабиясындагы элчиси жогорку деңгээлде өттү деп баалаган[2].
2012-жылы ден соолугуна байланыштуу жана өз дарегине айтылган сындардан улам өз каалоосу менен муфтийлик кызматтан кеткен[3].
Кийинки ишмердиги
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Муфтийликтен кеткенден кийин ал илимий-агартуучулук иштерин жигердүү уланткан. "Чубак ажы Жалилов" атындагы кайрымдуулук фондун негиздеп, коомдук иштерге аралашкан. Ал заманбап технологияларды колдонуп, социалдык тармактарда (YouTube, Instagram) баяндарын, лекцияларын жана суроо-жоопторун тынымсыз жарыялап турган. Анын сабактары, өзгөчө жаштар жана эмгек мигранттары арасында кеңири тарап, Кыргызстандагы эң таанымал диний ишмерлердин бирине айланган[3].
Коомдук көз караштары жана сын-пикирлер
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Чубак ажы Жалилов коомдо кызуу талкуу жараткан бир катар билдирүүлөрү менен да белгилүү.
2017-жылы декабрда ал экинчи жолу үйлөнгөнүн ачык жарыялап, коомчулукта чоң резонанс жараткан. Анткени Кыргызстанда көп аялдуулукка мыйзам тарабынан тыюу салынган. Аялдардын укугун коргоочу активисттер аны жоопко тартууну талап кылышкан[3]. Чубак ажы экинчи жубайына шарият боюнча нике кыйганын билдирген[4][5].
Андан сырткары, кээ бир фатвалары жана көз караштары "радикалдуу" же "чагымчыл" деп сынга алынган учурлар болгон. Мисалы, Жаңы жылды майрамдагандар "каапыр болот" деген сыяктуу билдирүүлөрү коомдо ар кандай пикирлерди жараткан[3].
Илимий мурасы жана өзгөчөлүктөрү
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Чубак ажы Жалилов фикх (шариат укугу), араб тилинин грамматикасы, тафсир (Куранды чечмелөө), хадис терминологиясы жана хадис таануу илимдери боюнча сабак берүүгө жана фатва чыгарууга уруксааты (ижазасы) болгон.
Анын өзгөчөлүгү катары 5 тоннага жакын китептен турган жеке китепканасын айтууга болот. Ал бир күндө 500 бетке чейин китеп окуганын, убактысынын көп бөлүгүн китеп окууга жана илимий маселелерди изилдөөгө арнаганын айтчу.
Жеке жашоосу
[түзөтүү | булагын түзөтүү]Үй-бүлөлүү, үч уул, үч кыздын атасы. Эне тилинен сырткары, араб жана орус тилдеринде эркин сүйлөгөн[6].
Өлүмү
[түзөтүү | булагын түзөтүү]2020-жылы 10-июлда пневмония диагнозу менен оор абалда ооруканага жаткырылган. 11-июлга караган түнү саат 2:50дө дарыгерлердин аракетине карабай каза болгон. Алдын ала маалыматтар боюнча, өлүмүнө эки тараптуу пневмония себеп болгон[7].
Коронавирус пандемиясына байланыштуу киргизилген чектөөлөрдөн улам, маркумдун сөөгү өзү туулуп-өскөн айылына эмес, Бишкекке жакын жайгашкан Чүй облусунун Аламүдүн районундагы "Дөң-Арык" көрүстөнүнө коюлган[3].
Сыйлыктары
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Ардак грамотасы (29-февраль, 2012-жыл) — «2011-жылдагы Ажылык сапарды ийгиликтүү уюштургандыгы үчүн»[8].
Колдонулган адабияттар
[түзөтүү | булагын түзөтүү]- 1 2 Жалилов Чубак ажы Тажибаевич — биография.
- ↑ Итоги руководства экс-муфтия Кыргызстана Чубак ажы Жалилова(жеткиликсиз шилтеме — 'тарыхы).
- 1 2 3 4 5 Таанымал диний аалым Чубак ажы Жалилов дүйнөдөн кайтты (11 -июль (теке) 2020).
- ↑ Муфтият сделал обращение в связи с Чубаком ажы(жеткиликсиз шилтеме — 'тарыхы). Текшерилген күнү 16 -июнь (кулжа) 2025. Түп булактан архивделген күнү 18 -март (жалган куран) 2018.
- ↑ Чубак ажы Жалилов объявил о двоеженстве. Что об этом думают кыргызстанцы.
- ↑ Жалилов Чубак ажы(жеткиликсиз шилтеме — 'тарыхы).
- ↑ Белгилүү дин аалымы Чубак ажы дүйнөдөн өттү.
- ↑ Распоряжение Правительства Кыргызской Республики от 29 февраля 2012 года № 64-р (О награждении Почётной грамотой Правительства Кыргызской Республики).